İÇ BORÇ STOKUNU KÜÇÜLTMEDİK, BÜYÜTTÜK

, , Sende yorum yap

Seçim, Avrupa Birligi ve Irak harbi tartismalari arasinda, bizim iç borç sorunu diye bir sorunumuz oldugunu unuttuk, gittik. Halbuki, krize girmemizin, krizden sonra siki bir istikrar programi uygulamak zorunda kalmamizin gerisinde, iç borç stokumuzun büyüklügü ve bu iç borç stokunun çevrilemez duruma gelmesi yatiyor.
2002 yilinda ekonomi politikalari üç hedefe kilitlendi: (1) Enflasyonu asagiya çekmek, (2) Iç borçlanma faizlerini düsürmek, (3) Iç borç stokunu azaltmak ve iç borcu çevrilebilir hale getirmek.
Bu üç hedefi gerçeklestirmek için, ulusça yatirimdan, üretimden ve istihdamdan fedakarligi göze aldik. Memur, emekli, isçi maaslarinin dondurulmasina, çiftçiye daha az para ödenmesine razi olduk. 2002 yili böyle geçti. Iyi de acaba katlandigimiz fedakarliga karsi üç konuda hedefe ulastik mi? Beklenen oldu mu?
(1) Enflasyonda beklenenin üzerinde bir gelisme oldu. Hedef yil sonunda fiyat artislarini yüzde 35’e çekmekti. Anlasildigi kadariyla yil sonunda fiyat artislari yüzde 30’lar düzeyine inecek.
11 aylik enflasyon
2001 2002
Tüketici 67.3 31.8
Toptan esya 84.5 32.8
(2) Iç borçlanmanin üzerindeki faiz yükünü geriye çekmek arayisinda 2002 yilinda iç borçlanma faizlerinin düsürülmesi ve iç borçlanmada vadenin uzatilmasi hedef alinmisti.
2002 yilinda iç borçlanmada ortalama faiz yüzde 63.9’a çekildi. Ortalama vade 250 güne uzatildi. Bunlar 2001 yilinin ortalama yüzde 96.5 oranindaki faizine ve ortalama 147 günlük vadesine göre olumlu bir gelismenin göstergeleridir. Ancak, 2000 yilinin sartlarina daha hala dönülemedigini ortaya koymaktadir.
Bir baska olumsuz gelisme, enflasyonun yüzde 30’lara çekilmesine ragmen ortalama faiz oraninin yüzde 63.9’da kalmasidir. Bu reel olarak yüzde 26 dolayinda bir faiz yükü demektir. Bu yük 2003 yilinda Hazine’nin basina bela olacaktir.
Iç borçlanmada ortalama faiz ve vade
Faiz Vade/gün
1999 109.5 479
2000 38.1 411
2001 96.5 147
2002 63.9 250
(3) 2001 yili sonunda çevrilemez diye üzüldügümüz ve küçültmeye çabaladigimiz iç borç stoku 122.1 katrilyon liraydi. Bu borç stoku 11 ayda küçülmedi. Kasim ayi sonunda 145.2 katrilyon liraya yükseldi.
Ortalama dolar kuruyla yilbasinda 84.9 milyar dolar olan iç borç stoku, 11 ayda 9.7 milyar dolar artis göstererek, 94.6 milyar dolara yükseldi. Açik anlatimiyla, 2002 yilinda iç borç stokunu küçültemedik, büyüttük.
Sayin okuyucularim, görülüyor ki, daha da büyümüs bir borç stokuyla daha da ciddilesmis bir iç borç sorunuyla 2003 yilina giriyoruz. 2002 yilinda IMF’den gelen döviz kredileri iç borçlarin çevrilmesinde büyük ölçüde yardimci oldu.
2003 yilinda IMF’den medet umamayiz. Bu iç borçlari ya kendi imkanlarimizla, bugüne kadar oldugu gibi çevirecegiz, ya da bu yükü ileriye atmak için bir seyler yapacagiz. Açik anlatimiyla, iç borcu çevirmek 2003 yilinda da hükümetin ve Türk ekonomisinin bir numarali sorununu teskil edecektir.
Özür:
Dün bu sütunda yayimlanan yazinin ikinci ve üçüncü paragrafinda düzeltilecek bölüm ile düzeltilen bölüm, arka arkaya verilmistir. Sayin okuyucularimdan özür dilerim.

 

Sende yorum yap