İhracat % 12.5 arttı ithalat % 22.5 geriledi

, , Sende yorum yap

Agustos ayi sonu itibariyle ihracat geçen yila göre yüzde
12.5 artti. Ithalat yüzde 22.5 geriledi. Ama “geçen yil”
normal bir yil degildi. Ekonominin “çilginlik yili” idi. Bu
nedenle 2001 yili ihracat ve ithalatini önceki yillar ile
karsilastirmakta yarar vardir. Son alti yilin ocak – agustos
ithalat ve ihracat rakamlari (milyar dolar olarak) söyle
gelisti:

Ihracat Ithalat
2001 20.3 27.1
2000 18.1 35.0
1999 16.9 25.2
1998 17.7 31.2
1997 16.7 30.5
1996 14.5 28.1

Son alti yilin ocak – agustos ayi ihracat rakamlarina
göre genelde ihracat artisinin devamli olarak iyi bir çizgide
sürdügü görülür. Bu yilin ihracat artisinda ise bir olumlu,
bir olumsuz etken vardir. Dünya pazari daraldi. Bu olumsuz
etken. Buna karsilik devalüasyon ihracatçilari tesvik etti. Bu
da ihracati artirmada yararli olacak bir gelisme. Ihracat
rakamlarini degerlendirirken iki seye bakmak gerekir: (1) En
fazla neleri satarak döviz kazaniyoruz? (2) Geçen yila göre
hangi malin satisinda artis var? En fazla tekstil ve
konfeksiyon esyasi ihraç ediyoruz ama döviz gelirindeki artis
kara tasit araçlari ve yedek parçalari, demir çelik,
elektrikli cihazlar, kazanlar, makineler, mekanik cihazlar,
demir ve çelik esya gibi sanayi ürünleri satisinda büyük
gelisme var.
Toplam ihracat gelirimizin yüzde 60’ina yakinini dokuz
sanayi sektörünün üretimi teskil ediyor.
Kara nakil vasitalari ve yedek parçalari ihracatinin
üçüncü siraya, elektrikli makine ve cihaz ihracatinin besinci,
kazan ve makine ihracatinin altinci siraya yükselmesi
sanayilesme bakimindan sevindirici bir gelismedir.
Gelelim ithalata. Bu yilin ilk sekiz ayindaki ithalat
geçen yila göre yüzde 22.5 azalma gösteriyor ama, oranin bu
kadar büyük çikmasinin nedeni geçen yilki ithalat
patlamasidir. Yoksa bu yilin sekiz aylik ithalati 1999 yili
ithalatinin üzerindedir. Geçen yil kara nakil araçlari
ithalatinda ve piyasadaki gelismeye bagli olarak ara mal ve
girdi ithalatinda patlama olmustu.
Gerçekte bizim en fazla döviz harcadigimiz ithal mallari
siralamasinda ilk on madde genelde yatirim mali, hammadde ve
sanayi girdisidir. Bu yil ithalattaki gerilemede, devalüasyon
sonucu ithalatin pahalilanmasinin yaninda, iç talepteki
daralmaya bagli olarak üretimdeki duraklamanin büyük etkisi
vardir.
Ithalatta ilk on siradaki ürünler ve bunlara harcanan
döviz, ülkenin duraklama döneminde bile temel ihtiyaçlarinin
neler oldugunu ortaya koymaktadir. Bu yilin ilk sekiz ayinda
petrol ürünleri ve yaglar, makine ve mekanik cihazlar,
elektrikli makine ve cihazlar, kara tasit araçlari parçalari,
demir çelik, plastik ve kimya ürünleri en fazla ithal edilen
ürünler olmustur. Bu ürünler sanayii yasatan, üretimin
sürdürülmesini saglayan ürünlerdir.

Ihracat nasil artti? (Ocak – agustos / Milyon $)

2001 2000 Artis (%)
1) Örme giyim esyasi 2.468 2.600 – 5.1
2) Diger giyim esyasi 1.799 1.691 6.4
3) Kara tasit araçlari ve parçalari 1.561 1.048 48.9
4) Demir çelik 1.440 1.129 27.6
5) Elektrikli makine ve cihaz 1.400 1.232 13.6
6) Kazanlar, makineler, mekanik c. 1.159 897 29.1
7) Dokuma için hazir esya 687 675 1.7
8) Yenilen meyveler 594 483 23.1
9) Pamuk, iplik, mansucat 562 470 19.6
10) Demir ve çelik esya 526 456 15.3
11) Ilk 10 ihraç ürünü 12.196 10.681 14.2
12) Digerleri 8.203 7.457 10.0
Toplam 20.399 18.138 12.5

Ithalat nasil geriledi? (Ocak – agustos / Milyon $)
1) Yakitlar, yaglar 5.531 5.468 – 2.1
(Ham petrol) (2.644) (2.545) (3.9)
2) Makine ve mekanik cihazlar 4.251 4.910 – 13.4
3) Elektrikli makine ve cihazlar 2.553 4.115 – 38.0
4) Kara tasit araçlari ve parçalari 1.256 3.243 – 61.3
5) Demir çelik 1.222 1.916 – 36.2
6) Plastik mamuller 1.136 1.450 – 21.7
7) Organik kimyasal ürünler 1.078 1.382 – 22.0
8) Eczacilik ürünleri 736 700 5.1
9) Optik alet ve cihazlar 641 761 – 15.8
10) Yapagi ve yün 638 788 – 19.1
11) Ilk 10 ithal ürünü 19.042 24.913 – 23.5
12) Digerleri 8.098 10.122 – 20.0
Toplam 27.140 35.035 – 22.5
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap