Dolar fiyatı yakında ya “U” ya “V” yapar

, , Sende yorum yap

Böyle geliyor diye, bu böyle gidemez. Dolar fiyati yakinda
ya “U” yaparak, ya da “V” yaparak yukariya çikacaktir. Fiyatin
“U” yapmasi demek, belli bir rakamda bir süre kalarak yavas
yavas tirmanmasi demektir. Fiyatin “V” yapmasi demek, belli bir
rakamdan sonra beklenmedik biçimde tirmanisa geçmesi demektir.
Fiyatin “U” yaparak tirmanmasi panik yaratmaz. Normal
karsilanabilir. Ama “V” seklinde bir tirmanis moralleri bozar.
Dolar fiyati sadece Ayse Hanim Teyzemi ilgilendirmiyor…
Sokaklari süpüren Recep Efendi’yi de ilgilendiriyor. Rahmi Koç
Beyefendi’yi, bankaci Ferit Sahenk Beyefendi’yi de
ilgilendiriyor. Rahmi Koç Beyefendi ithalat için, ihracat için,
üretim maliyetleri için dolar fiyatiyla ilgili. Ferit Sahenk
Beyefendi bankasinin döviz trafigi için dolar fiyati ile
ilgili. Ayse Hanim Teyzem, elindeki üç kurusu ile dolar alip
sakladigi için ilgili. Sokaklari süpüren Recep Efendi,
cebindeki 60 milyon lira ile döviz büfesinden dolar aldigi
için, para harcamaya kalktiginda her seferinde 2-3 dolar
bozdurdugu için ilgili…

Hep endise içindeler
Dolar fiyati tirmanirken bunlarin hepsi endiseli… Simdi
tirmanis tersine döndü… Dolar fiyati iniyor… Gene endise
içindeler…
Fiyat çikarken de, inerken de insanlar endise duyar mi?
Panige kapilir mi? Kapiliri… Çünkü bizde dolar fiyati
“istikrarin” göstergesi haline geldi. Dolar fiyatinda
beklenmedik yöndeki gelismeler insanlari huzursuz ediyor…
“Eyvah bir sey oluyor… Eyvah bunun sonunda basimiza gene bir
seyler gelecek…” diyerek insanlarin huzuru kaçiyor.
Dolar fiyatinin herhangi bir malin fiyatindan farki
yoktur. Bir malin fiyatinin ucuzlamasi için üretiminin
(arzinin) artmasi gerekir.
Belli dönemlerde piyasaya talebin üzerinde mal arz edilir
ise, malin fiyati düser. Ama bu fiyat düsmesi, piyasaya arz
edilen mal tükeninceye kadar sürer. Malin fiyatinin devamli
düsmesi veya asagida kalmasi, piyasaya talebin üzerinde devamli
olarak mal arzina baglidir.
Ayni anlatimi dolara dönüstürelim… Eger piyasaya devamli
dolar sürme imkani ortaya çikar ise, dolar fiyati da devamli
olarak düser… Fakat su veya bu yoldan piyasaya beklenmedik
biçimde dolar çikar ise, fiyat düsüsü bu piyasaya çikan dolar
stoku ile sinirli kalir. Sonra fiyatlar gene tirmanisa geçer.

Gelismeler tersine döndü
Kriz halkimizin moralini bozdu. Insanlarin bir kismi
isini, asini kaybetti. Isini asini kaybetmeyenler “ya benim
basima da gelir ise” endisesine düstü. Az parasi olan da çok
parasi olan da döviz büfesine kostu. Dolari olanin satmadigi,
olmayanin satin almak için çirpindigi bir ortamda fiyatlar
tirmandi durdu… Bugün alanin yarin kârli çiktigini gören,
fiyatina bakmadan dolar aldi.
Simdi ters bir gelisme içindeyiz… Az parasi olan da, çok
parasi olan da parasinin tamamini dolara bagli tutarak
beklemekten sikildi. Beklemeye gücü kalmadi… Stok çözüldü.
Simdi herkes stoktan satma arayisinda. Fiyat çikarken nasil
satici satmak istemiyor ise, simdi inerken de alici az… Bu
nedenle fiyat çikarken nasil tirmanis hizli oldu ise, inis de
hizli oluyor. Ama bu inis “stok ile sinirli”… Stoktan satis
sinira ulasinca piyasaya akan dolar miktari azalacak, azalacak.
Sifir olacak. Ekonomik büyüme baslamadan, ekonomi dolar üretme
gücüne kavusmadan, enflasyon asagiya inmeden, dolar fiyatinin
devamli düsmesi mümkün degil. Beklenmedik biçimde yukariya
tirmanis kadar beklenmeyen biçimde asagiya inis de ekonomi
için, halk için iyi degil… Istikrar ve güven duygusunu yok
eder. Iki sivri uç da ekonomiyi sarsar… Iki sivri uçtaki
rakamlari da ekonominin ve halkin hazmetme gücü yoktur. Önemli
olan “dengede” istikrardir… Dengenin ne oldugunu halk ve
gazete yazari bilmez. Bilemez. Dengeyi bilecek ve saglayacak
olan ülkenin para politikalarinin sorumlulugunu tasiyanlardir,
Merkez Bankasi’dir…
Tevfik GÜNGÖR^

 

Sende yorum yap