Mal biter tenzilat biter

, , Sende yorum yap

Bir mal bir magazada 100 liraya satilirken, “tenzilatli
satis” baslayinca fiyati nasil 50 liraya düser?
(1) Satici için o malin dükkan giris fiyati 35 liradir.
Üzerine dükkan kirasini, elektrik, personel ücretlerini ekler
ise 50 lira basa bas noktasidir. 50 liraya satar ise zarar
etmeyecegi malin üzerine 50 lira net kar bindirmektedir. Bir
süre bu yüksek kardan fedakarlik eder. Mali 50 liraya satar.
(2) Malin dükkana giris fiyati 50 liradir. Satici dükkan
kirasini, personel masrafini, diger isletme giderlerini
ekleyince malin maliyeti 85 liraya çikmakta, mal 100 liraya
satilir ise dükkan sahibine 15 lira kar kalmaktadir. Dükkan
sahibi nakit ihtiyacini karsilamak için fiyati 50 liraya
indirmektedir. Dükkan kirasi ile personel masrafini ve diger
isletme giderlerini cebinden ödemekte, zarar etmektedir.
(3) Malin maliyeti 85 liradir. Normal satis fiyati 100
liradir ama… Satisa sunulan mal tapon maldir. Seri sonudur.
Geçen mevsimin elde kalan malidir. Bu tür mallar zaten normal
fiyati ile satilamaz. Tenzilatli satis adi ile alici “gaza
getirilerek” 50 liraya satilsa bile kar saglar.
(4) Piyasayi canlandirmak, müsteri çekmek için her
üreticinin, her saticinin belli bir harcamayi göze almasi
gerekir. Bu reklam harcamasi, promosyon harcamasi gibi bir
seydir. Üretici veya satici “hazmedebilecegi /
kaldirabilecegi” büyüklükte bir zarari göze alarak belli
mallarin fiyatini maliyetin (basa bas noktasinin) altina
indirerek, müsteri çeker. Ayagi alisan müsteri tenzilatsiz
mallar ile tenzilat dönemi sonunda satisa sunulan mallari
satin aldiginda, tenzilatin sebep oldugu zarar kapanir.
Bu ön açiklamalardan sonra simdi de gelelim bir baska
grup açiklamaya:
(1) Tenzilatli satisin nedeni ne olur ise olsun, piyasada
ismi olan, pazarliksiz satis yapan, piyasada sürekli kalmak
isteyen üretici ve satici bundan zarar görür. Çünkü daha önce
100 lira vererek o mali almis olan tüketici gücenir. Malin
tenzilatli olarak 50 liraya satildigini gören tüketici
tenzilat dönemi sona erdikten sonra o mali 100 liraya satin
almak istemez.
(2) Üretici ve satici eger basa bas noktasinin üzerinde
çok büyük kar yapmiyor, tüketiciyi kaziklamiyor ise, gelecek
günlerde 100 liralik mali 50 liraya satmaya devam edemez. Ya
batar, ya foyasi meydana çikar.
Bu da bitti… Simdi de son açiklama:
(1) Üreticinin, saticinin bugünlerde satisa sundugu mallar
geçmis dönemin ucuz dövizi, ucuz faizi ve ucuz girdileri ile
üretilen stoktur. Bu mallar tenzilatli satis ile eritilince,
üreticinin ve saticinin eline nakit para geçecek ama yeni
üretimin maliyeti çok yükselecektir. Bugün fiyati 100 liradan
50 liraya indirilerek satilan malin rafa koyma maliyeti 150
lira olacak. Verim ne kadar artar ise artsin maliyet
düsmeyecek.
(2) Halkin cebinde tükenmeyecek kaynak yok. Ücretler
artmiyor. Issizlik var. Tenzilatli satislardaki harcamalarin
büyük kismi “bir atimlik barut” misali “cepte kalmis son
paralar”… Talebin devam etmesi, halkin (isçinin, memurun,
çiftçinin, esnafin) gelirinin artmasina bagli.
Bütün bunlari siralamanin ne anlami var? Yapilan is kötü
mü? Tenzilatli satis ile piyasaya hareket gelmesinin ekonomiye
yarari yok mu?
(1) Olmaz olur mu? Var. Hem de çok var… Çünkü küçülen
ekonominin büyümeye geçisi üretim artisina bagli. Talep
artmadan üretim artmaz. Talep artinca, talebi karsilamak için
sanayi üretimi artirmak ister. Isçi alir. Dükkanlar
çikardiklari tezgahtarlari ise davet eder. Isçi, tezgahtar
aldigi ücreti harcar. Böylece talep gene artar. Talep artinca
üretim, istihdam artar. Geriye dönen çark ileriye dönmeye
baslar.
(2) Ancak tenzilatli satislar gerçek anlamda bir “zararina
satis” ise ve de üretici ile satici bu satislar ile büyük
kayiplara ugramis ise, talep canlansa da üretimi ve satisi
sürdürecek güç bulamaz. Ancak tenzilatli satislardaki harcanan
paralar halktaki “bir atimlik son barut” ise, tenzilatli satis
döneminden sonra talep gene asagiya iner.
Bunlari bilmekte, tartismakta yarar var.
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap