Devletin iç borcu 100, iç borçtan alacağı 70

, , Sende yorum yap

Devletin iç borç stoku bu yilin sonunda 119.2 katrilyon
liraya ulasacak. Devletin toplam 119.2 katrilyon liralik iç
borcunun 83.1 katrilyon lirasi (yüzde 70’i) kamu kuruluslarina
olan borçlarindan olusacak. Bir baska anlatim ile yil sonunda
devletin, tüm iç borç senetleri toplami 100 desek bu
senetlerin 70’i kamu kuruluslarinin elinde olacak.
Devlet devlete borçlu, devlet devletten alacakli… Nasil
olur? O zaman devletin kendi kendine olan borçlari disinda
kalan iç borçlarin sadece yüzde 30’u gerçek borçtur. Bunun da
miktari sadece 36.1 katrilyon liradir… O halde neden
üzülüyoruz 119.2 katrilyon borcu ödeyecegiz diyerek? O halde
ne diye devlet kendi kendine faiz ödüyor? Ödesin 36.1
katrilyon liralik piyasa borcunun faizini. Yeter. Hem kendi
rahat eder, hem kriz biter.
Geliniz görünüz ki, o kadar da kolay degil…
Devletin iç borç senetlerinin yüzde 70’i kamu kesimi
elinde ama, bu kesimde farkli kuruluslar var. Bu kuruluslarin
en önemlileri Ziraat ve Halk bankalari gibi kamu bankalari ile
Fon bankalari.
Bu bankalara verilen iç borç senetleri, halkin bu
bankalardaki mevduatinin karsiligi… Hazine karsiliksiz kalan
mevduat için bu bankalara iç borç senedi verdi. Bu iç borç
senetlerinin faizi ile mevduatin faizi ödeniyor. Bu iç borç
senetlerinin anaparasi ile mevduat sahipleri paralarini geri
alabilecek… Onun için Hazine, kamu bankalari ile Fon
bankalarina verilen iç borç senetlerinin faizini ve
anaparasini ödememezlik edemez.
Iyi de acaba Merkez Bankasi ile diger kamu kuruluslarinin
40.4 katrilyon liraya ulasacak iç borç senetlerinin faizlerini
ve anaparalarini ödemez ise ne olur? Çok sey olur. Ama… Gene
de hesabi bilmekte yarar var… Demek ki, yil sonunda 119.2
katrilyon liraya ulasacak kamunun iç borcunun 40.4 katrilyon
liralik kismi, kamunun Merkez Bankasi ile diger kamu
kuruluslarina olan (kendi kendine olan) borcu… Faizi ve
vadesi ile oynanmasi daha kolay olan bir borç.
Çikariniz 119.2 katrilyon liralik toplam iç borçtan bu
vadesi ve faizi ile kolaylikla oynanabilecek miktari…
Kaliyor geriye kamu bankalarina olan 42.7 katrilyon lira borç
ile özel sektöre olan 36.1 katrilyon lira borç… Toplam 78.8
katrilyon lira borç… Özel sektör borcunun faizi ve vadesi
ile neden oynanamiyor? Çünkü özel sektöre olan borç da aynen
kamu bankalari borcu gibi, özel bankalarin mevduatlari
karsiligi olan borç… Bu borcun faizi özel bankalardaki
mevduatin faizinin ödenmesine, anaparasi mevduattaki paralarin
ödenmesine gidiyor. Gidecek… Bu 78.8 katrilyon iç borç
senedinin faizinin ve anaparasinin ödenmesi aksar ise banka
sistemi de bankalardaki mevduata faiz ödeyemez. Mevduatin
anaparasini ödeyemez… Iste sorun da burada dügümleniyor.

Hazine kime borçlu? (Iç borç stokunun alicilara göre dagilimi) (Katrilyon TL ve
yüzde dagilim)

Katrilyon TL Katrilyon TL Yüzde dagilim Yüzde dagilim

2000 2001(*) 2000 2001(*)
I. KAMU 27.3 83.1 53 70
1) Kamu bankalari21.9 42.7 42 36
a) Kamu bankalari18.0 22.6 35 19
b) Fon bankalari 3.9 20.1 7 17
2) Diger kamu k. 5.4 40.4 11 34
a) Merkez Bankasi1.4 31.2 3 26
b) Diger kamu k. 4.0 9.2 8 8
II ÖZEL SEKTÖR 24.2 36.1 47 30
III. TOPLAM 51.5 119.2 100 100

Kaynak: Hazine ve Dis Ticaret Müstesarligi
Açiklama: 2001 yili rakamlari aralik ayi sonu iç borç
tahminidir.
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap