Kamunun “yatırım mezarlığı”

, , Sende yorum yap

Sasirmayiniz. Rakamlardan süphe etmeyiniz. Kamunun temeli atilmis
ama tamamlanmamis tam 5 bin 556 yatirimi var.
Bir zamanlar Necmettin Hoca’nin kurban keserek, beton dökerek
tarlanin ortasinda biraktigi temeller alay konusu olurdu… Necmettin
Hoca’nin yaptigini baskalari da yapti… Baskalari Necmettin Hoca’dan daha
çok yapti ki… Sonuç ortada!
Devlet Planlama Teskilati’nin Resmi Gazete’de yayimlanan 1999 yili
programinin 183’üncü sayfasindaki 12 sayili tabloyu bu yazinin altinda
sayin okuyucularima aktariyorum.
Kolay anlasilmasi için tabloda Türk Lirasi olarak verilen proje
bedellerini 1998 yili ortalama döviz kurundan ABD Dolari’na çevirdim.
Ortaya 130 milyar dolarlik bir proje stoku çikti. Bu da 1998 yili
fiyatlariyla ve geçmisteki maliyet tahminlerine dayali, bir fatura. Mutlaka
bu projelerin tamamlanmasi için daha çok paraya en az 200 milyar dolara
ihtiyaç vardir.
Acaba devlet baba 200 milyar dolari bularak bu projeleri ne zaman
tamamlayabilir?
– 1998 yili bütçesinde yatirima 1 katrilyon lira (yaklasik 4 milyar
dolar) para ayrilmisti. 1999 yili bütçe tasarisinda yatirim için öngörülen
para 1.4 katrilyon lira idi. (Bilindigi gibi bütçe kanunlasamadi.)
– KIT’ler, fonlar, Iller Bankasi, döner sermaye kaynaklarindan
kullanimlarla kamunun toplam yatirim harcamasi 9 milyar dolara kadar
çikabiliyor.
Demek ki, devlet baba, bundan sonra tek bir yeni yatirima baslamasa,
tek bir temel atmasa ve de her yil yatirima ayirdigi 10 milyar dolar para
ile yarim kalmis yatirimlari tamamlamaya çalissa, önümüzdeki 13 – 20 yilda
yatirim mezarligini ancak temizleyebilecek.
Isin rezaletine bakiniz ki 1978’de daha önceki yillarda (yirmi yil
önce) temeli atilip yarim bekleyen 141 proje var. Bunlarin, sadece bunlarin
yatirim ihtiyaci 20 milyar dolar. Devletin iki yil tüm yatirim
harcamalarini yutacak büyüklükte bir fatura… On yil önce temeli atilmis
599 proje yarim kalmis, para bekliyor. Sayin oyukucularim (1) On yil, yirmi
yil önce atilmis temelin üzerindeki bina nasil ayakta kalir? (2) Yirmi yil,
on yil öncenin ihtiyacina göre düsünülmüs yatirim bugün ne ise yarar? (3)
Yirmi yillik, on yillik teknoloji ile baslatilmis yatirim günümüzün
ihtiyacini nasil karsilar?

Devlet babanin yatirim projeleri
Baslama Yili Proje Sayisi Proje Tutari (Milyar $)
1978 ve öncesi 141 20.0
1979 18 0.4
1980 6 2.1
1981 7 0.6
1982 22 0.9
1983 24 1.6
1984 81 3.5
1985 79 5.6
1986 101 12.6
1987 57 1.2
1988 63 1.2
1989 54 2.6
1990 170 3.3
1991 248 8.6
1992 209 2.4
1993 308 15.2
1994 657 5.6
1995 619 7.4
1996 433 10.4
1997 700 16.7
1998 1.559 8.7
Toplam 5.556 130.06

Kaynak: DPT, 1999 yili programi
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap