Zonguldak “kömüre bağımlı” değişimde

, , Sende yorum yap

1970 yilinda Zonguldak’ta çalisan nüfus sayisi 42 bindi.
Çalisanlarin yüzde 63’ü madenden, yüzde 14’ü özel hizmetlerden ekmek
yiyordu.
1996 yilinda çalisan nüfus 51 bine çikti. Madenden ekmek yiyenlerin
toplam çalisanlar içindeki orani yüzde 27’ye düstü. Çalisanlarin yüzde 30’u
ticaret, banka ve sigorta isinden geçimini saglamaya basladi. Özel ve genel
hizmetler çalisanlarin yüzde 27’sini istihdam eder duruma geldi.
1970’lerde Zonguldak’ta tek ekmek kapisi madendi. Yirmi alti yil
sonra madenin istihdam etkisi azaldi ama kömürün Zonguldak için önemi
azalmadi. Zonguldak 1970’ten bu yana büyük degisim içinde ama bu degisim
farkli bir degisim. Türkiye’de degisimin sosyal ve ekonomik sonuçlarina
önem vermiyoruz. Degisimin izlenebilmesi için belli araliklarla durum
tespitine ihtiyaç var. Bizde bu yapilmadigindan degisim izlenemiyor.
Zonguldak bu bakimdan sansli. Sehir ve bölge plancisi Engin Erkin
Hanim 1973 yilinda Zonguldak metropolitan alanindaki (Zonguldak – Kozlu –
Kilimli – Çatalagzi yerlesim bölgelerindeki) ekonomik ve sosyal yapiyi
ortaya çikarmak için bir çalisma yapmisti. Bu çalismayi 1996 yili
itibariyle tekrarladi. Zonguldak’ta 1973 – 1996 yillari arasinda ortaya
çikan degisimi ortaya koydu.
Bu çalisma “Dört Maden Kentinin Degisim Öyküsü” adi ile yayimlandi.
(350 sayfalik bu kitaba ilgi duyanlar 212 – 252 16 00 / 298 nolu telefondan
temin edebilir).
Engin Erkin’in tespitlerine göre son otuz yilda Zonguldak’ta nüfus
yaslandi, aileler küçüldü, aile basina çalisan sayisi azaldi. 1970’li
yillarda ailelerde ortalama kisi sayisi 5.4 iken, simdilerde 4.2’ye indi.
Her ailede ortalama 1.2 kisi çalisirdi. Simdilerde 0.96 kisi çalisiyor.
1970’lerde Zonguldak’ta yasayan her 100 kisinin 46’si 17 yasin altinda idi.
Simdi 30’u 17 yasindan küçük. 1970’lerden bu yana çalisan nüfus içinde
madende çalisanlarin payi azaldi ama, madenden emekli olup emekli maasi
alanlarin sayisi artti.
1970’lerde toplam çalisan nüfusun yüzde 63’ü madende çalisirken
simdilerde her 100 çalisanin 27’si madende çalisiyor. Fakat çalisandan daha
fazla maden emeklisi var.
Zonguldak’ta ailelerin üçte biri madende çalisanin geliri ile, üçte
biri maden emeklisinin maasi ile geçiniyor. Emeklilerin sayisi 1970’lere
göre dört kati artmis durumda.
Zonguldak’ta gecekondu sorunu yok. Her yüz ailenin 67’si kendi
evinde, 10’u lojmanda oturuyor. 1970’lerde ise her 100 aileden sadece
50’sinin evi vardi. Zonguldak’ta çok sayida bos konut var. Bazi
mahallelerde 10 konutun 3’ü bos. Her 100 ailenin 21’i bir motorlu araç
(otomobil, motosiklet, kamyonet, kamyon, otobüs) sahibi.
Bu tabloya bakarak “Zonguldak ekonomisinde kömür isletmelerinin
agirligi giderek azalmis, isletmeler kapatilsa da ekonomi etkilenmez”
demeye imkan yok. Çalisani ile emeklisi ile kömür isçisinin ekonominin
dinamigini olusturdugu, hizmet sektörünün kömür isletmeciligine dayandigi
görülüyor.
Büyük degisim sadece toplam nüfusun ve çalisan nüfusun yapisinda,
aile ve insan yasaminda. Ekonomide gerileme var, ilerleme yok. Tarim yok.
Imalat sanayii yok. Tarim ve imalat sanayiinin gelismesi için niyet yok.
Gayret yok. Zarar eden kömür isletmelerinin harcamalari Zonguldak
ekonomisinin can damari olmaya devam ediyor.

Zonguldak’ta çalisan her 100 kisinin kaçi ne is yapiyor?

1970 1996
Maden isçiligi 63 27
Hizmet sektörü 14 27
Ticaret, banka, sigorta 7 30
Ulastirma hizmeti 5 7
Imalat 3 5
Insaat 5 4
Tarim ve diger 3 –
Toplam 100 100

Kaynak: Engin Erkin, Dört Maden Kentinin Degisim Öyküsü

Güngör URAS^

 

Sende yorum yap