Yatırma Senedi “ADR”

, , Sende yorum yap

Turkcell’in hisse senetleri yarin 11 Temmuz 2000 tarihinde ABD’nin
New York Borsasi’nda islem görmeye baslayacak. Bu nedenle Türkiye’den giden
kalabalik bir katilimcinin huzurunda tören yapilacak. Turkcell Yönetim
Kurulu Baskani Mehmet Emin Karamehmet gong çalarak islemleri baslatacak.
Ancak bu demek degil ki eline Turkcell hisse senedini alan, gidip
New York Borsasi’nda satacak.
New York Borsasi’nda Turkcell hisse senedi kagitlari degil, onlarin
yerine geçecek ADR adi verilen kagitlar islem görecek.
ADR (Amerikan Depositary Receipts), GDR (Global Depositary
Recepipts) ve IDR (International Depositary Receipts). Türkçe karsiligi
olmayan, fakat genel anlamda “Hisse Senedi Depozito Makbuzu”
diyebilecegimiz, uluslararasi deyimler. Amerika’da ADR konusunda aracilik
hizmetleri yürüten The Bank of New York’un temsilcisi Neslihan Tombul Hanim
ADR’leri “Yatirma Senedi” olarak Türkçelestiriyor. Simdi sayin
okuyucularima “Yatirma Senedi” olarak ADR’nin ne oldugunu özetleyeyim.
ADR, yerel borsalarda islem gören herhangi bir hisse senedinin, ülke
disindaki piyasalarda (genelde New York veya Londra borsalarinda) alinip
satilmasini kolaylastiran “depozit makbuzu”dur. Daha açik anlatayim.
Türkiye’de Ali Riza Efendi ve Sürekasi isminde bir firma var. Bu firmayi
Türkiye’de herkes taniyor. Firmanin hisse senetleri IMKB’de islem görüyor.
Ama firma yurtdisi piyasalarda da, özellikle ABD’de de hisse senedi satmak
istiyor.
Ama Türkiye disindaki bireysel yatirimcilar (yani, büyük kurumsal
yatirimcilar disinda) Ali Riza Efendi ve Sürekasi firmasini kimse
tanimiyor. Ismini duymus olsalar bile bu firmanin Türkçe basilmis, üzerinde
Türk lirasi fiyati yazili, Türk lirasi bazinda IMKB’de islem gören hisse
senedini alip ne yapsinlar?.. Bu firmanin Türkiye’deki durumunu nasil
izlesinler?
Iste ADR bu sorulara çözüm getiriyor. Bir yabanci araci kurulus
(buna “yatirim bankasi”, Ingilizce “Investment Bank” deniliyor) önce, hisse
senedini satacak firmayi inceliyor ve degerlendiriyor. Yurtdisindan (bu
örnekte, ABD’den) gelen talebe göre, yerel piyasadan (IMKB’den veya halka
arzda firmadan) hisse senedini alip, buna es deger ABD dolari bazinda ADR
arz edilmesini sagliyor. Bu ADR’leri arz eden kurulusa “Depo Bankasi”,
Ingilizce “Depositary Bank” adi veriliyor.
ADR’nin “Hisse Senedi Depo Makbuzu”nun (Türkçe ifadesi ile yatirma
senedi) üzerinde sunlar yazili: “Bu kagit 1 adet Ali Riza Efendi ve
Sürekasi firmasi hisse senedinin aslinin, depoda saklandigini gösterir
makbuzdur. Bu kagit karsiligi gerçek hisse senetlerinin depoda mevcut
oldugunu, bunlarin depoda korunacagini, bankamiz garanti eder. Sizin bundan
sonra muhatabiniz hisse senedini çikaran sirket degil depo bankanizdir”.
Amerikali ve Avrupali yatirimci da, araci bankanin güvencesi ile parasini
Istanbul’daki hisse senedine bagliyor.
ADR – “Hisse Senedi Depo Makbuzu”, yabanci sirketlerin özellikle ABD
sermaye piyasasindan para toplamalari için son yillarda en fazla kullanilan
bir islem sekli.
Türkiye’yi ADR ile tanistiran The Bank of New York’tur. Garanti
Bankasi, Tofas ve Efes Pilsen senetlerini Amerikan piyasasinda ADR olarak
satti. Sabanci Holding hisse senetleri de ADR olarak satildi.
New York Borsasi’nda islem gören (ADR) yatirma senetleri üç farkli
dereceden olusmakta. Turkcell’in ADR arzi ise en üst derecede
gerçeklesecek. Yani, sermaye artirimini (Inial Public Offering) New York
Borsasi’na kota edilerek (NYSE Listing) gerçeklestirecek. Turkcell bundan
böyle seffaflikta, denetimde aynen ABD sirketlerinin tabi oldugu sartlara
tabi olacak. Turkcell hisse senetlerinin ADR’ye dönüstürülme isini depo
bankasi JP Morgan yapiyor.

Güngör URAS^

 

Sende yorum yap