Enflasyon düşüyor ama hayat pahalılanıyor

, , Sende yorum yap

Enflasyon düserken pahalilik artar mi? Artar… Halk için
önemli olan enflasyonun düsmesi degil, hayatin
pahalilanmamasidir. Halbuki simdilerde enflasyonun düsmesine
ragmen (memurlar ve kamu isçileri hariç) dar ve sabit
gelirliler için ve halk için pahalilik artiyor.
Nedenini anlatayim. Enflasyon, pahalilik, fakirlesme,
fiyat artisi farkli seylerdir. Dördü de farkli anlama gelir.
• Enflasyon: Parasal büyüklüklerdeki artisin milli gelirdeki
artisin üzerine çikmasidir. Parasal talebin, piyasaya arz
edilen mal ve hizmetten fazla artmasidir.
• Pahalilik: Belli dönemde mal ve hizmet fiyatlarinin
gelirden fazla artmasidir.
• Fakirlesme: Milli gelirin (bir yil içinde üretilen mal ve
hizmetlerin parasal degerinin) artan nüfustan daha düsük bir
artis göstermesidir.
• Fiyat artisi: Mal ve hizmet fiyatlari genel düzeyinin
yukariya çikmasidir.
Simdi de neyin ne oldugunu açiklayayim.
(1) Enflasyon: Piyasada 4 somun ekmek var. Halkin cebinde
de 4 birim para var. Bu durumda 1 somun ekmek 1 paraya satilir.
(Dört para bölü dört somun, somun basina bir para eder.)
Piyasada 4 somun ekmek var iken, para miktari 8 olur ise, her
bir somun ekmek 2 paraya alici bulur. (8 para bölü dört ekmek,
ekmek basi 2 para eder.)
Diyelim ki piyasadaki para miktari artmadi. Piyasada gene
dört birim para var. Ama üretim (milli gelir) düstü. Piyasaya 4
ekmek yerine 2 ekmek çikti. Piyasadaki para miktari degismedigi
halde mal arzi düstügü için fiyat gene artar. Her bir somun
ekmek 2 paraya satilir. (Para miktari 4 birim, ekmek miktari 2
birim ise, ekmek basina 2 birim para düser.) Iste geçen yil
üretim düsüklügüne, milli gelirdeki küçülmeye ragmen enflasyon
böyle devam etti.
Demek ki enflasyon denilen seyi iki kaynaktaki gelisme
belirliyor: Piyasaya arz edilen mal ve hizmet ile parasal
talep. Parasal talep mal ve hizmet arzinin üzerine çikinca,
fiyatlar artiyor, buna da enflasyon deniliyor.

Pahalilik enflasyondan bagimsiz olgudur
(2) Pahalilik: ‘Enflasyondan bagimsiz’ bir olgudur. Kisiye
göre degisir. Bazilarina göre pahalilik vardir. Bazilarina göre
yoktur. Belli bir dönemde, mal ve hizmet fiyatlarindaki artis
kadar gelirini artiran için pahalilik yoktur. Diyelim ki, 1
somun ekmegin fiyati 1 birim paradan 2 birim paraya yükseldi.
Bu bir enflasyondur. Diyelim ki o dönemde ekmek satin
alanlardan birinin geliri 1 parada kaldi. O kisi için hem
enflasyon vardir. Hem pahalilik vardir.
Diyelim ki, ekmek satin alanlardan ötekinin geliri de o
dönemde 1 birim paradan 2 birim paraya yükseldi. Ekmek
fiyatinin 1 birimden 2 birime çikmasi o kisi için enflasyon
göstergesidir, ama o kisi için ekmek pahalilanmamistir.
Pahalilik söz konusu degildir. Çünkü geliri ekmek fiyatindaki
artis kadar artmistir. (Iste bu nedenle diyoruz ki, maas ve
ücretleri enflasyona endeksli olarak yükseltilen kamu memurlari
ile kamu isçileri için enflasyon vardir ama, onlar pahaliligi
hissetmez.)
(3) Fakirlesme’nin enflasyonla ve pahalilikla ilgisi
yoktur. Fakirlesme milli gelirin (ülkede bir yil içinde
üretilen mal ve hizmet miktarinin) nüfus artisi kadar artmamasi
ile ortaya çikan bir olgudur. Diyelim ki 2000 yilinda ülkemizin
milli geliri 100 idi. Yillik nüfus artisimiz yüzde 1.5
dolayinda. Demek ki, 2001 yilinda, halkin 2000 yilindaki
zenginlik düzeyini koruyabilmesi için milli gelirinin 101.5
olmasi gerekirdi. Halbuki ne oldu? 2001 yilinda milli gelir
yüzde 9.4 oraninda geriledi. Demek ki, 101.5 olacak yerde 90.4
oldu. Demek ki, halk zenginlik çizgisini koruyamadi. Tersine
gelisme oldu ve halk fakirlesti.

Fiyat artisi fakirlesmeden bagimsiz istir
(4) Fiyat artisi; enflasyon, pahalilik ve fakirlesmeden de
bagimsiz bir istir. Bir malin veya hizmetin fiyatinin yukariya
çikmasidir. Bir malin veya hizmetin fiyati; enflasyon,
pahalilik ve fakirlesme yokken de yukariya çikabilir. O yil
dolu vurur. Çilek fiyati artir. Yeni teknoloji ile bir
bilgisayar piyasaya sürülür. Bilgisayar fiyatlari artar… Bir
malin veya sinirli sayidaki mal ve hizmetin fiyatinin artmasi
ekonominin bütününü etkilemeyebilir.
Iste Sayin okuyucularim, bu anlatimlar çerçevesinde
özetleyeyim.
(1) Enflasyon düsüyor demek, fiyatlar ucuzluyor demek
degildir. Fiyatlardaki artis hizi geriliyor, fiyatlar artiyor
ama daha az artiyor demektir.
(2) Enflasyon oldugu halde bazi kimseler pahaliligi
hissetmeyebiliyor. Enflasyona ragmen bazi kisiler daha iyi
yasam sansina sahip olabilir.
(3) Dar ve sabit gelirliler, halkimiz, gelirleri enflasyon
kadar artmadigindan pahaliliktan yakinmaktadir. Pahalilik
onlari ezmektedir. Enflasyonun düsmesi bunun için onlari mutlu
edemiyor.
Tevfik GÜNGÖR^

 

Sende yorum yap