İŞÇİ, MEMURDAN ÇOK VERGİ VERİYOR

, , Sende yorum yap

Gelirden, servetten alinan vergilerin payi giderek azaliyor. Mal ve hizmet alirken ödenen dolayli verginin payi artiyor. Memurlar maasa eklenen çesitli tazminatlar vergiye tabi olmadigi için, isçilerdenden daha az vergi ödüyor
Türkiye’de herkes çok vergi verdiginden yakinir. Ama kimin vergi verdigi, kimin vermedigi, vergi verenlerin ne kadar verdigi, bilinmez. Acaba Türkiye’de vergiyi kimler veriyor? Ne kadar veriyor?
Bu sorulari cevaplamak için, önce toplam vergi gelirlerinin yapisina bakmak gerek. Türkiye’de vergi verenlerin bir kismi beyanname ile (gönüllü olarak) vergi verirler. Beyannameye, gelirlerini, kazançlarini yazarlar. Onun karsiligi olan vergiyi de öderler. Bu tür vergilere, dogrudan vergi denir. Adil olan vergi, dogrudan toplanan vergidir. Çünkü bu tür vergide herkes gelirine, kazancina göre vergi ödemis olur.
Ancak, dogrudan vergilerin bir bölümü de stopaj yoluyla, (yani kaynakta kesinti yapilarak) ödenir. Örnegin, isveren memur ve isçinin maas ve ücretini öderken, onun adina vergi kesintisini yapar, Maliye’ye yatirir. Örnegin, mevduat sahipleri bankadan faiz alirken, banka faizin vergisini keser, onlarin adina Maliye’ye yatirir.
Vergi gelirinin yüzde 50’si dolayli
Bir de, dolayli vergiler vardir. Bunlar mal ve hizmet bedelinin içinde, o mal ve hizmeti kullanandan alinir. Örnegin, (dolmusa binen, dolmus ücreti içinde o dolmusun kullandigi benzinin, akaryakit vergisinin bir bölümünü) öder. Örnegin, (maydanoz alan, maydanoz fiyati içinde, maydanozun KDV’sini) öder. Dolayli vergiler, gelirle, servetle, kazançla iliskili degildir. En fakir tüketici de, en zengin tüketici de ayni vergiyi öder. Bu nedenle adil bir vergi sayilmaz.
Esas olan, gelirden, kazançtan ve servetten alinan vergilerin, toplam vergi gelirleri içinde agirlik tasimasidir. Türkiye’de vergi gelirlerinin dagilimina baktigimizda, gelirden ve servetten alinan vergilerin payinin giderek azaldigi, vergi gelirlerinin daha büyük kisminin, mal ve hizmetten alindigi dikkati çekmektedir.
2003 yilinda toplam vergi gelirinin, yüzde 50’den fazlasi dolayli vergi olacaktir. Açik anlatimiyla, halkimiz KDV ve ATV olarak vergi gelirlerinin yarisini ödeyecektir.
Menkul ve gayrimenkul geliri olanlar, ne vergi ödüyor?
2002 yilinda, aylik kira geliri 2.1 milyar lirayi, yillik kira tutari 25 milyar lirayi asmayan mülk sahipleri vergi ödemeyecek. Aylik kira geliri 2 milyar 500 milyon lira olan gayrimenkul sahipleri 286 milyon vergi ve fon ödemesi yapacak.
Banka mevduat faizi, beyana tabii degil.
Faizin vergisi
Bankalar mevduat faizini öderken, faizin yüzde 17.6’si oraninda vergi ve fon kesintisi yapiyor. Fakat vergi kanunlarinda degisiklik olmazsa 1 Ocak 2003’ten itibaren belli miktarin üzerindeki faizler beyana tabi olacak.
Döviz mevduat ve repo hesaplarinda da, vergi kesintisini banka yapiyor. Simdilerde, çok moda olan A ve B tipi fonlarda bu yil için vergi yok.
Hazine bonosu ve devlet tahvillerinde, belli siniri asan kazanç vergilendiriliyor.
Memur ve isçi ne vergi ödüyor?
Prof. Dr. Sükrü Kizilot’un TISK dergisinde yayimlanan ilginç bir arastirmasi var. Memurlar gelirlerine göre düsük vergi ödüyor. Örnegin, 2 milyar 242 milyon brüt geliri olan vali, bu rakaminin yüzde 2.5’u oraninda 61 milyon lira vergi ödüyor. Kizilot bunun nedenini söyle anlatiyor: “Devlet memurlarina yaptigi ödemeleri, makam tazminati, özel hizmet tazminati, yipranma tazminati, dil tazminati, temsil, görev tazminati, aile yardimi gibi kirki asan farkli adlar altinda yapiyor. Öyle olunca da, toplam bordro rakaminin yaklasik yüzde 80’i Gelir Vergisi’ne tabi olmuyor.”
