Bankaların durumu “karmakarışık”

, , Sende yorum yap

Hani bir halk deyimi vardir, “- Kurcalama, sonra elinde patlar”
derler ya!.. Iste bankalarin durumu o biçimdir. Bu nedenle yillardir
hiçbir hükümet bankalari “ellemeye” cesaret edemedi.
Bizim yillardir Dünya Bankasi ile aramiz bozuk. Iliskilerimizin
yillar önce kesilmesinin nenedi Ziraat Bankasi’dir. Dünya Bankasi “mali
sistemin reorganizasyonu” için Türkiye’ye önemli miktarda kredi yardimi
önermisti. Bu yardim ile de öncelikle Ziraat Bankasi’nin bilançosunun
saydam hale getirilmesini tavsiye etmisti. “Biz Ziraat Bankasi’nin
sirlarini ele güne vermeyiz” diyerek reddettik. Dünya Bankasi ile
iliskileri kestik.
Simdilerde Dünya Bankasi’nin banka sisteminin güçlendirilmesinde
kullanilmak üzere verecegi söylenen 750 milyon dolarlik kredinin de
amaci bankalara kaynak akitmak degil, sistemin güçlendirilmesi
dogrultusunda yapisal degisimin saglanmasidir.
Bankacilik sisteminde yapisal degisim kolay kolay saglanamaz.
Sistem biraz kurcalanir ise, kurcalayanin elinde patlar. Çünkü sistem
yillardir kendi kendini yedi. Sistemin tek sorunu yok. Yüzlerle sorunu
var. Sorunlar yumak olmus. Karmakarisik.
– Ziraat Bankasi ve Halk Bankasi’nin görev zararlari ödenemez
büyüklüge ulasti. Gerçek rakamlar bilançoya yansimiyor. Bu bankalar
parayi pahali toplayip, ucuz dagitiyor.
– Kamunun yönetimine hakim oldugu bankalar, politikacilarin emri
ile saga – sola hortumlanan kredileri nedeniyle güç durumda. Gerçek
bilançolardan izlenemiyor.
– Kamu bankalarina tek baslarina veya baska bankalarla ortak
olarak yurtdisinda subeler açtirildi. Bankalar kurduruldu. Buralardan
saga – sola paralar hortumlandi. Teminat mektuplari dagitildi. Bu
subelerin ve bankalarin hesaplari Türkiye’deki bilançolara
yansitilmadigindan riskin büyüklügü bilinemiyor.
– Mali durumlari bozuldugu için Bankalar Kanunu’na göre kamu
gözetimine giren bankalarin sayisi bilinmiyor. Ama yillardir onun
üzerinde bankanin bu durumda kamu destegi ile faaliyetini sürdürdügü ve
bunlarin kamu destegi olmadan yasayamayacagi söyleniyor.
– Sube açma izni verir gibi banka kurma izni dagitildi. Açilan
bankalarin çogunun içini sahipleri bosaltti. Hangi bankanin içinin
bosaltildigi, ne kadar bosaltildigi bilinemiyor. Bunlar özel durumlar.
Bir de tüm sistemi ilgilendiren olumsuzluklar yumagi var:
– Döviz kuru ve faiz makasi nedeniyle banka sistemi yurtdisindan
dövizle borçlandi. Açik pozisyon denilen net borç miktari 10 milyar
dolari buldu. Bunu Türk lirasina çeviren bankalar yüksek faizli Hazine
bonosu aldi. Sistemin iki tarafi keskin riski olustu. Disariya karsi 10
milyar dolarlik döviz riski. Içeride Hazine bonosuna bagli, faiz riski.
– Kamu bankalarinin para bulma telasinda faizi yükseltmeleri
küçük bankalarin günü kurtarmak için fiyatina bakmadan Türk lirasi ve
döviz mevduati arayisi sonucu sistemin kaynak maliyeti artti. Bu yüksek
maliyet ile toplanan para reel ekonomik (yatirima – üretime) kredi
olarak verilemiyor. Bu para sadece devlete Hazine bonosu karsiligi
satiliyor.
– Ekonomik durgunluk nedeniyle bankalardan yatirim ve üretim
için kredi talep eden yok. Daha önce kredi kullananlar ana para ve faiz
ödemesinde zorlaniyor. Bankalar bankacilik yapamiyor. Güç durumdaki
firmalarin üzerine gitseler riskleri büyüyecek, bilançolari kötülesecek,
gitmeseler ileride daha büyük risk ile karsilasacaklar. Asagi tükürsen
sakal, yukari tükürsen biyik.
– Bankalarin mevcut sagliksiz (hasta) yapiyi sürdürebilmeleri
enflasyonun devamina bagli. Halbuki gelecek yil enflasyonun yüzde 25’e
indirilmesinden söz ediliyor. Enflasyon durdugunda önce bankalarin
müsterilerinin kaynagi, sonra bankalarin kaynagi kurur.
Sayin okuyucularim görüyorsunuz, bankacilik sisteminin tek bir
sorunu yok. Karmakarisik çok sayida sorunu var.
Son bir bilgi daha vereyim de Dünya Bankasi’ndan alinabilecek
750 milyon dolarin bir ise yarayip yaramayacagina siz karar veriniz.
Içi bosaltildigi için Mevduat Sigorta Fonu’na devredilen bankalardan
sadece birini ayakta tutmak için kamu kaynaklarindan bugüne kadar (bu
bir tek bankaya) aktarilan imkan 1.5 milyar dolar dolayinda… 750
milyon dolarlik Dünya Bankasi kredisi bankalarimizin disinin kavugunu
doldurmaz.
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap