EURO HESABI KAFALARI KARIŞTIRIYOR

, , Sende yorum yap

Eskiden her hesabimizi dolar ile yapardik. Simdi dolarin yaninda bir de euro çikti. Ve bu iki para biriminin degerleri farkli yönlerde degismeye baslayinca bizim de kafalarimiz karisti.
Dolar ve euro degerlerindeki degisimi anlayamaz isek, Türkiye’de (1) Dolarin satis fiyatinin ne ölçüde gerçekçi oldugunu (2) Ihracatimizin ne yönde gelistigini de anlayamayiz. Sayin okuyucularima bu iki konuyu anlamalarina yardimci olacak kaba bilgiler aktaracagim.
Dolar fiyati ne olmali?
ODTÜ Iktisat Bölümü ögretim üyesi Prof. Dr. Nur Keyder’in “Türk lirasinin asiri degerlendigi dogrumu?” sorusuna cevap arayan bir arastirmasi Anka Ekonomi Bülteni’nde yayimlandi. Prof. Keyder diyor ki: “Geçmis yillara kadar uzanacak yerde son bir yila bakalim. Geçen mayis ayindan bu mayis ayina kadar bizde toptan esya fiyatlari yüzde 33.7 oraninda artti. Dünyada ortalama artis yüzde 2 oraninda. Demek ki, dolar ve euronun Türk lirasi fiyatinin geçen yildan bu yana yüzde 31.7 dolayinda artmasi beklenirdi. Halbuki bakiyoruz dolarin Türk lirasi satis fiyatinda yüzde 1.2 oraninda gerileme var. Sadece bu oranlara bakanlar (1.2+33.7=34.9) oraninda Türk lirasinin degerlendigini, dolarin mayis sonu fiyatinin 1 milyon 932 bin lira olmasi gerektigini söylüyor. Unutulan dolarin yurtdisindaki deger kaybi, ve yurtdisindaki enflasyon. Yüzde 2 yurtdisi enflasyonu bizim yüzde 33.7 oranindaki TEFE oranindan düser isek yüzde 31.7 dolayinda bir fiyat artisi beklentisi olusur. Fakat bundan da dolarin euro karsisindaki yüzde 26 deger kaybini düsmek gerekir. O zaman sadece yüzde 5.7 gibi bir fiyat ayarlamasinin yeterli olacagi ortaya çikar.
Bunun anlami dolarin bugünlerde en fazla fiyatinin 1 milyon 527 bin liralar dolayinda olabilecegi, Türk lirasinin dolar karsisinda en fazla yüzde 5.7 dolayinda degerli islem gördügüdür.”
Ihracat artiyor mu?
Türkiye Ihracatçilar Meclisi’nin açiklamalarina göre mayis ayi ihracatimizda geçen yilin mayis ayina göre yüzde 30.7 oraninda artis var. Ihracat rakamlari dolar olarak yayinlaniyor. Ihracatin ne kadarinin dolar, ne kadarinin euro olarak yapildigini bir yana birakalim. Tüm ihracat rakamlarini euoroya dönüstürelim. Euro / dolar çapraz kuru geçen mayis ayinda 0.94 iken bu mayis ayinda 1.18 oldu. Bu çapraz kura göre ihracat rakamlari euroya dönüstürüldügünde dolarla yüzde 30.7 olan ihracat artisi yüzde 3.7’ye düsüyor. Demek ki, ihracattaki sasirtici artis oranlarinin kaynagi euro / dolar hesabindan kaynaklaniyor.
Gelelim az da olsa Türk lirasinin deger kazanmasina ragmen ihracatin nasil sürdürülebildigine… (1) Iç piyasa hala canlanamadi. Üretimin sürdürülmesi ihracata bagli. (2) Ihracatçi bisiklet üzerinde duruyor. Pedal çevirmez ise, ilerlemez. Satisi devam ettirmez veya artirmaz ise yikilir… (3) Yeni üreticiler ve ihracatçilar devreye giriyor. Bunlar kura ve zarara katlanarak ihracat pazarindan pay alma çabasinda. (4) Krizden etkilenen üretici verim artisina önem verdi. Maliyetleri kisti. Bu nedenle döviz fiyatindaki düsüklügü bir ölçüde hazmedebiliyor. (5) Döviz kuru ile ilgili hesaplarda görüldügü gibi Türk lirasindaki degerlenme orani da hazmedilemeyecek büyüklükte degil.
Mayis ayinda ihracat ve döviz kuru
2002 2003 Artis
Ihracat (milyon)
(1) Dolar olarak 2.996 3.916 % 30.7
(2) Euro alarak 3.187 3.307 % 3.7
Döviz (bin)
(1) Dolar fiyati 1.445 1.427 % -1.25
(2) Euro fiyati 1.355 1.689 % 25
Çapraz kur
Euro/dolar esitligi 0.94 1.184 % 26

 

Sende yorum yap