“VER KURTUL”D OLMUYOR

, , Sende yorum yap

Baska ülkeler “özellestiriyor”, biz de özellestirelim!.. Baska ülkeler özellestiriyor diyerek biz de özellestirelim ama… Baska ülkeler nasil özellestiriyor ise, biz de öyle özellestirelim… Özellestirmeyi “ver kurtul” haline getirmeyelim… Özellestirme “ver kurtul” haline gelince, (1) Ya ülkenin büyük emek ve faturalar ile ortaya çikmis önemli tesisleri islemez hale geliyor. (2) Ya da özellestirilen tesisleri satin alanlar bunlari “kötü yola düsürerek” veya “paralarini ödemeyerek” büyük sorunlar yaratiyor.
“Ver kurtul” modelinde özellestirme, “sorumluluktan kurtulma operasyonu”dur. Gazetelerde ihale ilani yayimlanir. Halkin gözü önünde açik artirma yapilir. En yüksek parayi ödemeyi vaat edene kamu mali devredilir… Baska ülkelerde ise “özellestirmenin amaci”, kamu tesislerini, daha verimli isletecek, daha da büyütecek özel yatirimcilara devretmektir. Bunun için özellestirmeyi yapacak kuruluslar isteklilerin, (1) Amacini, (2) Alacaklari tesisi isletme ve büyütme yetenek ve gücünü, (3) Insan kaynaklarini, (4) Ticari itibarlarini, (5) Finansman güçlerini dikkate alarak pazarliga oturtur. Pazarlik masasinda isteklilerden (1) Kisa ve uzun vadeli isletme ve yatirim plani ister. (2) Devredilecek tesislerle ilgili olarak isletme, yatirim, istihdam politikalari olarak kamunun sartlarini siralar.
Bütün bunlardan sonra “en yüksek parayi verecegini söyleyenlere degil”, kamu tesisini “en iyi isletme gücüne sahip olanlara” satis yapilir.
Büyük özellestirme ihalelerine bakalim: (1) Aria, 2 milyar 525 milyon dolar, (2) Petrol Ofisi – POAS, 1 milyar 260 milyon dolar, (3) Etibank, 150 milyon dolar, (4) Sümerbank, 103 milyon dolar, (5) Deniz Nakliyat, 59 milyon dolar, (6) Petlas, 35.7 milyar dolar… Bunlardan Petrol Ofisi (POAS) disinda hangisi ayakta kalabildi? Sorun çikarmadan daha verimli isletilir durumda?
Ya küçükler? Hani bir zamanlar bizim Et ve Balik Kurumumuz, Süt Endüstrisi Kurumumuz, Devlet Tarim Isletmelerimiz, Zirai Donatim Kurumumuz, vardi?.. Ne oldu bunlar?
AKP hükümeti, eski “ver kurtul” modeli çerçevesinde özellestirmeyi hizlandirma arayisi ile yola çikti. Ilk ihalede “Petkim”in satisinda bu modelin “sakatligi” anlasildi. Petkim’e en yüksek fiyati veren Rumeli Grubu’na daha önce “Özellestirme Idaresi”nden devraldigi çimento fabrikalarini, Türk Otomotiv Endüstrisi (TOE) tesislerini, Metas Demir Çelik Tesisleri’ni isletmedigi, devraldigi Çukurova Elektrik ve Kepez Elektrik hisselerine bagli olarak 1993 yilinda verilen “isletme hakki” imtiyaz sözlesmelerine uymadigi, Özellestirme Idaresi ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanligi tarafindan açiklandi.
Her sorunda bir hayir arayanlar, Petkim sorununu iyi degerlendirmelidir. Önümüzde Tüpras ve Tekel gibi Türk ekonomisi için büyük önemi olan iki kamu kurulusunun özellestirilmesi var… Bu iki tesis özellestirilirken hükümet en yüksek fiyati verene degil, bu isletmeleri, hükümetin belirleyecegi sinirlar ve esaslar çerçevesinde en iyi, en verimli isletecek ve büyütecek isteklileri seçmek zorundadir.
Özellestirme Idaresi tarafindan Rumeli Grubu’na satilan sirketler:
Kurulus adi Satis yili Satilan pay Satis bedeli (milyon $)
1- Bartin Çimento 1993 99.78 20.568
2- Çukurova Elektrik 1993 11.25 81.096
3- Ergani Çimento 1997 100.00 46.700
4- Gaziantep Çimento 1992 99.73 52.695
5- Gümüshane Çimento 1996 95.46 3.500
6- Kepez Elektrik 1993 25.39 33.158
7- Ladik Çimento 1993 100.00 57.598
8- Lalapasa Çimento 1996 100.00 125.890
9- Sanliurfa Çimento 1993 100.00 57.405
10- TOE – 1. satis 1993 81.35 8.000
TOE – 2. satis 2000 10.31 160
11- Trabzon Çimento 1992 100.00 32.551
12- Van Çimento 1996 100.00 24.500
13- Metas 1995 57.900 601.726

 

Sende yorum yap