Hazine’yi “dış kredi”de zora sokan bizim bankalar

, , Sende yorum yap

Hazine’nin dis kredi kullanmaya ihtiyaci var. Çünkü Hazine ülkenin
dis borç hesabinin sorumlusu. Bu hesap yasayan bir hesap. Geçmis yillarin
borçlarinin günü gelen ödemeleri var. Faizleri var. Bunlar yeni
borçlanmalarla ödeniyor. Bu nedenle Hazine, dünya piyasalarina çikip,
Türkiye Cumhuriyeti Devleti adina borç ariyor, borçlaniyor.
Ama ayni “dünya piyasalarinda” Hazine’nin yaninda borç arayan,
borçlanan Türk bankalari var. Kamu bankalari ve özel bankalar. Bunlarin
sayilari çok. Hem de pek çok.
Ticaret bankalari “dövize ihtiyaç duyduklarinda, döviz kredisi
kullandirmak için kaynak aradiklarinda” dünya piyasalarindan borçlanir. Ama
bizde ters bir uygulama basladi. Türk bankalari “döviz kuru / faiz orani”
makasindan kazanç saglamak için yurtdisindan borçlaniyor.
Bizim ticaret bankalarinin dövize ihtiyaci yok. Dövizi kazanç araci
olarak kullaniyorlar.
Bankalar yurt disindan döviz ile borçlaniyor. Dövizi getirip
Türkiye’de satiyor. Türk Lirasi’na çeviriyor. Türk Lirasi ile Hazine Bonosu
aliyor veya repo yapiyor. Yüksek faiz geliri, döviz borcunun hem faizini
karsiliyor, hem de yil içindeki kur yükünü kaldiriyor. Geriye bankalara
önemli miktarda para kaliyor. Bu sistem, ticaret bankalarinin yurtdisi
döviz piyasalarina “aç kurtlar gibi” saldirmalarina ve de “fiyatina,
faizine, vadesine” bakmadan borçlanmalarina neden oluyor.
Son iki yilda ticaret bankalarinin yurtdisi piyasalardan yaklasik 50
borçlanma islemi ile yaklasik 5 milyar dolar para topladiklari biliniyor.
Bu islemler 25 milyon dolarlik, 50 milyon dolarlik, en babayigiti
200 milyon dolarlik borçlanma islemleri. Vadeleri genelde 1 yil. Simdi
vadeler doluyor. Ticaret bankalari eskiden aldiklari kredileri yenilemek
arayisinda. Yeniden borçlanilacak, eski borç ve faizi ödenecek.
Dünyadaki ekonomik kriz, Türkiye’deki ekonominin durumu, iç
politikadaki belirsizlik, istikrarsizlik, seçim ortami nedeniyle dis
piyasalar Türk bankalarina karsi tedbirli davraniyor. Dis piyasa seçim
sonunu bekliyor. Bunu gören ticaret bankalarimiz da yeniden borçlanmayi
seçim sonuna birakti. Seçim sonu dis piyasalar ticaret bankalarimizin
hücumuna ugrayacak. Ilk planda 5 veya 7, daha sonra 8 veya 10 banka
piyasaya atlayacak. Borç arayacak. Bu bankalar, Hazine Bonosu faizinin
yüksekligine güvenerek, döviz borçlanmasinda kredi faizinin yüksekligine
aldirmayacak. Yüksek faizi ve faiz ücretindeki yüksek yükü kolaylikla kabul
edecek.
Halbuki seçim sonunda Hazine de, “ülkenin gerçek döviz ihtiyacini
karsilamak arayisinda” dis piyasaya çikacak. Döviz kredisi arayacak ticaret
bankalarinin yükselttigi döviz kredisi faizi ve döviz kredisi üzerindeki
yük, Hazine’nin basina dert açacak. Hazine bankalarin hesapsiz, kitapsiz
(Hazine Bonosu faizinin yüksekligine güvenerek) kabul ettikleri yüksek
faizi kabul etmek zorunda kalacak. Hiç degilse bu yüksek faiz, Hazine’nin
borçlanma maliyetini de yükseltecek. Hazine bunu kabul etmez ise
borçlanmakta zorlanacak. Açik anlatimiyla ticaret bankalarinin seçim sonu
dis piyasalarda yapacaklari yanlis, Hazine’nin dis borçlanmasini zora
sokacak.
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap