DOĞALGAZDA “FORMÜL” KAZIĞI

, , Sende yorum yap

Milliyet Ekonomi’de Serpil Yilmaz dört gündür, Rusya’dan aldigimiz dogalgazdaki “formül” kaziginin geçmisini, gelmisini anlatiyor. Ben konuyu “Ayse Hanim Teyzem”in anlayacagi sekilde özetleyecegim. Çünkü dogalgaz kazigi önünde sonunda Ayse Hanim Teyzemin cebine giriyor.
Dogalgaz konusunda “aklim karistikça” Botas’ta uzun yillar genel müdürlük yapan Nezihi Berkkam Agabeyimi arar, “Ne oluyor?” diye sorarim. Allah saglik versin agabeyim eski ve saglam bürokratlardandir. Anlattiklarina güvenirim. Iste sizlere “dogalgaz kazigi”nin Ayse Hanim Teyze anlatimi:
Rus gazi bize 2 borudan, 3 farkli kaynaktan geliyor:
(1) Devlet isletmesi Botas yillar önce Rus hükümeti ile anlasma yapti. Borular dösendi. Trakya üzerinden Türkiye’ye yilda 6 milyar metreküp gaz geliyor.
(2) 1993’te Rus Gazprom sirketi ile bizim Gama insaat sirketi ortaklik kurdu. Yüzde 4.5 hissesi hamiline ait ve kimin oldugu bilinmeyen Turusgaz ismindeki bu sirket, ek pompalarla Trakya üzerinden gelen borudan Türkiye’ye yilda 8 milyar metreküp ek gaz basiyor. Bu sirkete 1998’de Botas da yüzde 35 payla katildi.
(3) Karadeniz’in altina boru dösendi. Gazprom buradan Türkiye’ye gaz basmaya basladi. Bu yil Samsun üzerinden 2 milyar metreküp gaz basilacak. Önümüzdeki yillar bu borular yilda 16 milyar metreküp gaz getirecek.
Nedir bu formül?
Simdilerde 2 yönden “halkimizin kazik yedigi” ortaya çikti:
(1) Turusgaz’dan gelen gazin “formül”ü bizim aleyhimize. Fazla para ödüyoruz.
(2) Mavi Akim ile Rusya’dan gelecek gaza simdilik ihtiyacimiz yok. Ama anlasmaya göre Ruslarin basacagi gazi kullanmasak da basilan gazin yüzde 86.5’luk kisminin parasini ödemek zorundayiz.
Biz bu “kaziklari düzeltmeye çalisirken “Ruslar da “Mavi Akim Formülü”nü düzeltmek istiyor. Mavi Akim’dan gelen gazi ucuza sattiklarini, fiyatinin “Turusgaz Formülü” olmasi gerektigini söylüyor.
Nedir bu “formül”? Formül gazin satis fiyati. Bu fiyat söyle belirleniyor: (1) Dünyada ortalama dogalgaz satis fiyati aliniyor. (2) Dogalgazin alternatifini teskil ettigi için OPEC’in ham petrol satis fiyatindaki degisim ile bu ortalama dogalgaz fiyati güncellestiriliyor. Bu anlatilan “normal formül”… Bu formüle, bir de “fuel oil fiyatindaki degisim” eklenince, fiyat yüzde 25 kadar artiyor ve satan kazaniyor. Alan kazik yiyor. Turusgaz’in pahali olmasinin nedeni, baska faktörler yaninda, temelde formüle dogalgaz fiyatindaki degisimin eklenmesi.
Bu kazigi düzeltelim
O zaman kazigi düzeltelim… Ama kolay degil. Anlasma var. Gazprom güçlü. Gazprom’un Türkiye ayagi olan “Ali Sen Abi”miz güçlü!..
Ama bir sans var… Bütün dogalgaz anlasmalarinda “ekonomik yararin yok olmasinda anlasmanin gözden geçirilebilecegi” sarti yer alir. Eger dogalgazin ülke içindeki satis fiyati alternatif yakitlara göre pahali hale gelir ise halk bunu kullanamaz. Iste bu kapi zorlanir ise Turusgaz fiyati düsürülebilir.
Geriye kalir Mavi Akim’dan Ruslarin basacagi gazin “Ister kullan ister kullanma. Fiyatini ödemeye mecbursun” durumu… Bundan kurtulmak pek mümkün görünmüyor. Bizim simdiki talebimiz “Kullanmadigimiz gazin yüzde 86.5’unun degil, yüzde 75.0’inin parasini ödeyelim abicim…” seklinde… Buna karsilik Gazprom da ‘formül’ degistirmek pesinde…

 

Sende yorum yap