MÝLLÝYET-

, , Sende yorum yap

Yýlan hikayesine dönen Bakü – Ceyhan petrol taþýma hattý yapýlýr
ise, Türkiye’nin ekonomik bakýmdan kazancý sadece ve sadece bu hattýn
topraklarýndan geçiþi karþýlýðý her yýl alacaðý 100 milyon dolarlýk
“geçiþ ücreti” olacak.
Ekonomik kazancýn bu kadar küçük olmasýna karþýlýk Türkiye’nin
ve Batý dünyasýnýn Bakü – Ceyhan hattýndaki ýsrarýnýn ana sebebi
“siyasi bekleyiþtir”. Bu hat yapýlýr ise, Azerbaycan petrolünü Rusya’ya
baðýmlý olmadan dünya pazarýna ulaþtýrabilecek. Böylece Azerbaycan
Rusya’ya ekonomik ve siyasi baðýmlýlýktan kurtulacak.
Azerbaycan’ýn Hazar Denizi kýyýsýndaki petrol sahalarýnda
aramayý sürdüren, petrol üretim imkanlarýný geliþtirmeye çalýþan, çýkan
petrolü deðerlendiren uluslararasý bir konsorsiyum var. AIOC adýný
taþýyan konsorsiyumun 12 ortaðýndan biri de yüzde 6.8 ile Türk þirketi
TPAO. AIOC konsorsiyumu, yüzde 34.1 paya sahip BP ve Amoco petrol
þirketlerince yürütülüyor. AIOC’nin yaklaþýk 2 milyar dolarlýk
yatýrýmýyla geliþtirilen petrol alanýndan saðlanan üretim halen mevcut
ve Rus topraklarýndan geçen boru hatlarýyla pazarlanýyor. Üretim
artýþýna paralel olarak bu boru hatlarýnýn geliþtirilmesi de mümkün.
Ýleride petrol sahasýnda yeni imkanlarýn bulunacaðý, 2007
yýlýnda günlük üretimin 800 bin varile çýkacaðý, mevcut hatlarýn bu
petrolü taþýmaya yetmeyeceði tahminlerine dayalý olarak yeni bir hat
arayýþý ortaya çýkmýþtý.
Ýþte bu arayýþa dayalý olarak geliþtirilen Bakü – Ceyhan boru
hattý projesini Türkiye sahiplendi. Türkiye’nin sahiplendiði projede
boru hattýnýn yapýmý için 2.5 milyar dolar para gerekiyor. Halbuki AIOC
konsorsiyumunu yönetenler boru hattýnýn en az 4.5 milyar dolara, belki
5.0 milyar dolara tamamlanabileceðini belirtiyor. Bir baþka olumsuz
geliþme de, petrol sahasýnýn ilk tahminlerdeki ölçüde verim
saðlayamayacak görünümde olmasý.
Boru hattý için harcanacak paranýn büyüklüðü çok önemli. Çünkü
bu para ile bunun faizi, borudan geçen petrolün fiyatýný
pahalýlandýracak. Büyük yatýrým yapýlmasý halinde petrol fiyatýna
binecek yük, petrolün satýþýný engelleyecek.
Konsorsiyumu yönetenler 2.5 milyar dolar yatýrýmý bile
kaldýrýlamaz buluyor ve de 4.5 – 5.0 milyar dolarlýk yatýrýmýn hiç
yapýlamayacaðýný söylüyordu. Derken petrol fiyatlarý yükselmeye baþladý.
Yükselen petrol fiyatlarý, eskiden yapýlamaz denilen yatýrýmlarý
yapýlabilir hale getirdi.
Derken Bakü – Ceyhan boru hattý konusunda AIOC konsorsiyumunu
yönetenlerin önemli bir itirazý daha ortaya çýktý. Diyorlar ki, “- Biz
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’ni muhatap alýrýz. Biz boru hattý için 2.5
milyar dolarlýk kredi bulur, bu kadar para harcarýz. Boru hattý 4.5 –
5.0 milyar dolara çýkar ise, Türkiye Cumhuriyeti aradaki parayý bulur.
Öder. Ayrýca üçüncü ülkelerin Azerbaycan ve Gürcistan’ýn riskini de
Türkiye üstlenir.”
Türkiye Cumhuriyeti hükümetleri, bu iþin Türkiye’ye yýllýk
ekonomik getirisinin sadece ve sadece 100 milyon dolarlýk taþýma ücreti
olduðunu unutarak, sadece ve sadece “siyasi bekleyiþ” uðruna gözü
kapalý olarak her þartý kabule hazýr görünüyor. IMF’den 500 milyon
dolar kredi alýnca düðün bayram eden Türkiye’nin, boru hattý Türk
topraklarýndan geçsin diyerek 2.0 veya 2.5 milyar dolarý nereden
bulacaðýný, nasýl taþýyacaðýný düþünen yok.
Yazýnýn sonunda iki ufak hatýrlatma yapmakta yarar var: Bir ara
olmaz gibi görünen Bakü – Ceyhan boru hattý projesinin, þimdilerde olur
gibi görünmesinin bir nedeni dünya petrol fiyatlarýndaki artýþ, ama bir
baþka neden daha var… Hazar Denizi’nde petrol sahasýnda doðalgaz
çýkmaya baþladý. Doðalgaz potansiyelinin büyük olduðu sanýlýyor.
Türkiye’nin doðalgaza ihtiyacý var. Bakü petrolü, Türkiye üzerinden
taþýnýrken, Bakü gazýný da paralel bir hat ile Türkiye’ye getirip
satmak cazip görünüyor. Bunda hem Azerbaycan’ýn, hem Türkiye’nin yararý
var.
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap