FINDIK HÜKÜMETİN BAŞINA İŞ AÇTI

, , Sende yorum yap

AKP Genel Baskani Recep Tayyip Erdogan seçimden önceki konusmalarinda, Karadeniz’deki findik üreticilerine kiloda en az 2 milyon lira ödeme yapilacagi sözünü vermisti. Simdi, bu sözün yerine getirilmesine çalisiliyor. Ancak, bir sorun var. Önceki hükümet, findiga kilo basina 1 milyon 615 bin lira fiyat biçmisti. Ve findik üreticileri elerindeki findigin yaklasik yüzde 70’ini bu fiyattan elden çikarmisti. Findik üreticilerinin sattiklari findigin 45 bin tonu Fiskobirlik depolarinda, kalani da findik tüccarlarinin ve findik ihracatçilarinin depolarinda.
Bu durumda, para bulunsa bile, findik üreticisine fiyat farki ödemesi yapmak bir sorun teskil ediyor. Ancak, sorunun politik agirligi var. Çünkü, findik dogrudan ve dolayli olarak sekiz milyon insani ilgilendiriyor. Eskiden findik sadece Karadeniz kiyilarinda dikilirdi. Simdilerde 54 ilde findik dikimi yapiliyor.
Türkiye’de her yil yaklasik 650 bin ton kabuklu findik üretiliyor. Kabugu çikarilinca, geriye 325 bin ton iç findik kaliyor. Türkiye dünya findik üretiminde ve ticaretinde yüzde 75 paya sahip. 650 bin ton kabuklu findigin, 70 – 80 bin tonu içeride tüketiliyor. 400 – 500 bin tonu ihraç ediliyor. Her yil geriye alicisi olmayan yaklasik 150 bin ton dolayinda findik kaliyor. Bu alicisi olmayan findigi, Fiskobirlik satin alarak depolarinda sakliyor. Depolardaki findigin bir kismini fareler yiyor, bir kismindan da preslenip findik yagi çikariliyor.
Üreticiye geçen yil ürettigi büyük bölümünü (1 milyon 615 bin liradan) sattigi findik için, geriye dönük olarak fark ödemesi yapmak çok zor. Hükümetin bunu görerek “gelir destegi” formülüyle üreticiye fark ödemesi yapma arayisinda oldugu anlasiliyor.
Alanlarin yayginligi güçlük çikaracak
Burada da, büyük sorun findik dikim alanlarinin büyük bölümünün tapusunun olmamasi ve findik dikim alanlariyla ilgili olarak dogru dürüst bir kayit sistemine bugüne kadar geçilememesi. Ayrica, findik dikim alanlarinin yayginligi, uygulamada güçlük çikaracak.
Bir baska sorun daha var. Daha önce findigi 1 milyon 615 bin liradan satin alan Fiskobirlik, tüccar ve ihracatçi, maliyetini bu fiyattan kabul ederek ihraç fiyatini olusturacak. Fakat henüz piyasaya çikmamis toplam üretimin yüzde 30’u dolayindaki findik tüccara ve ihracatçiya eger kilosu 2 milyon liradan intikal ettirilirse, bu fiyattan ihracat yapmak zorlasacak. Trabzon Ticaret Borsasi’ndan verilen bilgiye göre, piyasada dengenin saglanabilmesi için Fiskobirlik tarafindan 75 bin ton kabuklu findik alinmasi gerekmektedir. Kiloya yapilacak 2 milyon lira ödeme ile, bu alim için yaklasik 150 trilyon lira paraya ihtiyaç var.
Trabzon Ticaret Borsasi uyariyor, Türkiye’de kabuklu findigin kilosunun 2 milyon liraya yükseltilmesi halinde, ihracatçinin findigin kentalini 280 dolara satmasi gerekecek. Halbuki, Türkiye’nin dis piyasadaki rakibi Italya halen dis piyasada kentali 230 dolardan findik satiyor.
Bir baska önemli nokta, dünyada findigin talebinin sinirli olmasi, zorunlu bir tüketim maddesi niteligini tasimamasidir. Fiyat yükseldiginde, alternatif ürünler findigin yerini almaktadir. Su günlerde findigin alternatifi badem dünya piyasalarinda kentali 200 dolardan satilmaktadir.
Açik anlatimiyla sorun, çok yönlüdür. (1) Üreticiye fiyat farki ödemek için, parayi hükümet nereden bulacak? Nasil bulacak? (2) Büyük bölümü üreticinin elinden çikmis, findiga fiyat farki ödemesi nasil yapilacak? (3) Üreticiye dogrudan gelir destegi formülü uygulanirsa, diger ürünler aleyhine ortaya çikacak durum nasil dengelenecek? (4) Findik üretim alanlarina ait kayitlar yetersiz olduguna göre, dogrudan gelir destegi nasil saglanacak? (5) Kilosu 2 milyon liraya çikan findigi Türkiye nasil ihraç edecek? Ihraç edemezse bu findiklar ne olacak?
Durup dururken findigin daha ilk gününde hükümetin basina ciddi bir is açtigi görünüyor.
p>

 

Sende yorum yap