Döviz fiyatı “hız kesti”

, , Sende yorum yap

Döviz fiyatlarindaki tirmanis geçen hafta durdu. Hatta
döviz fiyatlari az da olsa asagiya indi.
Acaba bundan sonra döviz daha da ucuzlar mi? Döviz
fiyatlari istikrara kavustu mu?
Fiyat bir malin kitligini yansitir. Kit malin fiyati
artar. Döviz kitligi yok. Isteyen döviz bulabiliyor amma…
Halkin gönlüne kurt düstü… Ya biter ise, ya daha da
pahalilanir ise diyerek halk döviz alir oldu. Ihracatimiz
artiyor, ithalatimiz daraliyor, normal döviz gelir gideri
endise verici degil ama, halk bunlara bakmiyor. Halk aklini
IMF’ye takti… IMF’den döviz geliyor haberini alinca halk
rahatliyor. IMF döviz göndermekte ayak sürtünce halk, “Eyvah
döviz bitiyor diyerek dövize hücum ediyor.”
Su günlerde IMF’den ve Dünya Bankasi’ndan olumlu haber
bekleyisleri var. Afganistan politikasina Türkiye’nin destek
vermesi nedeniyle Bati dünyasinin Türkiye’yi destekleyecegi
inanci var. Bunlar “kafayi Bati’dan gelecek dövize takanlar”i
rahatlatiyor.
Amma ve lakin sadece bu “rahatlik” ile döviz fiyati
gerilemez. Baska etkenler de olmali…
Bir baska etken, Tüpras ile Botas’in Tahtakale
piyasasindan çekilme niyeti. Bu iki kurulus bankalardan döviz
almak istedikçe, Tahtakale’de döviz toplamaya kalkan bankalar
fiyatlari tirmandiriyordu. Bankalar “el kesesinden döviz satin
aldiklari için” fiyat artisina aldiris etmiyordu.
Su günlerde Tüpras ve Botas’i Tahtakale’den çekip,
dövizlerini Merkez Bankasi’ndan temin etme arayisi basladi.
Yabanci bankalarin spekülasyonu ile ilgili açiklamalar
“ipliklerini pazara çikardi”. Eskisi kadar spekülasyon
yapamiyorlar. Gelelim yaygin arz ve talepteki gelismelere…
Halktaki Türk lirasi tükendi… Türk lirasi tükenen halki
ikiye ayirayim: (1) Türk lirasi bol halk. (2) Türk lirasi az
halk. Türk lirasi bol halk (hükümetin de tesviki ile)
dolarizasyon rüzgarina kapildi. Para stoklarini dolara
çevirdi. Bir kismini yastik altina atti. Bir kismini
bankalarda döviz hesabina yatirdi. Bir kismini yurtdisina
yolladi. Artik dolara döndüler. Bankalarin döviz mevduatina
ödedigi faizin yüzde 2, yüzde 4 dolayinda kalmasi da onlari
üzüyor.
Türk lirasi az olan halk, yaygin orta ve alt gelir
grubundaki insanlar. Bunlar ellerindeki avucundaki paranin
erimesini önlemek, dolar fiyatindaki tirmanistan yararlanmak
arayisinda üç kurusu, bes kurusu dolara çevirdi. Bunlarin çogu
isi bozulan, isini kaybeden, geliri düsen insanlar… Dolara
çevirdikleri üç – bes kuruslarini harcamamak için bugüne kadar
direndiler. Ama artik kisa giriliyor. Harcama yapmalari lazim.
Yavas yavas dolarlarini bozduruyorlar.

Süphe yoksa sorun yok
Iste bu tabloda döviz fiyatlari durakladi, hatta
geriledi. Acaba bu ne kadar gider? Önemli olan döviz
fiyatindaki artisin enflasyonun üzerine çikmamasi. Bu
önümüzdeki dönemde süphe / endise ortaya çikmamasina baglidir.
Her ne kadar Türk lirasi bol halkin parasinin tamami
dolara döndü ve de Türk lirasi az halkin dayanma gücü tükendi
ise de, bankalarin, kurumlarin ve büyük zenginlerin Türk
lirasi bonoya bagli paralari var. Bunlar “dövizin kitlasacagi,
fiyatinin tekrar tirmanisa geçecegi” havasina girer ise,
Hazine bonolari ile ilgili her “itfada” (ana para ödemesinde)
ellerine geçen Türk lirasi ile tekrar bono alacak yerde,
dövize saldirirlar. Iste o zaman döviz fiyati tekrar
enflasyonun üzerinde tirmanisa geçer. Enflasyonu yukari
çeker… Simdilik kötümser olmaya gerek yok. Döviz fiyatinin
hiz kesmesinin, hele hele ucuzlamasinin zevkini çikaralim…
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap