İLK 3 AYLIK ÜRETİMİN % 11’İ STOKTA

, , Sende yorum yap

Ilk üç ayda, geçen yilin ayni dönemine göre gayri safi yurtiçi hasila (GSYIH) yüzde 8.1 oraninda, gayri safi milli hasila (GSMH) ise yüzde 7.4 oraninda artti.
Biz halk anlatiminda GSMH rakamina da, GSYIH rakamina da kisaca “Milli Gelir” deriz. Halbuki ikisi farklidir.
GSYIH rakami, belli bir dönemde ülkede üretilen mal ve hizmetlerin parasal (katma) degerini gösterir.
Ülke ekonomisinin dis dünya ile baglantisi nedeniyle disaridan içeriye, içeriden disariya bir faktör geliri akimi (genelde faiz ve kar transferi) var. Içeriden çikan ile içeriye giren arasindaki farka “Dis alem net faktör geliri – gideri” adi verilir. Bunun neti, GSYIH’ye eklenince (veya çikarilinca) GSMH rakami ortaya çikar. Bu yilin ilk üç ayinda yurt disina faiz ve kar transferi fazla oldugundan net rakam eksi durumda. Eksi rakam üç aylik GSYIH rakamindan düsülüyor. Ve GSYIH rakamindan daha küçük bir GSMH rakami ortaya çikiyor. Sonuç olarak da GSYIH artisi (üç aylik büyüme) yüzde 8.1 iken, GSMH’deki büyüme orani yüzde 7.4’e düsüyor…
Gayri safi yurt içi hasila (GSYIH) yilin ilk üç ayinda geçen yilin ayni dönemine göre yüzde 8.1 oraninda artarken acaba bu artis nereden kaynaklandi?
Büyümedeki Payi Büyüme Orani
Tarim 5.2 7.0
Sanayi 33.1 7.8
Ticaret 22.4 10.8
Insaat 3.1 -17.0
Ulastirma 15.5 13.7
Ithalat 6.7 19.8
Tarimda yüzde 7.0, sanayide yüzde 7.8, ticarette yüzde 10.8, ulastirma ve haberlesmede yüzde 13.7 oraninda büyüme gerçeklesti. Toplam büyümeye etkisi sadece yüzde 3.1 oraninda bir agirlik tasidigindan insaattaki yüzde 17.0 oranindaki gerileme büyümeyi frenlemedi. Buna karsi büyümede yüzde 33.1 oraninda agirligi olan sanayi ile yüzde 22.4 agirligi olan ticaret, yüzde 7.8 ve yüzde 10.8 gibi yüksek oranlarda büyüyünce yüzde 8.1 gibi yüksek bir GSYIH büyüme orani ortaya çikti.
Iyi de… Büyüme demek, üretim artisi demek… Artan üretim nereye gitti? Üretilen mallardan kim daha fazla pay aldi? Talep artisi nereden geldi de üretim yüzde 8.1 oraninda artti?
Harcamadaki Artis (%) Büyümeye katkisi (puan)
Özel tüketim 6.5 4.47
Devlet tük. -3.0 -0.19
Yatirim 9.3 1.49
– Kamu -37.8 -0.64
– Özel 20.4 2.92
Stok artisi – 6.71
Ihracat 14.5 6.23
Ithalat 23.9 10.61
Harca. / Büyü. 8.1 8.1
Üretilen mal ve hizmetlerin yüzde 68.7’sini halkimiz tüketiyor. Halkimizin tüketimi geçen yilin ilk üç ayina göre yüzde 6.5 oraninda artti. Bu artisin yüzde 8.1 oranindaki büyümedeki payi 4.47 puan. Devlet yatirimi harcamayi da kesti. Sadece özel sektörün makine teçhizat yatirimlarinda artis var.
Yatirimlarin büyümeye katkisi 2.92 puan. Mal ve hizmet ihracatindaki yüzde 14.5 artis büyümeyi 6.23 puan olumlu etkilerken, ithalattaki yüzde 23.9 artis büyümeyi 10.61 puan olumsuz etkiliyor.
Açik anlatimiyla mal ve hizmet artisinin bu kadarlik bölümü yurt içinde üretilmediginden, disaridan geldiginden büyüme rakamindan çikariliyor. Bütün bu puanlar alt alta toplanarak büyüme rakamindan düsülünce, 8.10 oranindaki büyüme rakaminin içinde stok degisiminin 6.71 puan gibi çok büyük bir agirligi ortaya çikiyor.
Stoklardaki artisin, deger olarak (sabit fiyatlarla), geçen yilin ayni dönemine göre yüzde 102 artis göstermesi insani sasirtiyor. Ilk üç aylik mal ve hizmet üretiminin yüzde 11’inin stokta görünmesi bu hesaplamalarda bir yanlislik olabilecegi tartismasina kapi açiyor.

 

Sende yorum yap