Hayata dönüş başladı

, , Sende yorum yap

Enflasyondaki düsüs umut veriyor. Canlanmanin göstergesi
sayilan sanayi girdisi ithalatinda artis var Sahibi oldugu
alisveris kartiyla piyasanin nabzini tutan Cem Boyner, ‘Halkta
kötümser bekleyisler dagiliyor’ dedi

Hayata dönüs basladi’ diyen Cem Boyner ne demek istedigini
söyle açikliyor: “2000 yili Türkiye için anormal bir yil idi.
Insanlar çilginca tüketmeye çalisti. Nasil ödeyecegini
düsünmeden döviz ile, Türk lirasi ile borçlanan ve de iki
yilin, üç yilin ötesindeki gelirine güvenerek açildikça açilan
halk anormal bir tüketim içine girdi. 2001 yilinda ise, tam
tersi oldu. Bir yil önce borçlanarak gereginden fazla
tüketenler ortaliktan kayboldu. Yil içinde ise kaybedenler,
geliri azalanlar piyasadan çekildi. Belli imkani olanlar,
“yarin basimiza bir seyler gelebilir” endisesi ile paralarinin
üzerine yatti. Piyasa öldü. Bu nedenle 2001 yilindaki çilgin
talebi de 2001 yilindaki çöküntüyü de ölçü kabul edemeyiz.
Ölçü olarak kabul edilecek yillar 1998 ve 1999 yillaridir.
Görülen o ki, 2002 yilinin ortalarina dogru, talepte normal
yillarin (1998 ve 1999 yillarinin) talep çizgisini
yakalayacagiz.”

Harcamalar geçen yilin üzerinde
Cem Boyner’in üç farkli gelir kesimine hitap eden, üç
farkli pazarlama kanali var: Beymen Magazalari, Benetton
Magazalari ve Çarsi Magazalari. Bunlar disinda çok sayida
magazadan taksitli alisverise imkan taniyan “Advantage Card”
ismini tasiyan bir “plastik kart” sistemini çalistiriyor.
Advantage Card, çok sayida tüketicinin kullandigi bir “kredili
ve taksitli alisveris” sistemi.
Benkar (Tüketici Finansmani ve Karti Hizmetleri) adini
tasiyan bir kurulus bu kart sistemini isletiyor. Dolayisiyla
günlük olarak bu kartlarla tüketicinin ne kadar alisveris
ettigi, kaç liralik mal satildigi izlenebiliyor.
Açiklamalara göre, su günlerdeki alisverislerde islem
adedi geçen yilki islem adedinin üzerinde, harcama rakami ise
geçen yilin ayni günlerindekinin iki mislinin biraz üzerinde.
Fiyatlar geçen yila göre iki misli artmadigina göre de demek
ki, harcamada reel bir artis var.

‘Kötümserlik azaliyor’
Cem Boyner ufak bir hatirlatma yapiyor. Geçen yil “mart –
nisan – mayis” aylarinda sirketler krizin tokadini yiyerek yere
serilmeye baslamisti ama tüketici için durum henüz çok kötü
degildi. Tüketici krizi mayis ayindan sonra hissetmeye basladi.
Mayistan sonra is kayiplari, gelir düsüsleri insanlari daha çok
etkiledi.
Cem Boyner’e göre piyasadaki hareket büyük ölçüde halkin
“kötümserlikten kurtulmaya baslamasinin” sonucu. Halk, “Bundan
da kötüsü olmaz… Eldekini avuçtakini daha fazla tutmaya gerek
yok… Ihtiyaçlari daha fazla geciktirmeyelim” diyerek para
harcamaya basladi.
Dün açiklanan mart ayi enflasyon rakamlari, Cem Boyner’in
isaret ettigi “hayata dönüs”ü hizlandiracak. Piyasada yüzde 2.5
dolayinda bir enflasyon beklerken, tüketici fiyatlarindaki
aylik artisin yüzde 1.2’ye, toptan esya fiyatlarindaki aylik
artisin yüzde 1.9’a inmesi, hem üreticinin, hem tüketicinin
“güveninin yükselmesine, ileriye dönüs bekleyislerinde
iyilesmeye” yol açacak.
Cem Boyner, önümüzdeki günler bir aksilik çikmaz ise, bu
is yerine oturacak gibi görünüyor diyor.
Piyasanin açilmaya baslamasi ile ilgili bir göstergeye
daha isaret ediliyor.

