DİE ve İTO’dan İstanbul için farklı enflasyon rakamı

, , Sende yorum yap

Devlet Istatistik Enstitüsü (DIE) haziran ayi toptan esya fiyatlari
artis orani yüzde 0.3, Istanbul Ticaret Odasi (ITO) ise, yüzde 2.3 olarak
açikladi.
DIE, Istanbul tüketici fiyatlari endeksinin haziran ayinda yüzde 1.2
oraninda arttigini açiklarken, ITO Istanbul ili ücretliler geçinme
endeksindeki artisi yüzde 1.6 olarak belirledi.
Alti aylik degisim rakamlarina göre DIE’nin enflasyonu ITO’nun
enflasyonunun altinda bir seyir içine girdi.
Endeks sayilarindaki (enflasyon hesabindaki) bu egilimi
degerlendiren ve 6 Temmuz Persembe günü bu sütunda yayinlanan yazida “bu
yil ne oldu ise, (endeks maddeleri ve agirliklari degismedigi halde) egilim
degisti ve DIE enflasyonu, ITO enflasyonunun altinda seyretmeye basladi”
seklinde bir tereddüt ifadesi yer aldi.
DIE’nin bilim namus ve ahlak anlayisina önem veren uzmanlari bu
ifadeden “hakli olarak” alinmislar. Üzüntülerini duyurmak için
gönderdikleri yazida iki endeks arasindaki farki söyle açikliyorlar:
Tüketicinin enflasyonu neden farkli?
– DIE, Istanbul ilinde yasayan belli gelir grubu üzerindeki tüm
tüketicilerin harcamalarina göre enflasyon hesabi yapar. ITO ise Istanbul
ilindeki sadece “ücretlilerin” (ücret ile geçinmeyenler dikkate alinmaz)
harcamalarina göre enflasyonu izler.
– DIE’nin ve ITO’nun izledigi mal cinsi, sayisi ve bu mallarin
fiyatinin genel hesaplamadaki agirligi farklidir. DIE, 410 malin fiyatini
bazilarinda günlük bazilarinda ayda üç defa ITO ise 242 malin fiyatini ayda
bir defa izler.
Bu nedenle DE’nin Istanbul ili tüketici fiyatlari endeksinde
belirlenen enflasyon ile ITO’nun Istanbul ücretliler geçinme endeksinden
hesaplanan enflasyon rakamlari birbirine uymaz.
Toptan esya fiyat artislari neden farkli?
– DIE, Türkiye’nin her kösesinde islem gören 678 maddenin toptan
fiyatini, bazi mallarda günlük bazi mallarda ayda üç defa, ITO ise,
Istanbul’da islem gören 94 maddenin fiyatini ayda bir defa izler.
– DIE ile ITO’nun fiyatini izledigi mallar farklidir. Bu mallarin
endeksi etkileme agirligi farklidir.
Aylar itibariyle iki endeks arasindaki egilim neden fark gösteriyor?
DIE ile ITO endekslerinde gida harcamalari ile giyim harcamalarinin
agirliklari farklidir. Örnegin tüketici fiyatlarini izleyen endekslerde
gida harcamalarinin DIE endeksindeki agirligi yüzde 28.5 iken ITO’da yüzde
42.4’tür. Giyim harcamalarinin agirligi DIE’de yüzde 8.6 iken, ITO’da
12.7’dir. Bu iki harcama grubundaki degisim iki endekste farkli netice
çikmasina neden olur.
– Bu nedenle de ITO tarafindan hesaplanan tüketici enflasyonu nisan
ve ekim aylarinda DIE enflasyonundan yüksek çikar.
– Yil sonu itibariyle DIE ve ITO enflasyonlari (farkli rakamlarda
fakat benzer egilim içinde) birbirine biraz daha yakin hareket ederken,
endekslerin yapisina ve hesaplama sekli itibariyle aylar itibariyle
farklilik daha fazla olur. Bazi yillar farklilik artar.
Sayin okuyucularim, enflasyon halkimizi çok mu çok ilgilendiren bir
konu. Enflasyonu izleyecegimiz iki kaynak var: DIE ve ITO endeksleri. Bu
endeksler hakkinda bilgi sahibi olursak, iki kaynaktan yayinlanan rakamlar
arasindaki farkliligi anlamak imkanina kavusuruz.
Açiklama notu için DIE çalisanlarina tesekkür ediyorum.
DÜZELTME: Dün bu sütunda yayinlanan “South Seas Buble Campanies”
baslikli yazinin son paragrafi yanlis yayinlanmistir. Düzgün anlatim
söyledir: “Nurlu Ufuklar, Parlak Gelecek, Istikbal Vaat Eden Isler” gibi
sözler belli hisse senetlerine belli bir süre “gaz verir”. Ama esas olan
sirketlerin ekonomik karliligidir. Mali bünyesi saglam olan, üretip
satabilen, iyi yönetilen sirketler kar edebilir. Bu kar da mutlaka
bilançoda görülür.”
Güngör URAS^
p>

 

Sende yorum yap