Reel faiz gene tırmanışa geçti

, , Sende yorum yap

Sali günü Hazine 5 ay (140 gün) vadeli bono satti. Bu
borçlanmada Hazine birikimli (yillik hesabi ile) yüzde 111.46 oraninda
faiz ödeme yükü altina girdi.
Toptan Esya Fiyatlari Endeksi (TEFE) su günlerde yillik yüzde 50
oraninda enflasyonu isaret ediyor. Eger önümüzdeki 5 ay boyunca da
enflasyon yüzde 50 oraninda kalir ise yüzde 111.46 faiz, Hazine için
yüzde 41.0 oraninda reel faiz yükünü ifade eder.
Reel faiz, enflasyondan arindirilmis faiz demektir. Yüzde 50
enflasyon ortaminda eger faiz orani yüzde 50 ise, faiz sadece
enflasyonu karsilar. Para sifir reel faiz ile kullanilmis olur.
Yüzde 50 enflasyon ortaminda faiz yüzde 111.46 ise, bunun 50
puani enflasyonu karsilar (111.46 – 50.00 = 61.46). 111.46 puandan 50
puan çikinca kalan 61.46 puan ise, enflasyonlu faiz geliridir. Bunun
içinden de enflasyon arindirildiginda kalan 41 puan, enflasyondan tam
olarak arindirilmis faizdir. Iste buna reel faiz orani denilir (Bu ise
hem faiz oranina hem enflasyona 100.00 ekleyip, faiz rakamini,
enflasyon rakamina bölmekle bulunur. Örnegimizi kullanarak hesaplayalim:
211.46 / 150.00 = 140.97. Sonuç rakamindan bastaki biri atalim. Sondaki
97 küsüru yuvarlayalim. Netice 41.00’dir).
1998 yilinin (geçen yilin) Haziran ayinda enflasyon yüzde 76.7
iken Hazine yüzde 92.16 faiz ile borçlanabildi. Reel faiz yüzde 8.7 idi.
Reel faiz Temmuz ayinda yüzde 3.1’e düsmüstü. Derkennnnn efendim, 1999
yilinin Ocak ayinda yüzde 555.8’lere tirmandi. Mayis ayinda yüzde
33.9’a indi derken, önce yüzde 36.1’e, Sali günü de yüzde 41.0’e çikti.
Reel faizin yüksekligi borç para verenin gelecek hakkindaki
süphesini, olumsuz bekleyislerini, risk tehlikesini yansitir. Demek ki
borç para verenler gelecek 140 gün içinde:
(1) Enflasyonun yüzde 50’lerden tirmanisa geçecegini, hizla
artacagini düsünüyor.
(2) Hazine’nin ne yapacagi, ekonominin ne olacagi, borç verilen
paranin zamaninda ödenip ödenmeyecegi konusunda süpheleri var.
Bu çerçevede para sahipleri paralarini 140 gün süre için
baglamaya ancak ve ancak yüzde 41.0 reel (enflasyondan arindirilmis)
faiz karsiligi razi olabiliyor.
Iyi de Hazine bu kadar yüksek reel faiz ile borçlanmayi nasil
kabullenebiliyor?
(1) Hazine görüyor ki, para sahipleri paralarini Türk Lirasi’na
140 gün için ancak ve ancak yüzde 41.00 reel faiz ellerine geçer ise
razi olabiliyorlar. Bu faiz verilmez ise para Türk Lirasi’ndan dövize
kaçacak. Bunu önlemek için bu faizi ödemek sart.
(2) Bütçe açigi nedeniyle Hazine borçlanmayi sürdürmek zorunda.
Su anda önemli olan faizin yükü degil, paranin bulunmasi. Hazine tekrar
borçlanamaz ise “film biter”. Filmin devami için Hazine “bugünü
kurtaralim da yarin Allah kerim” diyerek faizi “kerhen” ödüyor.

Hazine bonolarinda reel faiz nasil artti?
Aylar Ort.Faiz TEFE Reel Faiz
1998 Ocak 119.99 92.5 14.3
Subat 126.45 89.6 19.4
Mart 115.46 86.0 15.8
Nisan 105.38 83.3 12.0
Mayis 92.33 79.9 6.9
Haziran 92.16 76.7 8.7
Temmuz 77.35 72.1 3.1
Agustos 94.29 67.4 16.1
Eylül 125.54 65.9 35.9
Ekim 141.68 62.0 49.2
Kasim 141.92 58.6 52.5
Aralik 140.55 54.3 55.9
1999 Ocak 133.77 50.0 55.8
Subat 124.08 48.5 50.9
Mart 104.71 48.3 38.0
Nisan 102.32 50.0 34.9
Mayis 100.78 50.0 33.9
3 Haziran 104.10 50.0 36.1
15 Haziran 111.46 50.0 41.0
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap