BUSH’UN EKONOMİYİ CANLANDIRMA PLANI

, , Sende yorum yap

Clinton’in ekonomi politikasinin esasi, bütçe açigini kapatmak, bu yoldan faizleri düsürmek, düsük faiz ile tüketimi, yatirimlari, üretimi, istihdami tesvik etmek ve böylece ekonomiyi canlandirmak idi. Clinton politikasinda basarili oldu, faizler yüzde 3.5’a kadar gerileyince ekonomi saha kalkti.
Bizdeki “Geldi Ismet gitti kismet” misali, ABD’de de “Bush geldi, ekonomideki güzel günler sona erdi…”
Faiz oranlarinin yüzde 1.25’e çekilmesine ragmen durgunluk devam ediyor. Issizlik en büyük sorun. Her ne kadar son göstergelere göre ekonomide yüzde 4.5 oraninda bir gelisme var ise de verimlilikten kaynaklanan bu artisin istihdamda iyilesmeye etkisi olmadigi, tersine istihdami olumsuz bile etkiledigi söyleniyor.
Durgunluk artiyor
Faiz oranlarinin sifira yaklasmasina ragmen Japonya’da ekonominin bir türlü canlanamamasi, durgunlugun giderek artmasi saskinlik yaratirken simdi benzer bir durum ABD ekonomisi için söz konusu.
Sanayilesmis bir ülkede belli sartlarda, belli bir noktadan sonra faiz indiriminin ekonomiyi harekete geçirememesi söyle izah ediliyor: (1) Faiz düsünce fiyatlar da geriliyor. (2) Fiyatlar gerileyince firmalar borçlarini ödemede zorlaniyor. Borçlarini ödeyebilme endisesiyle yatirimi kisiyor, üretimi yavaslatiyor. (3) Firmalar yatirimi kisip üretimi yavaslatinca isçi sayisini azatmaya basliyor. Issizlik artinca, harcamalar azaliyor. Talep düsüyor. (4) Talep düsünce yatirimlarda üretimde fazla kapasite ortaya çikiyor. (5) Firmalar daha fazla frene basiyor. Istihdamda ek kisinti gündeme geliyor. Bu kisinti talebi biraz daha daraltiyor… Böylece durgunluk ve küçülme sorunu giderek büyüyor.
Düsük faizle olmadi
Baskan Bush, düsük faize ragmen ekonominin canlanmamasi karsisinda ekonomiyi harekete geçirmek arayisinda 674 milyar dolarlik bir tedbir plani açikladi. Bu pakete göre federal hükümet bütçe açigini göze alarak vergi indirimi, vergi iadesi ve dogrudan ödeme yoluyla ABD halkina on yil boyunca 674 milyar dolar para dagitacak. Bu yoldan 2003 yilinda ekonomiye enjekte edilecek 80 – 100 milyar dolarlik imkanin piyasaya talep olarak akmasi halinde ekonomi durgunluktan kurtulacak.
Bush’un plani, (1) En zenginlerden baslayarak asagiya dogru gelir vergisi oranlarini düsürmeyi, (2) Kurumlar vergisi ödeyen sirketlerin dagittiklari temettü üzerindeki – ikinci – verginin kaldirilmasini, (3) Çalisan bekarlara 300 dolar, evlilere 600 dolar vergi iadesi yapilmasini, (4) Gelir vergisinde çocuk basi indirimin 1000 dolara çikarilmasini, (5) Issizlere dogrudan ödeme yapilmasini, (6) 750 bin Amerikalinin yararlandigi fakat süresi sona eren issizlik yardimlarinin devamini, (7) Eyaletlere sosyal yardim, imar ve saglik yardimi amaciyla kullanilmak üzere fon aktarimini, (8) Özel sektörde yeni yatirimlar için vergiden düsme ve hizli amortisman imkanlarinin artirilmasini öngörüyor.
Vergi indiriminden 92 milyon vergi mükellefinin yararlanacagi ve 2003 yilinda mükellef basina vergilerde ortalama 1.083 dolar tenzilat gerçeklesecegi belirtiliyor.
Alternatif plan Demokratlar, Bush planinin kaymagini zenginlerin yiyecegini iddia ediyor. Gelir vergisinden an yüksek vergi orani olan yüzde 38.6’nin asagiya çekilmesinin ve de hisse senetleri getirisi üzerindeki verginin kaldirilmasinin Cumhuriyetçilerin varlikli yandaslarina verilen rüsvet oldugu ileri sürülüyor.
Bush’un plani karsisinda sadece elestiri ile yetinmeyen Demokratlar, (Kizim senin için yaziyorum, Cumhuriyetçiler siz anlayin!..) hazirladiklari alternatif ekonomi tedbirlerini hemen kamuoyuna açikladilar. Demokratlar 2003 yilinda ailelerin, isadamlarinin vergilerinde kisinti yapilarak ve issizler ile eyaletlere dogrudan yardim yoluyla ekonomiye enjekte edilecek 136 milyar dolarlik imkanin ekonomiyi canlandiracagini savunuyorlar.

 

Sende yorum yap