“Yeni Ekonomi Hisseleri”nin geçmişi yok – geleceği var

, , Sende yorum yap

Ayse Hanim Teyzem kuyruga girip, Turkcell hisseleri için kayit
yaptirmis. Para yatirmis. “Evladim hisselerin fiyati belli degilmis. 50 bin
500 lira fiyattan satis yapilacakmis. Bu fiyati kim biçiyor?” diyerek sual
eyledi. Ben de aklimin erdigince Ayse Hanim Teyzemin merakini gidermeye
çalistim. “Ayse Hanim Teyzecigim” dedim. “Klasik usulde bizim babadan
ögrendigimiz sekilde bir sirketin hisse senedi iki farkli yoldan
hesaplanirdi. Birnici hesap seklinde firmanin arsasi, binasi, makinesi,
kasasindaki parasi, yaptigi is dikkate alinarak bir deger biçilirdi. Ama en
fazla uygulanan hesaplama sekli ise, “fiyat / kazanç orani” denilen
hesaplama sekli idi. Bu hesaplamaya göre bir hisse senedinin degeri,
getirecegi kazancin belli bir katidir. Bir sirketin bir yilda sermaye
sahiplerine ödeyecegi toplam net kar rakami esas alinir. Bunun 10 kati, 20
kati veya 30 kati bulunur. Iste o rakam sirketin “piyasa degeri”dir. Bu
deger karsiligi piyasaya kaç hisse senedi çikarildigina bakilir. Piyasa
degeri hisse senedi sayisina bölününce sirketin bir hisse senedinin
yaklasik fiyati ortaya çikar.
Türkiye’de bugünlerde borsada islem gören tüm hisse senetlerinde
ortalama fiyat / kazanç orani 15.2 dolayindadir. Sanayi senetlerinde 24.0
dolayindadir. Finans senetlerinde 9.0 dolayindadir.
Çok bilinen bir sirketimizi, Arçelik firmasini örnek vereyim.
Piyasada 2000 yilinda Arçelik için net kar bekleyisi 152 milyon dolar
dolayinda. Bir Arçelik hisse senedi bugünlerde borsada 32.500 liraya
satiliyor. Bu fiyata göre Arçelik’te fiyat / kazanç orani 21.8 olarak
hesaplaniyor… Eh… Demek ki… Arçelik hisse senedi dogru bir fiyata
oturmus.
Baska ülkelerde de hisse senedi satin alacaklar bu oranlara
bakarlar. Örnegin ABD’de insanlar fiyat / kazanç orani 13 oldugunda hisse
senedi alirlar. Fiyat / kazanç orani 19’u asan hisse senetlerini (çok
degerlendigi için) ellerinden çikarirlar. Ama Japonya’da fiyat / kazanç
oraninin 50’lere çiktigi olur.”
Ayse Hanim Teyzem atildi “Iyi de, Turkcell’de fiyat / kazanç orani
nedir?” Anlattim: “- Ayse Hanim Teyzecigim, Turkcell ‘Yeni Ekonomi
Hissesi’. Bunlara ‘teknoloji hissesi” de deniliyor. Bu tür Yeni Ekonomi
sirketlerinde ‘geçmis yok’… Geçmis degil de, ‘gelecek satiliyor’. Bunlara
‘gelecegi olan hisse senetleri’ deniliyor.
Hisse senedi fiyati hesaplanirken baska ülkelerdeki ölçülere
bakiliyor. Deniliyor ki ‘baska ülkelerde 1 cep telefonu abonesinin degeri 5
bin dolardir. Turkcell’in 6 bin abonesi var. Çarp iki rakami birbirine.
Turkcell’in piyasa degeri 30 milyar dolardir. Hadi diyelim 25 milyar
dolardir. Biz bunu 19 milyar dolar piyasa degeri ile satisa çikariyoruz…’
Bu hesaba göre de, 1 hisseye 50 bin lira dolayinda fiyat biçiliyor.
Yeni teknoloji hisselerinde fiyat kazanç orani hesaplamaya imkan
yok. Çünkü bunlarin geçmisi yok. Hisseleri satilirken karli bilançolari
yok. Bunlar zararda iken satiliyor. Satin alan ‘gelecegi’ satin aliyor.
Gelecekte bu hisse senetlerinin çok kazanacagi inanciyla parasini bagliyor.
Bu is çok sevindirebilir, çok da üzebilir. Amerika’daki yeni teknoloji
hisselerinin en ünlüsü olan ‘Amazon’ isimli internet pazarlama sirketi
hisse senetlerinin basina gelenler dikkatten kaçmamali. Amazon firmasi
zarar ettigi halde, parlak gelecegine inananlar hisse senetlerini 136
dolardan kapisiyordu. Firmanin beklenen sekilde parlak bir istikbali
olamayacagi, devamli zarar edecegi görüldü. Simdi hisseleri 36 dolardan
yerde sürünüyor.”
Ayse Hanim Teyzem kuskulandi “Sen ne demek istiyorsun? Beni
korkutmaya mi çalisiyorsun” diye üstüme geldi. “Yok Teyzecigim” dedim, ben
size bilgi veriyorum. Bu bilgileri kullanarak istediginizi yapabilirsiniz.
Risk de sizin, kar da sizin. Unutmayiniz ki riski göze alamayan kazanç da
saglayamaz. Nasil olsa siraya girip paranizi yatirdiniz. Yeni Ekonomi’nin
yeni hisse senetleri hayirli ve de karli olur insallah.
Güngör URAS^
p>

 

Sende yorum yap