Küçükler de haklı

, , Sende yorum yap

Ben Istanbul’da yasiyorum. Istanbul Büyüksehir
Belediyesi’nin ve evimin bulundugu Sariyer Belediyesi’nin
gelirinin daha çok olmasindan mutlu olurum.
TBMM’ce 8 Ocak’ta görüsülen tasariya eklenen bir madde ile
belediyelerin genel bütçeden aldiklari yüzde 5’lik payin, yüzde
60’inin Iller Bankasi’na aktarilarak, bu paranin illerin
nüfusuna göre dagitilmasini öngören uygulamanin Istanbul
Büyüksehir Belediyesi’nin ve benim belediyem olan Sariyer
Belediyesi’nin gelirlerini azaltmasi beni rahatsiz eder… Ama
önemli olan dogrunun ne oldugudur. Yeni uygulama, haksizligi
önler. Anlatayim:
Belediye hizmetlerinde giderin yararlananlarca
karsilanmasi esastir. Baska ülkelerde belediyeler vergi koyarak
veya benzeri uygulamalarla giderlerini hizmetlerden
yararlananlardan tahsil ederler. Bizde bu imkânlara sahip
olmadiklarindan Maliye’nin vergi gelirlerinden aldiklari pay
ile yasarlar.
Uygulamada Maliye Bakanligi büyük sehir belediyelerinin
bulundugu illirde topladigi verginin yüzde 5’ini belediyeye
vermektedir. Vergiden aktarilan paranin nüfus veya toprak
büyüklügü ile hiç mi hiç baglantisi yoktur. Bu uygulama, kamu
ve özel sektör kuruluslarinin yönetim merkezlerinin bulundugu
ve bu nedenle vergi beyannamelerinin tanzim edilip Maliye’ye
verildigi illere balli – kaymakli imkân saglamaktadir.
Bu uygulamada üç il öne çikmaktadir. (1) Türkiye’nin
degisik köselerindeki ticarethanelerin, fabrikalarin,
ithalatçilarin, ihracatçilarin merkezinin bulundugu
Istanbul’da, 2001’in ilk 11 ayinda, bütün illerden toplanan
verginin yüzde 40.95’i toplandi. (2) Genelde KIT’lerin, kamu
bankalarinin merkezinin bulundugu, devlete silah ve mal satan
müteahhitlerin merkezinin bulundugu Ankara’da, 2001’in ilk 11
ayinda bütün illerden toplanan verginin yüzde 16.66’si, (3)
Yerli ve yabanci sanayi kuruluslarinin toplu halde vergi
ödedikleri Izmit’te bütün illerden toplanan verginin yüzde
15.90’i ödendi.
Tüm illerden toplanan verginin yüzde 75’e yakini bu üç
ilde ödenince, bu üç il, vergiden aktarilan toplam kaynagin
yüzde 75’e yakinini aliyor. Kalan yüzde 25 diger büyük sehir
belediyelerine dagitiliyor. Ekonomik faaliyete bulasamamis
iller yeterli para alamiyor.
Yeni uygulama ile bir ilde toplanan verginin yüzde 2’sinin
dogrudan, yüzde 3’ünün ise nüfus ölçüsünde verilmesi
öngörülüyor. Bu durumda Istanbul’un Maliye’den aldigi para
(dikkat buyurunuz toplam geliri degil, belediyelere hükümet
yardimi) yüzde 15, Ankara’nin yüzde 26, Izmit’in yüzde 28
oraninda azaliyor. Buna karsilik Adana’nin devletten alacagi
yardim yüzde 62, Izmir’in yüzde 600, Erzurum’un 500 artiyor.
Istanbul Büyüksehir Belediye Baskani ile bagli baskanlarin
mücadelelerine de sapka çikarmali. Ellerindeki imkâni
kaçirmamak için mücadele veriyor. Çünkü belediyeler
yürürlükteki kanunlara güvenerek 2002 yili bütçelerini
hazirlamislar. Uzun dönemli yükümlülükler altina girerek belli
projelere baslamislar. Geçmisteki uygulamalarin kalintisi olan
borçlari ödüyorlar… Bunlar geliri kisilan belediyeleri güç
duruma sokacak.

2001 yili ilk 11 aylik dönemde gerçeklesen % 5 büyüksehir belediye
paylarinin bugünkü ve yeni sisteme göre dagitimi
Büyüksehir Bugünkü sisteme %60’i eski usule, Vergi
belediyesi göre aldigi %60’i nüfusa göre gelirleri
pay ** dagitilirsa tahsilati
milyar TL % alacagi pay Bugünkü sisteme Dagilim
(milyar TL) göre fark (milyar TL)
Istanbul 686.436 54.6 580.171 -106.265 40.95
Ankara 332.283 26.4 242.432 -89.851 16.66
Izmit 24.052 1.9 17.203 -6.849 15.90
Adana 17.425 1.4 45.767 +28.342 1.02
Izmir 87.973 7.0 112.477 +24.504 5.79
Antalya 12.614 1.0 24.146 +11.543 0.92
Bursa 27.416 2.2 50.561 +23.145 2.40
Diyarbakir 2.850 0.2 19.976 +17.126 0.17
Erzurum 2.465 0.2 12.200 +9.735 0.15
Eskisehir 8.574 0.7 20.329 +11.755 0.47
Gaziantep 6.880 0.5 29.096 +22.216 0.44
Kayseri 8.856 0.7 21.973 +13.117 0.51
Konya 7.944 0.8 26.125 +18.181 0.57
Mersin 21.109 1.7 27.192 +6.083 1.19
Sakarya *** 3.170 0.3 12.905 +9.735 0.21
Samsun 8.270 0.7 15.763 +7.493 0.52
TOPLAM 1.258.317 100 1.258.317 –

Not: * Nüfus rakamlari DIE’den alinmistir.
** Maliye Bakanligi’nin internet (www.muhasebat.gov.tr) sayfasindan alinmis % 5’lik paylardir.
***Sakarya büyüksehir nüfusu yaklasik olarak tespit edilmistir.
Tevfik GÜNGÖR^
p>

 

Sende yorum yap