Faizin üzerine 1.50 puan bindiren dış kredi bulabilecek

, , Sende yorum yap

Para piyasalarinda, sermaye piyasalarinda para bol. Bankalar müsteri
ariyor ama borçlanmak isteyene soruyorlar, “- Arkadas sen kimsin? Bu parayi
ne yapacaksin? Hangi iste kullanacaksin? Nasil ödeyeceksin?” Genelde
ticaretle iliskili olmayan talepler ile, “Sen parayi ver de ne yapacagima
karisma” tipi talepler karsilanmiyor.
Para piyasalarinda is yapan bankalar da ikiye ayriliyor: (1) Iri ve
güçlü bankalar. (2) Orta büyüklükte bankalar. Para piyasalarindan ülkeler,
bankalar, firmalar borçlanirken, genelde iri bankalardan biri aracilik
ediyor. O banka “lider” oluyor. Borç verilecek paraya iri ve de orta
büyüklükte bankalar degisik miktarlarda katiliyor.
Borçlanmalarda lider olabilecek iri bankalarin her ülke için
belirledikleri bir borçlanma siniri var. Buna “ülke riski / ülke limiti”
deniliyor.
Deneyimli bankaci Vural Akisik, Türkiye için yabanci bankalarin
biçtikleri toplam ülke riski sinirinin 20 – 25 milyar dolar oldugunu tahmin
ediyor.
Bugünlerde dünya pazarinda “Euro” kredilerinin faizi yüzde 3,
“Dolar” kredilerinin faizi yüzde 5 dolayinda. Güçlü, saygin ülkeler,
bankalar, firmalar bu faizin üzerine fark ve komisyon olarak 0.10 – 0.25
puan ekleme ile 1 yil, 5 yil, 7 yil borçlanabiliyor.
Türkiye’de devlet, bankalar, firmalar, iyi zamanlarda faizin üzerine
0.25 veya 0.50 puan farkla borçlanabiliyordu. Simdilerde dünya krizi,
ülkedeki istikrarsizlik nedeniyle bu fark 1.35 / 1.50 puana çikti.
En kötü durumda, bugün Hazine, birinci sinif Türk bankalari ve
birinci sinif Türk firmalari, ticari borçlanmalar için, Euro veya dolar
faizinin üzerine 1.50 puan fark verdiklerinde 1 yil vade ile para
bulabilecek durumda.
Rusya krizi ve Türkiye’deki politik istikrarsizlik sonucu bankalar
limitlerini kisti ama 20 – 25 milyar dolarlik limit sifira inmedi. 15 – 20
milyara düstü.
Krizin ötesinde Türkiye’nin limitini düsüren, Bati bankalari
arasindaki birlesme hareketi. Büyük bankalar birlesince, iki bankanin ayri
ayri Türkiye’ye tahsis ettigi limit, yariya düsüyor. Örnegin Türkiye’ye en
büyük limiti tasiyan Bankers Trust, Deutschebank ile birlesince, Türkiye
büyük kayba ugrayacak.
Iyi de… Acaba son zamanlarda Türkiye’nin dis borçlanmasiyla ilgili
tereddütler nereden kaynaklaniyor? Bunlarin kaynagi, küçük bankalarin ve
devlet bankalarindan teminat mektubu ve aval alanlarin “spekülatif”
borçlanmalari. Dünya piyasalarinda “serseri mayin benzeri”, “serseri ve
spekülatif Türk kredi avcilari” dolaniyor. Türkiye’deki yüksek “döviz kuru
/ bono faizi” makasindan yararlanarak dövizi Türk lirasina çevirip para
kazanmak isteyenler, yurt disindan faizin üzerine 10 puan, 15 puan ekleme
yaparak borçlanmaya çalisiyor. Bu borçlanmalar piyasayi bozuyor. Güveni
bozuyor.
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap