“BUM” (BOOM) BEKLERKEN “BOOM” OLMASIN

, , Sende yorum yap

Ilk dört aylik göstergelere göre sanayide üretim patlamasi var. Ekonomi son dört yilda görülmemis bir büyüme süreci içine girmis görünüyor. Beklenenin üzerindeki gelismelere yabancilar “Boom” diyorlar. Bunun Türkçe okunusu “Bum”dur… Ancak bizim sorunumuz “Bum”lari saglam kaynaklarla finanse edemedigimiz için, iyilikleri “sürdüremememiz”dir… Bizde bu nedenle “Bum”larin arkasindan “Bom” gelir.
Bu nedenle “Bum”u dikkatle izlemek, “Bum”un “Bom” olmamasi için tedbir almak zorundayiz.
Bizde ekonomiyi ithalat canlandirir. Ekonomi canlanirken ithalat artar. Ithalat arttikça ekonomi canlanir. Ama ithalat artinca “cari açik” denilen “döviz açigi” büyür. “Bum” birden “Bom” olur. Ekonomi krize girer.
2000 yilinda ekonomi çok iyi gidiyordu. Ama yilin ilk 4 ayi sonunda dis ticaret açigi (ithalat ile ihracat arasindaki fark) 5.4 milyar dolara çikinca cari açik (olagan döviz gelirleri ile giderleri arasindaki fark) 3.1 milyar dolara ulasti… Cari açik yil sonunda 9.8 milyar dolara tirmaninca da ekonomi krize girdi.
2001 ve 2002 toparlanma ve istikrar çabalariyla geçti. 2003 yilinin ilk 4 aylik dönemine ait döviz rakamlari açiklaninca görüldü ki, yilin ilk dört ayinda dis ticaret açigi 3.1 milyar dolara, cari açik 2.9 milyar dolara yükselmis. Dört aylik cari açik rakami 2000 yilina benzer bir tehlikeyi isaret ediyor.
Tehlikenin ardinda yatan ana etken ithalattaki artis. Ihracat geliri yüzde 25 artarken, ithalat harcamalari yüzde 32 oraninda artiyor…
2000 yilinda döviz kuru çipaya baglanmisti. Sabit idi. Bu nedenle döviz ucuza satiliyordu. Ithalat patlamisti. 2003 yilina geldik. Döviz çipadan çözüldü, dalgalara terk edildi. Ama yerinden kimildamadigindan gene ucuz… Bu nedenle ithalat gene patladi… Bu tablonun devami mümkün olabilse… “Ne güzel… Devam…” diyelim… Ama diyemiyoruz. 2000 yilinin ilk 4 ayinda ithalat döviz gelirinin yüzde 90.7’sini yutuyordu. 2003 yilinda ayni dönemde ithalat döviz gelirinin yüzde 89.9’unu yuttu. Açik anlatimiyla 2000 yilindaki tabloya benzer bir tablo ile karsi karsiyayiz.
Yanda son 4 yilin ilk 4 ayina ait döviz gelir gider göstergelerini bulacaksiniz. Ekonomi ile ilgilenenlerin bu rakamlara bakarak neyin ne oldugunu “yorumsuz” olarak görmeleri ve anlamalari mümkün… Rakamlar “Bum” beklerken “Bom” olmasin korkusunun nedenlerini açik biçimde ortaya koyuyor.

 

Sende yorum yap