Isçilerin durumu farkli. Asgari ücretli bir isçi, aylik brüt geliri üzerinden yüzde 11 oraninda Gelir Vergisi ödüyor. Isçinin ücreti yükseldikçe, ödedigi vergi de yüzde 40’a kadar tirmaniyor.
Memurun ödedigi vergi
Unvani Brüt ücret (bin TL) Ödedigi aylik verfi (bin TL) Ödedigi verginin orani (%)
– Vali 2.442.590 61.460 2.5
– Genel Müd. (Maliye B.) 2.318.180 45.850 2.0
– Yargitay üyesi 2.313.940 48.690 2.1
– Vergi mahkemesi Bsk. 2.524.950 48.690 2.0
– Sayistay uzman denetçisi (1/4) 2.296.130 45.610 2.0
– Albay 2.071.910 44.300 2.1
– Profesör 1.670.290 42.620 2.6
– Doktor (3/4) 999.540 43.930 4.4
– Tegmen 983.460 30.200 3.1
– Komiser (2/3) 904.350 36.310 4.0
– Ögretmen (2/1) 505.400 22.320 4.4
– Hemsire (12/3) 635.690 33.710 5.3
– Soför (13/1) 489.230 32.860 6.7
– Hizmetli (12/2) 452.190 33.000 7.3
Kaynak: Prof. Dr. Sükrü Kizilot’un özel çalismasi.
Isçinin ödedigi vergi
Unvani Brüt ücret (bin TL) Ödedigi aylik verfi (bin TL) Ödedigi verginin orani (%)
Asgari ücretli 250.875 27.487 110.0
Isçi 800.000 114.166 14.3
Isçi 2.500.000 537.624 21.5
Gelir ve Kurumlar Vergisi beyannamesi verenler, ne kadar vergi ödüyor?
Gelir ve Kurumlar Vergisi’nde vergi miktari, gelirin artisina göre degisiyor. Ücret disindaki gelirlerden, yüzde 20 – 45 arasinda vergi aliniyor. Yüzde 45 vergi, 95 milyar lirayi asan gelir sahipleri için söz konusu.
Kurumlar ise yüzde 30 oraninda Kurumlar Vergisi ödüyor. Hem Gelir Vergisi’nin, hem Kurumlar Vergisi’nin degisik muafiyetleri, indirimleri var. Bu nedenle vergi oranlari ne kadar yüksek olursa olsun, tahakkuk ve tahsilat düsük rakamlarda kaliyor.
2002 Ocak – Agustos döneminde basit usulde Gelir Vergisi’ne tabi mükellef sayisi 739 bindi. Her ay kisi basina 6 milyon lira (yazi ile alti milyon lira) vergi ödediler. Bunlarin ödedikleri toplam verginin, tüm vergilere orani sadece binde bir.
Ocak-agustosta 1.9 milyon kisi beyanname vererek Gelir Vergisi ödedi. Bunlarin kisi basina aylik vergi ödemesi 38 milyon. (800 milyon brüt ücretli isçi ayda 114 milyon vergi ödüyor.)
Kurumlar Vergisi mükellefi, anonim sirket sayisi 560 bin. Ocak-agustosta sirketlerin her biri aylik ortalama 158 milyon vergi ödedi. Bütün anonim sirketlerin ocak-agustos döneminde ödedigi vergi ülkenin toplam vergi rakaminin yüzde 2’sinden az.
Görülüyor ki, beyannameli mükellef sayisi çok az, beyannameli mükelleflerin ödedigi ortalama vergi çok az.
Beyannameli Gelir Vergisi mükellefleri (Ocak – Agustos 2002)
– Beyan usulüne tabi mükellef sayisi 1 milyon 988 bin
– 2002’de ödedikleri vergi 607 trilyon TL
– 2002’de kisi basina ayda ödenen Gelir Vergisi 38 milyon TL
– Toplanan tüm vergilere orani yüzde 1.64
Basit usule tabi olanlar (Ocak – Agustos 2002)
– Basit usule tabi mükellef sayisi 739.639
– 2002’de ödedikleri Gelir Vergisi 34 trilyon 801 milyar TL
– 2002’de kisi basina ayda ödedikleri Gelir Vergisi 6 milyon TL
– Toplanan tüm vergilere orani binde 1
Kurumlar Vergisi mükellefleri (Ocak – Agustos 2002)
– Mükellef sayisi 560 bin 714 TL
– Beyana dayanan Kurumlar Vergisi 711 trilyon TL
– Bir ayda mükellef basina ödenen vergi 158 milyon TL
– Toplanan tüm vergilere orani yüzde 1.93

 

Sende yorum yap