SON YILLARIN EN İYİ ALTI AYI

, , Sende yorum yap

2003 yilinin ilk alti ayindaki üretim, son yillarin en iyi üretimi oldu. Ülkedeki mal ve hizmet üretiminin göstergesi “milli gelir” rakamidir. Milli gelir rakami, belli bir dönemde üretilen mal ve hizmetlerin parasal degerinin (katma degerinin) toplamidir.
Milli gelir, cari fiyatla hesaplanir. Cari fiyattaki enflasyon etkisini yok etmenin iki yolu vardir. (1) Cari fiyatla hesaplanan milli gelir, ortalama döviz kurundan dolara dönüstürülür. Ama bu saglikli bir gösterge degildir. Çünkü dolarin degeri bazi dönemler düsük, bazi dönemler yüksek olabilir. (2) En saglikli yol, cari fiyatla hesaplanan üretim rakamlarini (milli geliri), her dönemdeki enflasyon oranini dikkate alarak, sabit fiyatla ifade etmektir. Devlet Istatistik Enstitüsü, milli gelir rakamlarini, 1987 yili fiyatini, “sabit” alarak enflasyondan arindirir. Bu sekilde, her dönemin rakamini bir önceki ile karsilastirmak ve artis oranlarini hesaplamak mümkün olabilir.
Son yillarin en yüksek üretimi
Bir açiklama daha yapayim. Milli gelir deyimi, “halk deyimidir.” Teknik olarak iki farkli deyim vardir: (1) Gayri safi yurtiçi hasila (GSYIH), belli bir dönemde yurtiçinde üretilen mal ve hizmetlerin parasal (katma) degerini ortaya koyar. (2) Yurtiçinde üretilen mal ve hizmetin parasal (katma) degerinin bir bölümü yurtdisina çikar, buna karsilik yurtdisindan bir giris olur. Gayri safi milli hasila (GSMH), gayri safi yurtiçi hasilaya yurtdisindan elde edilen faktör gelirleri (kira – ücret – faiz – kar gelirleri) eklenerek veya yurtdisina çikan faktör gelirleri düsülerek bulunan rakamlardir.
Dün açiklanan 2003 yilinin ikinci üç aylik dönemine (nisan, mayis, haziran aylarina) ait gayri safi yurtiçi hasila (GSYIH) rakami, 1987 yili sabit fiyati ile 28.7 trilyon liradir. Bu rakam 1998 yilindan bu yana yilin ikinci üç aylik dönemine ait en yüksek üretimi isaret ediyor.
Yilin ilk alti ayindaki GSYIH rakami gene 1987 yili sabit fiyati ile 53.8 trilyon lira olmustur… Bu rakam da 1998 yilindan bu yana yilin ilk alti ayinda gerçeklesen en yüksek üretimin göstergesidir.
Üretim, “gelir” yaratiyor. Gelir, ise “harcama”ya imkan veriyor. Acaba yilin ilk yarisinda olusan toplam (net) gelir, yani gayri safi milli hasila (GSMH) nasil harcandi?
2003 yilinin ilk yarisinda yaratilan gelirin yüzde 64.6’sini halkimiz tüketti. Yüzde 7.1’ini devletimiz harcadi. Devletimizin harcamalarinin yüzde 63.9’u maas ve ücrete, kalan yüzde 36.1’i diger harcamalara gitti. Gelirin yüzde 18.5’u tasarrufa yöneldi, bu tasarruflar yatirima dönüstü. Özel sektör yatirimlarinda yüzde 15.5 artis gerçeklesti.
Geçen yilin ilk yarisina göre halkimizin tüketim harcamalarinda yüzde 4.5 oraninda artis var. Halkimiz gida harcamasini yüzde 3.4 oraninda artirmis. Dayanikli tüketim mallari harcamalarindaki artis yüzde 15.6’ya ulasmis.
Özet olarak, üretim (GSYIH) geçen yilin ilk alti ayina göre bu yilin ilk alti ayinda yüzde 5.8 oraninda artmis, ekonomi (GSMH) yüzde 5.4 oraninda büyümüs ama, halkimizin özel tüketimi yüzde 4.5 oraninda artmis. Halkimizin tüketimi artirmasinin, piyasanin canlanmasinin göstergesi iste bu oran. Demek ki, halkimiz geçen yilin ayni dönemine göre yüzde 4.5 oraninda daha fazla harcama yapmis. Demek ki, piyasa halka geçen yilin ayni dönemine göre yüzde 4.5 oraninda daha fazla mal ve hizmet satmis.
Yaziyi bitirirken tekrarlayayim. Yilin ilk yarisindaki mal ve hizmet üretimi (sabit fiyat ile ve deger olarak) son yillarin en iyi üretimidir… Bir rekordur.
Gayri safi yurtiçi hasila (1987 yili sabit fiyatlariyla) (bin TL)
2003 2002 2001 2000 1999 1998
I. üç aylik 25.099 23.225 22.790 22.794 21.551 24.984
II. üç aylik 28.790 27.710 25.478 28.059 26.448 27.604
6 ay 53.889 50.935 48.268 51.033 48.039 52.588
III. üç aylik 37.975 35.239 38.026 35.356 35.175
IV. üç aylik 28.528 26.504 29.499 28.888 28.437
Yil sonu 118.439 110.013 118.560 110.286 116.206
Kaynak: DIE

 

Sende yorum yap