Fiyatlar iniyor (…böyle giderse!)

, , Sende yorum yap

Enflasyonla mücadelede en önemli gösterge, “fiyatlarin inise
geçmesi”dir. Bu inisin devamli olmasi, halkin bu inisi görmesi, inisin
devam edecegine inanmasi enflasyonla mücadelede basariyi saglar.
1) Türkiye’de fiyat artislari 1998 yilinda inise geçti. Bu inis
egilimi devam ediyor.
2) Halk arada sirada süpheye düsse de, fiyatlardaki artisin
yavasladigini gördü. Arada sirada süpheye düsse de fiyat artislarindaki
yavaslamanin sürecegine inanmaya basladi.
3) Dünyadaki krize ragmen, yurt içindeki politik çalkantiya ragmen,
seçim ortamina ragmen fiyat artislarinin yavaslamasi Türkiye için çok
önemli ve sevinilecek bir durumdur.
4) Ama unutulmamali ki, sevinilecek olan kötüden iyiye yönelistir.
Yoksa, enflasyon belasi ortadan kalkmis degildir. Aylik yüzde 3 veya yüzde
4 oranindaki fiyat artislari enflasyonun devam ettigini göstermektedir.
5) Enflasyon kendi kendine düsmez. Okuyup üflemekle düsmez.
Fedakarlik ile düser. Fedakarlik yatirimlarin durmasidir. Issizliktir.
Piyasada yapragin kipirdamamasidir. Enflasyon tamamen kontrol altina
alinmadan “Eeeee… Bu kadar fedakarlik yeter… Biraz nefes alalim!..”
denildiginde, çekilen eziyet, ödenen fatura bosa gider. Enflasyon gene
tirmanisa geçer.
Bugün gelinen noktaya sevinirken, bazi tehlikeleri, kapinin önünde
bekleyen tehlikeleri de unutmamak gerekir.
(1) Toptan Esya Fiyatlari Endeksi iki bölümden olusur: (I) Devlet /
kamu mallari fiyatlarindaki artisin endeksi, (II) Özel sektör mallari
fiyatlarindaki artisin endeksi. 1998 yili ortalarina kadar kamu / devlet
mallari fiyatlari özel sektör fiyatlarindan fazla artardi. Toplam Toptan
Esya Fiyatlari Endeksi’nin üzerinde artis gösterirdi.
1998 yili ortalarindan bu yana kamu / devlet kendi kontrolündeki
mallarin fiyatinda frene basti. Kamu / devlet kontrolündeki mallarin fiyati
artmiyor. Örnek: 1997 Aralik ayinda devlet mallarindaki 12 aylik ortalama
fiyat artisi yüzde 85.5, özel sektör mallarindaki yüzde 80.7 iken, 1999
Mart ayinda kamu mallarindaki fiyat artisi yüzde 49.0, buna karsilik özel
sektör mallarindaki artis yüzde 65.5 oraninda. Bunun sonucu olarak toplam
(ortalama) artis yüzde 61.7 oraninda. Kamu kesimi zararina mal satamaz.
Seçim sonu kamu mallarinda mutlaka fiyat ayarlamasi yapilacak. O zaman
enflasyondaki asagiya inis tehlikeye girecek.
(2) Türkiye’de toptan esya fiyatlarindaki artis orani ile tüketici
fiyatlarindaki artis orani arasindaki fark 4 veya 5 puani geçmezdi. 1997
yilinda 12 aylik ortalamaya göre toptandaki artis yüzde 81.8 iken
tüketicideki artis yüzde 85.7 idi. 1999 Mart ayinda toptandaki artis yüzde
61.7 iken, tüketicideki artis yüzde 75.8 olarak gerçeklesti. Fark 14.1
puana çikti. Bu, piyasadaki fiyat yapisinin çarpikligini gösteriyor. Piyasa
sartlarinin normale dönmesi ile bu çarpiklik düzelir ama, düzelirken
fiyatlari da yukariya çeker. Sonuçta görülüyor ki, enflasyonla mücadelede
fiyat artislarinin yavaslamasi sevindirici durum… Ama bu böyle devam
ederse!.. Devam edebilmesi ise gevsememeye, dikkatli olmaya bagli.
Güngör URAS^
p>

 

Sende yorum yap