1994 bütçesi “idare et abicim…” felsefesiyle hazırlanıyor

, , Sende yorum yap

1994 yili bütçesi ile ilgili temel büyüklükler bugün açiklanabilir. Ben bu yaziyi hazirlarken Yüksek Planlama Kurulu’nda tartisilan rakkamlan esas aldim. ‘Vâzinin altindaki tabloda da bu rakkamlan sizlere toplu olarak verdim. * * *
1994 yili Bütçe’nin “ne getirecegini” tartismadan, bütçe konusundaki bazi ö-nemli noktalari vurgulamakta yarar var:
– Bütçe hazirlanirken, giderler genellikle az tahmin edilir. Yil içinde gider rakkami kabanr. Örnegin 1993 yili bütçesi TBMM’ne sunulurken gider rakkami 395 trilyon lira idi. Bu rakkamin yil sonunda en az 462 trilyon liraya ulasacagi söyleniyor.
– Bütçe hazirlanirken gelir rakkamlan iyimser olarak büyütülür. Fakat gerçeklesme beklenen rakkamin altinda kalir. Örnegin 1973 bütçesinde vergi geliri hedefi 243 trilyon lira idi. Yilin ilk 9 ayinda sadece 175 trilyon lira vergi toplanabildi. Yil sonunda hedefe ulasilmasi zor görünüyor.
– Bütçe hazirlanirken açik rakkami küçük tutulur.
1993 yili Bütçesi 51 trilyon liralik açiga göre hazirlanmisti. Bugün en az 115 trilyon liralik bir açiktan söz e-diliyor.
Bu durum böyle gelmistir… Böyle gider!.. Onun için
1994 yili bütçesi hazirlanirken, ayni hikayenin devam edecegini unutmayiniz.
Simdi gelelim esas noktaya… Bütçe bir hükümetin yapacagi islerin aynasidir.
Bütçe’ye bakarsiniz… O hükümetin niyetini, neler yapip neler yapamayacagini görürsünüz…
Bundan önceki hatali politikalarin birikimleri sonucu bütçelerimiz “parsellendi”… Iktidara gelenlerin bu “parseUenen” bütçe içinde hareket etme sanslan kayboldu.
“Parsellenme” ne demek? Parsellenme su demek: 1994 yili içinde en az 220 trilyon lira faiz ödeyeceksiniz. En az 263 trilyon lira maas ödeyeceksiniz. Sosyal yardim, sübvansiyon, KIT açigi falan filan derken 243 trilyon lira yükümlülügünüz var. Bu üç rakkami toplu-yorsunuz ediyor 726 trilyon lira… Devlet hiçbir yatirim yapmasa 726 trilyon lira bulmak zorunda…
1993 yilinda çok çok iyimser tahminle 262 trilyon lira vergi toplanabilecegi söyleniyor.
Bu rakkami 1994 yili için yüzde yüz arttirsaniz 500 trilyon lira eder… Gene de 1994 yilinin asgari harcama faturasini karsilamaz…
Kaldi ki, devlet sadece, faiz, maas ödemek, KIT açigini kapatmakla isi götüremez. Yatirim yapacak…
Saglik, egitim hizmetlerini iyilestirecek… Yollara bakacak, okul binalarini onaracak, askeriyeye silah a-lacak… Daha iyi polis teskilati, daha iyi adalet sistemi kuracak… Bunlar hangi Dara ile yanilacak?
kuracak… Bunlar hangi para ile yapilacak?
Yüksek Planlama Kurulu’nda tartisilan 1994 yili Bütçe dengesine ait büyüklükler gösteriyor ki, Tansu Çiller “…kapilmis bahtinin rüzgarina… gidiyor…”
Iddialarini, politikalarini Bütçe’ye yansitma sansina sahip degil… Bu sansi zorlamaya da niyetli degil…
Anlasildigi kadariyla teknisyenlerine “…Idare et a-bicim!..” deyip, bu formaliteyi bir an önce bitirip bu fasli kapamak istiyor.
* * *
Hem Tansu Çiller için hem de ülke için yanlis surada… “…Idare et abicim… Idare et abicim…” diyerek bu noktaya geldik. Bu yil da “idare edilir” ammaaaa, gelecek yil sorun kaldirilamayacak boyutlara ulasir.
Tansu Çiller gibi “ekonominin profesörü olmus, iddiali, politikaya çivi çakmak gibi bir iddiasi olmayan, idealist” genç hanim bir basbakandan “…Ya herro… Ya merroo…” deyip elini masaya vurmasi beklenir.
Geçen yillardaki bütçe modelini masaya koyup, mevcut harcama kalemlerini enflasyona uygun biçimde büyütüp, ortaya çikan faturayi ödeyecek parayi bulmak için vergileri artirmak, yeni borçlanmalara ve daha büyük bütçe açigina karar vermek “Iddiasi olmayan, günü geçirmekten baska sey düsünmeyenlere yakisir…”
Tansu Çiller gibi iddiali ve “farkli” bir basbakandan “farkli davranis” beklenir…
Bu yazinin altinda yera-lan tabloda yayinladigim rakamlar “…idare et abicim…” politikasini yansitan rakkamlardir. Fakat ben Tansu Çiller’in bu rak-
kamlari degistirip dengeleri cesur bir yaklasimla yeniden kurmasini bekliyorum… Ona o yakisir…
1994 Bütçesinin temel büyüklükleri
(trilyon lira)
1994 1993
Giderler 815 462
Faiz 220 114
Maas 263 168
Yatirim 89 47
Diger giderler 243 133
Gelirler 625 347
Vergi 472 262
Özellestirme 35
Diger gelirler 118 85
Açik 190 115
Büyüme hizI %4.5 %6.8
Kaynak: DPT, Yüksek Planlama Kumlu tartismalari geçici rakkamlar.

 

Sende yorum yap