Kanun ‘iyidir’ önemli olan ‘uygulama’

, , Sende yorum yap

Bankalarin sermayelerini yeterli çizgiye yükseltmeyi hedef
alan kanun, kamuoyundan gelen tepkiler de dikkate alinarak “iyi
bir sekilde” çikti. Bu kanun “iyi” uygulanir ise Hazine’nin
parasi heba olmaz.
Konuya yabanci olanlara “neyin ne oldugunu”
basitlestirerek anlatmak istiyorum.
Uluslararasi bankacilik ilkelerine göre, bankalar
yükümlülüklerinin en az yüzde 9’u dolayinda sermayeye sahip
olmalari gerekiyor. Buna sermaye yeterlilik orani (rasyosu)
deniliyor. Kaba bir anlatim ile banka 100 lira kredi dagitmis
ise, en az 8 lira sermaye sahibi olacak. Sermayesi 5 lira ise,
ya sermayesini artiracak, ya da krediyi kisacak… Sermaye
yeterlilik oraninin bir defa için tutturulmasi ise yaramiyor.
Çünkü her batan kredi sermayeden düsürülüyor. Her batan kredi
sermayeyi küçültüyor. Türkiye bir krizden çikip, öbürüne girdi.
Bankalarin kredileri batti. Bu durumda bankalarin sermayeleri
eridi.

Daha basit ve ucuz
Sermaye yeterlilik oranlari yüzde 5’lerin altina, hatta
sifirin altina düsen, sermayesiz kalan bankalarin, (1) Ya,
hemen iflaslarinin istenilmesi, (2) Ya da devletin bunlara el
koyarak Fon kapsamina almasi gerekiyor. Fon kapsamina 19
bankayi alan ve bunlarin yükü altinda ezilen devlet daha basit,
daha ucuz kurtarma yollari ariyor.
Yeni kanun bakiniz neler getiriyor:
(1) Bagimsiz denetçiler bankalarin bilançolarini
inceleyecek. Batik kredileri sermayeden düsecek. Bankalarin
gerçek sermaye durumlarini tespit edecek. Bir bankanin sermaye
yeterlilik orani yüzde 5’in altinda ise (kabaca toplam kredi
rakaminin yüzde 5’inden küçük ise) bu bankaya bu kanun
çerçevesinde islem yapilacak.

Ayni fiyattan satilacak
(2) Banka genel kurulu toplanarak hemen sermaye artirimina
karar verecek. Sermaye artirimi ilan edildikten sonra 15 gün
içinde ortaklar rüçhan haklarini kullanarak borsa degeri ne
olur ise olsun bin liralik hisseyi bin liradan satin
alabilecek.
Bankalarimizin bir bölümü halka kapali, bir bölümü halka
açik. Sermayesi halka kapali bankalarin ortaklari ile halka
açiklardan çogunluk hissesine sahip ortaklar sermaye artirimini
kendi imkanlari ile karsilayacak. Sermayesi halka açik
bankalarda ise ortaklar borsada islem gören ve prim ile satilan
hisse senetlerinde rüçhan hakkini mutlaka kullanacak… Örnegin
Is Bankasi sermayesini yüzde yüz artirma karari almis olsa,
bugün borsada 8.700 liradan satilan Is Bankasi C hisseleri bu
karar üzerine 5.000 liradan islem görmeye baslasa… Hangi
hisse senedi sahibi borsada 5.000 liradan islem gören hisse
senedine 1.000 liradan sahip olmak için rüçhan hakkini
kullanmaz?

Fon’a rehinli olacak
(3) Bankalar sermaye artirimi karari aldiktan ve ortaklara
rüçhan hakki kullandirilarak sermaye artirimi yapildiktan sonra
toplanan sermaye yüzde 5’lik sinirin altinda kalmis ise,
ortaklarin sermaye artirimi için bankaya koyduklari para
miktarindaki parayi Fon yönetimi sermaye olarak bankaya vererek
sermaye yeterlilik oraninin yüzde 5’e çikmasini temin edecek.
Bu yapilirken, bankaya aktarilan paranin teminatini
olusturmak için, bankanin yönetim ve denetimini dogrudan veya
dolayli olarak elinde bulunduran ortaklara ait hisseler Fon
yönetimince rehin alinacak.
(4) Ortaklarin sermaye olarak koyduklari para kadar
Bankacilik Üst Kurulu’nun sermayeye istirakine ragmen sermaye
yeterlilik orani yüzde 5’e ulasamiyor ise, bu bankanin
faaliyetine son verilecek.

Sus payi maddesi
(5) Sermaye yeterlilik orani ortaklarin sermaye artirimi
ile yüzde 5’e kendiliginden ulasmis durumda olan bankalar ile
Fon katkisi sonucu bu orana ulasacak bankalarin sermaye
yeterlilik oranini yüzde 9’a yükseltmek için, bankalara hisse
senedine dönüstürülebilir tahvil karsiligi ve 7 yil vadeli,
sermaye benzeri kredi verilecek.
(6) Kanunda bir de “reel sektör”e, “sus payi maddesi” yer
aliyor. Bu maddeye göre bankalar, Fon tarafindan bankaya
sermaye olarak aktarilacak paranin en az yüzde 60’ini, 30
Haziran 2003 tarihine kadar, “Kredi olarak dagitmak zorunda”.
Bankalar kanun zoru ile önüne gelene kredi dagitamaz ki…
Dagitir ise, sermaye olarak Fon’dan gelen paralari batirir…
Ekonomi gelisecek, piyasa canlanacak, kredi kullanacaklar
teminat verecek… Bunlar olmaz ise bankalar nasil kredi
dagitir?…
Görecegiz.
Tevfik GÜNGÖR^

 

Sende yorum yap