Sanayi girdisi ithalati artiyor
Bu sütunda, degisik yazilarda, üretimdeki duraklamanin
göstergesi olarak “üretim girdisi mallarin ithalatindaki
azalmadan” söz ettim. Bu konuda dogrulugunu teyit ettiremedigim
bir uyari geldi. Bana anlatildigina göre, son haftalarda,
sanayi ürünü girdisi mallar ithalatinda büyük artis ortaya
çikti. Bana anlatilan sudur:
“Dört bes hafta önceye kadar, ihraç mali tasiyan
kamyonlarin sahipleri, dönüste bos gelmekten yakiniyordu. Son
iki haftadir ithalatçilarin kamyon sirasi bekledikleri sikayeti
duyulur oldu. Ihracat artisina dayali olarak yurtdisina giden
kamyon sayisi artmasina ragmen giden kamyonlar artan ithal
mallarini tasimaya yetmez oldu. Bu ithalatin çogu kredili
ithalat. Parasi henüz Merkez Bankasi hesaplarina intikal
etmedi. Gümrükler ise ithalat kaydini gecikmeli veriyor. Fiili
durumu tasimacilar biliyor.”
Bu anlatim dogru ise, gelismenin bir iyi yani, bir de kötü
yani var demektir. Iyi yani, üretimde kipirdamanin baslamakta
olmasidir. Kötü yani, artan ithalat nedeniyle yakinda döviz
talebinin artmasi ve buna bagli olarak döviz fiyatlarinin
yükselmesi tehlikesidir.

Kozmetik satislari da canlandi
Advantage Card ile alisverisler geçen yilin mart ayina göre
yüzde 98, reel olarak da yüzde 14 oraninda artti

EKONOMI SERVISI

Benkar yetkilileri Advantage Card ile yapilan
alisverislerde Ocak – Mart 2002 döneminde geçen yilin ayni
dönemine göre, TL bazinda yüzde 77 oraninda bir artis
gerçeklestigini söyledi. Yetkililer, “Ocak ve subatta satislar
reel anlamda geçen yilin ayni dönemine göre paralel gitti.
Ancak mart satislari geçen yila göre yüzde 98 artti.
Enflasyondan arindirilmis rakamlarla mart ayindaki reel artis
yüzde 14 oldu” diye konustu.

Bonus’la alisveris de artti
Hazirgiyimde Advantage Card ile alisverislerde subat ayina
göre yüzde 83, geçen yilin mart ayina göre ise yüzde 102’lik
artis oldu. Reel artis subata göre yüzde 6, geçen yilin martina
göre yüzde 17 oldu. Otomotiv sektöründe ocak – mart döneminde
Advantage Card ile alisverislerde reel olarak yüzde 21,
kozmetik harcamalarindaki yüzde 47, Advantage Card ile yapilan
turizm harcamalarinda ise TL bazinda yüzde 90, reel olarak ise
yüzde 11’lik bir artis oldu.
Bu arada Garanti Bankasi’nin alisveris karti Bonus Card bu
yilin ilk üç ayinda alisverislerin 2001’in son çeyregine göre
yüzde 43 oraninda arttigi belirtildi. Ayni döneminde Bonus Card
adedinde yüzde 23’lük artis söz konusu.

Kredi karti kullaniminda 200 trilyonluk artis oldu
Enflasyon ve faiz oranlarinda düsüse bagli olarak
bankalarin indirmeye basladigi faizler, kredi karti islem
hacminde yilbasindan bu yana 204 trilyon liraya yakin bir
artisi beraberinde getirdi. Merkez Bankasi verilerine
dayanilarak yapilan hesaplamaya göre, 28 Aralik 2001’de 2
katrilyon 446 trilyon lira olan kredi karti harcamalari 15 Mart
2001 tarihinde 2 katrilyon 649 trilyon liraya yükseldi. 15
Mart’taki bu tutar 21 Aralik 2001’e göre ise 290 trilyonluk
artisa denk geliyor.
Kart piyasasinda özel bankalar toplam içinde agirlikli.
Faizlerini yüzde 5’lere kadar çeken ve 2 katrilyon liralik bir
hacme ulasan özel bankalar toplam içinde yüzde 76’lik bir payi
elinde bulunduruyor.
Tevfik GÜNGÖR^

 

Sende yorum yap