Rize çay ile yatıyor çay ile kalkıyor

, , Sende yorum yap

Gayda devlet tekeli 1984’te kaldirildi. O tarihten bu
yana özel sektör 230 çay isleme fabrikasi kurdu. Devlet
isletmesi Çaykur’un ise 46 fabrikasi var. Özel sektör çay
fabrikalari, toplam çay isleme kapasitesinin yüzde 60’ina
sahip, ama yas çay yapraginin sadece yüzde 35’lik kismini
isliyor.
Sürmene’de yoldan içeri saptik. Dere boyu vadiye dogru
giriyoruz. Sagda solda kapisina kilit asilmis koskoca özel çay
fabrikalari siralaniyor. Çay fabrikasi öyle “uyduruk” bir
yatirim degil. Dogru dürüstleri bu kötü konjonktürde 2.5 – 3.0
milyon marka satiliyor.
Kenan Bilgin iki arkadasiyla birlikte kapanan
fabrikalardan birini satin almis. Iki yildir çay üretiyorlar.
Fabrikaya gittik. 1989’da kurulmus. 1993’te kapanmis. Yirmi
dört saatte 100 ton yas yaprak isleme imkanina sahip. Geçen
yil fabrikada 3 bin ton yas çay yapragi islenmis 600 ton kuru
çay elde edilmis.
Üreticinin fabrikaya getirdigi çay yapraginin
bekletilmeden islemeye alinmasi gerekiyor. Yaprak isi
firinlarinda kurutuluyor, kiyiliyor, ayiklaniyor,
temizleniyor. Bes saat sonra kuru çaya dönüsüyor. Özel
sektördeki çay fabrikasi sahipleri, (1) Yas yaprak kalitesiz.
(2) Rus teknolojisine dayali tesisler yetersiz. (3) Iyi kalite
ile kötü kalite fiyati fark etmiyor, bu nedenle kaliteli kuru
çay üretemiyoruz. Yabanci sermayeli firmalar üç fabrikada
Ingiliz teknolojisiyle üretim yapiyor. Daha kaliteli mal
çikariyor diyorlar. Özel sektör çay fabrikasi sahipleri yas
çay fiyatinin yüksekliginin ve isçi ücretlerinin maliyeti
artirdigini iddia ediyor. “Dünyada kuru çayin fiyati 1 dolar,
bizde 2 dolar. Bizde özel sektörün kuru çay maliyeti kiloda
1.80 dolar. Çaykur’un 3.5 dolar” diye rakamlar veriliyor.
Zihni Dogu’dan aldigim bilgilere göre, Çaykur 150 bin
ton, özel sektör fabrikalari 50 bin ton kuru çay üretip
piyasaya çikariyor. Bu 200 ton toplam arza karsilik iç talep
150 – 160 bin ton. Her yil 40 – 50 bin ton kuru çayi ya ihraç
edecegiz, ya denize dökecegiz.

Çaykur çayi daha iyi
Kalite nedeniyle öncelikle Çaykur çaylarina daha çok
talep var. Özel sektör talep eksikliginden büyük zarar
görüyor. Bu durum özel sektör üreticilerini zora iten temel
etken. Özel sektör fabrikalari geçen yil aldiklari yas çayin
parasini üreticiye bu yilin mayis ayina kadar ödeme sözü
verdikleri halde, kriz nedeniyle subattan sonra ödeme
yapamamislar.
Çaydan sorumlu Devlet Bakani Rüstü Kazim Yücelen
Çaykur’un geçen yil satin aldigi 500 bin ton yas çay
yapraginin bedelini 23 Mart 2001’e kadar ödedigini, borcu
kalmadigini söylüyor. Disaridan daha kalitelisini daha ucuza
satin almak mümkün diyerek çay üretiminden vazgeçmemiz mümkün
olamayacagina göre kaliteyi düzeltmeye, maliyeti düsürmeye
mecburuz. Çaykur ve özel sektör çay fabrikalari kuru çay
isleme maliyetine ve kaliteye önem verecek. Ancak ondan sonra
hem çay üreticisi, hem de çay tüketicisi memnun ve mutlu
olacak. Yanlis politikalar nedeniyle Türk halki çay niyetine
ot içmeye mecbur kalmayacak… Yarin: Trabzon’a 120 milyon $
findik parasi
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap