Erzurum’un kaderi “kar”a bağlı

, , Sende yorum yap

Devlet baba Erzurum’a “sanayi” tesisi dikmek için
çabaladi durdu ama, bir türlü basarili olamadi.
(1) 1975 yilinda Alver beldesinde sigara farikasi
yapimina baslandi. Fabrikada 209 isçi çalisacak, yilda 2 bin
500 ton sigara üretilecekti. Devlet 70 milyon dolar harcadi.
Fabrika açilmadan kapisina kilit vuruldu.
1987’de Özellestirme Yüksek Kurulu fabrikayi “kürk
hayvani üretecek” bir sirkete satti. Kürk üretecek sirket 1989
– 1992 yillari arasinda bu ise para yatirdi. 1991 yilinda 1785
vizon, 50 mavi tilki üretmeye muvaffak oldu. Ama “kara bahtim,
kem talihim” fabrikayi sel basti. Kürk isi yatti.
(2) Tortum ilçesinde devlet baba sayak fabrikasi yapimina
baslandi. Ama fabrika üretime geçmeden özellestirilmesine
karar verildi.
Toplu Konut ve Kamu Ortakligi Idaresi fabrikayi “hali
ipligi üretecek” bir sirkete satti. Sirket 300 isçi
çalistiracak, yilda 200 ton hali ipligi, bir milyon metre
yünlü dokuma yapacakti. 1988 yilinda üretim basladi. Talep
yoklugundan yüzde 15 kapasite ile çalisabilen tesis, isletme
sermayesi bulunamadigindan kapandi.
Isçilere ödeme yapamayan sirket yetkilileri, bir gece
makineleri kamyonlara yükleyip kaçirdi. Tesisin kalan
kisimlari ise mahkeme karari ile satildi. Isçilerin alacaklari
ödendi.

Fabrikalar eriyor
(3) Devlet baba, Erzurum’da kesilen hayvanlarin
derisinden isletmek için Ispir’de bir deri fabrikasi yapimina
karar verdi. 1967 yilinda fabrikanin temeli atildi. Fabrikada
147 isçi çalisacak, yilda 600 bin büyük bas hayvan derisi
islenecekti. Devlet baba 10 milyon dolar dolayinda harcama
yaptiktan sonra fabrikanin özellestirilmesine karar verildi.
Fabrikayi alan önemli miktarda harcama yapti. Ama makine alimi
için kredi bulamadi. Üretime geçemedi. Bunun üzerine mahkeme
karari ile fabrika Sümer Holding’e (devlet babaya) iade
edildi. Durdugu yerde eriyor. Üretime geçmesi imkansiz.
(4) Devlet baba Dumlu beldesinde, Erzurum’daki
hayvanlarin yünlerinden iplik ve battaniye üretecek bir
fabrika yapmak için yola çikti. Fabrikanin temeli 1980 yilinda
atildi. Fabrika üretime baslamadan özellestirilmesine karar
verildi.
Önce bir yerel sirkete satildi. Fakat yerel sirket tesisi
tamamlayarak üretime geçemedi. Bunun üzerine fabrika Türkiye
Yapagi Tiftik AS tarafindan yerel sirketin elinden alindi.
Türkiye Yapagi Tiftik AS fabrikanin içindeki makineleri söküp
aldi, götürdü. Fabrikanin bos binasi bugün harabe halinde.
Sayin okuyucularim, bu anlattiklarim Erzurum’da “gerçek
hayat hikayeleri”dir. Ben bu hikayeleri Dünya gazetesi Erzurum
bölge temsilcisi Ela Karasu’dan ögrendim. Ela Karasu, yerel
gazetelerde yetismis, Erzurum ekonomisini çok iyi bilen bir
hanim gazeteci.
Bunlar devlet babanin baslayip, sonunu getiremedigi
yatirimlar. Gelelim bugüne… Gene Ela Karasu’nun derledigi
son bilgileri aktarayim. Erzurum’da özel sektörün üretime
dönük toplam tesis sayisi 110. Kapali firma sayisi 16. Yarim
kalan, üretime geçemeyen tesis sayisi 7. Faaliyette bulunan
tesislerde topu topu 2.500 kisi çalisiyor. Faaliyette bulunan
tesisler genelde yüzde 30 kapasite ile üretim yapiyor. Yüzde
50’nin üzerinde kapasite ile çalisan sadece 11 tesis var.

Dogu Anadolu’nun Paris’i
Erzurum’un Organize Sanayi Bölgesi var. Burada 45
dolayinda firma faaliyetini sürdürüyor. En önemlileri çorap
üreten Kar Tekstil. Diger firmalar mobilya, çelik esya, parke
konularinda faaliyet gösteriyor. Erzurum’da bir de serbest
bölge kurulmus. Serbest bölgede tek bir tesis var. “Parteks”
isimli bu tekstil kurulusu pantolon dikip, ihraç ediyor. Iste
“Dogu Anadolu’nun Paris”i, Erzurumumuzun hali pür melali budur
efendim…
Yaziyi buraya kadar okuyanlar sual eyleyecek “Eyi de…
Erzurum’da hayvancilik diye bir sey vardi… Ekonomi
hayvanciliga dayaniyordu… Hayvanciliktan n’aber?” Bu sualin
cevabi kesindir. “Et Balik Kurumu ve de Süt Endüstrisi Kurumu
sistemi özellestirme ugruna çökertildiginden bu yana, bütün
Dogu’da oldugu gibi Erzurum’da da hayvancilik ölmüstür
efendim… Simdi gene sual eylenecek “Eyi de… Hayvancilik
öyle… Sanayi böyle, Erzurum nasil kalkinacak…” Cevap:
Simdi Erzurumlular kaderlerini “kar”a baglamis durumda.
Palandöken Dagi’na kar yagacak. Insanlar kar görmeye, kayak
kaymaya gelecek. Erzurum kalkinacak!..
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap