REEL FAİZ “+27.9” TEFE “-0.6” “…GEL DE ŞAŞMA!..”

, , Sende yorum yap

NEW YORK
Merkez Bankasi faizi yüzde 41’den yüzde 38’e neden indirdi? Mayis ayi TEFE endeksi, toptan esya fiyatlarinda binde 6 gerileme isareti verdigi için mi? Yoksa geçen günlerde belli çevrelerde yükselen elestiriler karsisinda panige kapildigi için mi?
Merkez Bankasi önümüzdeki 12 aylik dönemde enflasyonun yüzde 20’lerin altina inmesini bekliyor ise, yüzde 38 faiz de yüksektir. Çünkü Hazine bu faizin üzerinde bir faiz ile bono satisini sürdürecektir. Halbuki dün yapilan açiklamaya göre, Hazine piyasadan Türk lirasi ile para toplarken yüzde 27.9 gibi çok yüksek bir reel faiz (enflasyondan arindirilmis faiz) ödemektedir.
Merkez Bankasi’nin faizi indirmekten korkmasinin nedeni faiz inince paranin tüketime ve dövize yönelmesi, enflasyonun artmasi tehlikesidir, Hazine’nin faizi indirememesinin nedeni düsük faiz ile borçlanmayi sürdürememek tehlikesidir.
ABD’de Federal Reserve (Merkez Bankasi) faiz oranlarini son üç yilda 12 defa düsürdü. Yüzde 1.25 faiz son kirk yilin en düsük faizi. Ama düsük faiz ekonomiyi harekete geçirmedi. Talep canlanmadi. Açik anlatimiyla faizin geriye çekilmesi tek basina ekonomiye hareket getirmiyor. Ama faizin asagiya çekilmesi Hazine’nin daha ucuz faiz ile borçlanmasina imkan veriyor. ABD Hazinesi 10 yil vadeli bonolarin faizini yüzde 3.33’lere kadar çektigi halde Hazine bono satabiliyor. Çünkü para sahiplerinin alternatifi yok. ABD’de faizin asagiya çekilmesinin ve durgunlugun sonucu enflasyon yüzde 1.7’lerde dolaniyor.
Dönelim Türkiye’ye… Hazine’nin Türk lirasina ödedigi reel faiz yüzde 27.9 iken, kredi faizleri bu oranin çok üzerinde iken acaba toptan esya fiyatlari nasil geriliyor?
Mayis ayinda üreticinin ve toptancinin fiyat ucuzlatmasina yol açacak neler oldu? Olan tek sey dolar fiyatinin ucuzlamasi… Üreticinin ve toptancinin dogrudan dolar ile aldigi girdiler var ise onlar ucuzladi. Ama petrol fiyati, elektrik fiyati ucuzlamadi… (Dolar fiyati artmadigi için daha fazla artmadi ama ucuzlamadi…) Isçilik ucuzlamadi… Kredi faizi ucuzlamadi… Bu durumda maliyetler nasil düser? Maliyet düstügü için üretici ve toptanci fiyatlari nasil indirir? Talep patlamadi. Üreticinin ve toptancinin cirosu (is hacmi) artmadi. Bu durumda üretici ve toptanci kar marjindan fedakarlik ederek fiyatlari nasil ucuzlatir? O halde, toptan esya fiyatlarindaki gerilemenin nedeni talepteki düsmedir. Üretici ve toptanci mali satamadigi için fiyatlari geri çekmek zorunda kalmis demektir.
Deflasyon riski yok
Toptan esya fiyatlari mayis ayinda geriledi ama, tüketici fiyatlari yüzde 1.6 oraninda artti. Halka sorarsaniz halk genelde “pahaliliktan sikâyetçi”. Halk hiçbir mal ve hizmetin fiyatinda gerileme göremiyor. Çünkü dolar ve gayrimenkul fiyatlari disinda her seyin fiyati artiyor.
Bu çerçevede Türkiye için ABD’dekine benzer “deflasyon tehlikesi” söz konusu degil. Mayis ayinda TEFE endeksindeki gerileme deflasyon isareti olarak kabul edilemez… Bizdeki talep gerilemesi, halkin fiyatlarin daha da ucuzlayacagi konusundaki bekleyisinden degil, halkin satin alma gücünün giderek gerilemesinden, halkin fakirlesmesinden kaynaklaniyor.

 

Sende yorum yap