Piyasa “mucize” bekliyor

, , Sende yorum yap

Gelir ya tüketilir ya biriktirilir. Birikim veya tasarruf denilen
sey “geciktirilmis tüketim”dir.
Türkiye’de olusan milli gelirin yaklasik yüzde 80’ini tüketiriz.
Yüzde 20’si tasarrufa ve oradan da yatirima gider.
Tüketilen milli gelirin yüzde 10’unu kamu sektörü maas, ücret ve
diger cari harcamalarda kullanir.
Milli gelirin yüzde 70 dolayindaki kismi da halkimizin “özel tüketim
harcamalari”dir. Halkimiz bununla gida, dayanikli tüketim mallari, esya
alir. Diger ihtiyaçlarini karsilar.
Ülkede ekonomi iki sekilde durur: Ya ülkenin milli geliri düser.
Ülke önceki yillara göre fakirlesir. Tüketim ve yatirima gidecek para
azalir.
Ya da halk tüketimini kisar. Tüketimin kisilmasi ile artan
tasarruflar da yatirima gitmez ise piyasa durur.
Bu anlattiklarim ekonomiye yabanci olanlarin aklini karistirabilir.
“Ülkenin kalkinmasi tasarrufa baglidir” seklinde olusan kanaata ters düsmüs
görüntüsü verebilir. Bunun asli sudur:
Belli bir dönem tüketim ertelenir (tasarruf artirilir) ise ve de
sekilde olusan fonlarin tamami akilci biçimde üretken yatirimlara ve
üretime yönlendirilir ise, bu yoldan saglanacak üretim artisi gelir
yaratir. Artan gelir, tüketimini erteleyen halka refah ödülü olarak geri
döner.
Bugün Türkiye’de olanlar normal degil. Halk tüketimi kisti.
Tasarrufu artirdi. Ama tasarrufa giden para yatirima ve üretime
dönüsmediginden, ekonomi giderek küçülmeye, daralmaya basladi.
Yüksek faizin cazibesinde halk parasinin bir bölümünü mevduata,
repoya bagliyor. Diger bölümünü ise marka, dolara yatiriyor. Yüksek faizin
baskisi altinda ezilen mütesebbis bu tasarrufu yatirima ve üretime
dönüstüremiyor.
Sonuç olarak alisveris durdu. Borcu olan ödemiyor. Gayrimenkul
satilmiyor. Otomobil satilmiyor. Is arayan is bulamiyor. Piyasanin ve
insanlarin morali yok.
Isin kötü yani su: Eskiden böyle inis dönemlerinde insanlarin bir
ümidi olurdu. “Bayram sonu, seçim sonu isler açilir… Seçimi bizim parti
kazanirsa, her sey düzelir… IMF’ciler yesil isik yakinca dertler
biter…” seklinde iyimser bekleyisler vardi. Simdi yok.
Var mi bir bilen, islerin ne zaman açilacagini, gayrimenkul ve
otomotiv satislarinin ne zaman normale dönecegini; genel bekleyis
enflasyonun düsmeye devam edecegi seklinde. Yillardir enflasyonun düsmesini
isteyenler, ekonominin düze çikmasini bekleyenler idi. Isin ters yani su:
“Enflasyon düsüyor, ekonomi daha da bataga giriyor.” Ister misiniz simdi de
“Enflasyon patlayacaksa patlasin… Yoksa bu ekonomi yok olacak”
feryatlarinin baslamasini?
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap