Sokaklar işsizlerle doldu

, , Sende yorum yap

Çalisma ve Sosyal Güvenlik Bakanligi 2001 yilinda
emeklilik, isten çikarma, saglik, isyerinin kapanmasi veya
baska yere tasinma gibi farkli nedenlerle toplam 1 milyon 479
bin 907 kisinin isten ayrildigini açikladi.
Bunlar kayitli isçilerden isini birakanlar…
Kayitsizlardan bilgi ve rakam bulmak imkansiz.
Kayitli isçilerden bir yilda 1 milyon 479 bin 907’sinin
isinden ayrilmasi Türkiye için çok önemli bir olaydir. Çünkü
bizim (1) Çalisan nüfus sayimiz küçüktür. (2) Çalisan nüfustan
kentlerde is bulanlarin sayisi azdir. (3) Kentlerde
çalisanlarin çok azi kayitli iste çalisabilmektedir.
Köyleri bir yana birakalim. Devlet Istatistik
Enstitüsü’nün verilerine göre kentlerdeki sivil nüfus 39.7
milyondur. Bunlarin 12.5 milyonu “isgücü” tanimina giriyor.
11.2’si de bir iste çalisiyor.
Kentlerde bir is bulup çalisanlar 11.2 milyon ama,
bunlarin 3.2 milyonu kendi hesabina çalisanlarla, ücretsiz aile
isçisi. Kentlerde ücret karsiligi is bulabilenlerin sayisi 7.9
milyondur.
Kentlerde ücret karsiligi, kendi hesabina veya ücretsiz
çalisan toplam 11.2 milyon nüfusun 3.1 milyonu imalat
sanayiinde, 863 bini insaat islerinde, 6.5 milyonu ise degisik
hizmet islerinde çalisiyor.
2001 yilinda 1 milyon 479 bin kisi isten ayrildi ise,
bunlar kentlerde ücretle çalisan 7 milyon 950 bin rakaminin
içinden çikti demektir. Bu tablo, ücretle çalisanlarin çok
büyük bölümünün 2001 yilinda isinden oldugunu ortaya
koymaktadir.
2001 yilinda gönüllü olarak isten ayrilanlar disinda çok
sayida çalisan zorunlu olarak isten ayrildi: (1) Krizden
etkilenen, pazar küçülmesi nedeniyle isleri bozulan, kapanan,
küçülen firmalar çalisanlarini çikardi. (2) Yeniden yapilanma
nedeniyle güçlü firmalar fazla istihdami daraltti. Verimlilige
dönük yeniden yapilanmada isçi sayisi azaltildi. (3) Çok az
firma ise ileride talep açilinca tekrar isçi almak ümidi ile
isçi çikardi.
Bu tabloda, “ekonomide kapasite kullanimi düstügü için
istihdam daraldi, kapasite kullanimi artinca istihdam da ayni
ölçüde artar” demeye imkan yoktur. Talep artisina bagli olarak
kapasite kullanimi artsa bile isini kaybedenler ile yeni ise
girmek isteyenlere çok az is imkani ortaya çikabilir. Bunun
içindir ki, henüz bir ise girmemis ve is arayan genç nüfus ise,
isini kaybedip sokakta kalanlar için tek ümit, yeni
yatirimlardir. Yeni yatirim yapilacak ve yeni yatirim insanlara
is imkani saglayacak. Acaba bir kisiye is imkani saglamak için
ne büyüklükte yatirima ihtiyaç var?
Türkiye’de kisi basi istihdam yaratmak için ne kadar
yatirim yapmak gerektigini gösteren en saglam kaynak, yatirim
tesvik belgeleridir. Tesvik belgesi almak için hazirlanan
projelerde, yapilacak yatirim ile yaratilacak istihdam
gösterilir.
2001 yilinda degisik sektörlerde yatirim niyeti olanlarin
Hazine Müstesarligi’na verdikleri projelere göre tarim
sektöründe bir kisiye is imkani yaratmak için yapilmasi gerekli
yatirim miktari (2001 yili fiyatlariyla) 33.1 milyar lira,
imalat sanayiinde ise 90.3 milyar liradir.
Eskiden hizmet kesiminin istihdam yaratmada büyük
potansiyele sahip oldugu, hizmet sektöründe istihdam yaratmanin
çok kolay oldugu söylenirdi.
Bakiyoruz ki, 2001 yilinda hizmet sektöründe bile (2001
yili fiyatlariyla) bir kisiye is imkani yaratmak için 85.8
milyar liralik yatirim gerekiyor.
Bize eskiden, ekonomi politikalarinin hedefi “tam
istihdami saglamaktir” derlerdi… Simdiki ekonomi politikalari
“istihdami daraltiyor”. Kimse sesini çikarmiyor.

Kentlerde çalisanlarin ekonomik faaliyetleri ve isteki
durumlari (2001 /Eylül – bin kisi)

EKONOMIK
FAALIYETLER
Toplam 11.209
çalisan
a) Tarim 601
b) Sanayi 3.131
c) Insaat 863
d) Hizmetler6.614

ISTEKI DURUM
Toplam çalisan 11.209

a) Ücretli ve 7.950
yevmiyeli

b) Kendi 2.648
hesabina ve
isveren
c) Ücretsiz aile 611
isçisi

Kaynak: DIE
Tevfik GÜNGÖR^

 

Sende yorum yap