Dolar ‘hesaben’ gerçek değerine oturdu

, , Sende yorum yap

Iktisatta ahkam kesenlerin bir kismi “bakkal hesabi” ile
konusur. Bir kismi ise “trent, sinüs – ko sinüs” hesaplari
yapar. Sayin okuyucularima bugün “bakkal hesabi” ile dolar
fiyati üzerine “ahkam kesecegim”.
Dolar fiyatinin 1 milyon 600 bin lira rakaminda
duraklamasi, 1 milyon 550 bin lira dolayinda ufak
dalgalanmalarla seyretmeye baslamasi üzerine halkimiz meraka
düstü. Acaba bu durum geçici bir duraklama mi, yoksa dolar
fiyatindaki asiri tirmanis durmak üzere mi?
Bu sütunda sayin okuyucularima on gün önce asiri
tirmanistaki duraklamayi açiklamaya çalistim. O yazim üzerine
okuyucularimdan Sayin Coskun Erdemir bir not gönderdi. Bakkal
hesabi ile olan biteni açiklamaya çalisiyor. Sayin Coskun
Erdemir’in notunu kendi eklemelerimle sayin okuyucularima
aktaracagim.
– Efendim, isin esasi “bakkal hesabi” ile gerçekçi kur
tespitine dayaniyor. Biz döviz kurlarini hep süphe ile
karsiladigimiz, hep devalüasyon korkusu ile yasadigimiz için
kendimize göre bir gerçekçi kur hesabi icat ettik. (Bu icatta
bize yardimci olan Prof. Dr. Anne Krueger, simdilerde IMF’nin
ikinci koltugunda oturuyor. Baskan yardimcisi.) Gerçekçi kur
hesabi söyle yapiliyor:
Belli bir yilin, ayin, günün döviz fiyati “dengede bir
fiyat gerçek bir fiyat” kabul ediliyor. Sonraki dönemde bu
fiyatin nasil olmasi gerektigi arastirilirken, aradan geçen
süredeki enflasyon orani fiyata bindiriliyor. Yurtdisindaki
ortalama enflasyon fiyattan bu çikariliyor. Elde edilen rakam,
dövizin o tarihteki gerçek kuru kabul ediliyor.
– Sayin Coskun Erdemir diyor ki, bundan 12 ay önce
bugünlerde dolar 680 bin liraya satiliyordu. Dolar 680 bin
liraya satiliyordu ama herkes inaniyordu ki, Türk lirasinda
asiri degerleme var. Türk lirasinin degerinin yüzde 15 ile
yüzde 25 dolayinda düsürülmesi, dolarin degerinin
yükseltilmesi gerekir… Yapalim su hesabi: Yüzde 15 ayarlama
ile dolar 782 bin liraya, yüzde 25 ayarlama ile 850 bin liraya
geliyor. Demek ki, geçen yil bu zamanlarda dolarin gerçek
degeri 782 bin lira ile 850 bin lira arasinda idi.
– Aradan 12 ay geçti. Enflasyon yüzde 81.4 oraninda…
Diyelim ki yüzde 80. Bir yilda 782 bin liralik veya 850 bin
liralik dolar fiyatina bu yüzde 80 enflasyonu bindirmeyecek mi
idik? Bindirelim 782 bin liralik dolar fiyati yüzde 80
enflasyon farki ile 1 milyon 408 bin liraya, 850 bin liralik
dolar fiyati 1 milyon 530 bin liraya ulasiyor.
– Bu durumda görülüyor ki, kriz sonrasi asiri devalüasyon
ve devalüasyon sonrasi asiri dalgalanmanin dolari getirdigi
nokta, dolarin gerçek fiyatidir. Kriz ve devalüasyon ve de
dalgalanma olmasa idi bile, dolarin simdilerde 1 milyon 500
bin lira dolayinda satilmasi gerekecekti.
Sayin okuyucularim, begeniniz, begenmeyiniz “dolarin
bakkal hesabi budur”.
Eger bu “bakkal hesabi” tutar ise, dogru ise, bundan
sonra dolar fiyatindaki tirmanis enflasyon kadar olacak
demektir. Bundan sonra anormal dis ve iç olaylar ortaya çikmaz
ise dolardaki dalga boyu büyümeyecek demektir.
Bunun bir iyi yani bir kötü yani var. Kötü yani,
dolardaki devalüasyonun ihracati tesvik edici, ithalati
frenleyici etkisinin yavas yavas yok olmasidir.
Iyi yani halkimizin ve kurumlarin dolara asiri
bagimliliklarinin gevseme ve Türk lirasina dönüs yolunun
açilmasidir.
Bizim bakkalimiz hesabini yapar da… Sonra hesaba kitaba
uymayan islere kalkar… Onun için “bakkal hesabi dogru olsa
da” sonucu hesap degil bakkalin davranisi belirler.
Bekleyecegiz. Neler olup bitecegini birlikte izleyecegiz.
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap