Bakü – Ceyhan imza değil para bekliyor

, , Sende yorum yap

Yilan hikayesine dönen Bakü – Ceyhan petrol tasima hatti yapilir
ise, Türkiye’nin ekonomik bakimdan kazanci sadece ve sadece bu hattin
topraklarindan geçisi karsiligi her yil alacagi 100 milyon dolarlik
“geçis ücreti” olacak.
Ekonomik kazancin bu kadar küçük olmasina karsilik Türkiye’nin
ve Bati dünyasinin Bakü – Ceyhan hattindaki israrinin ana sebebi
“siyasi bekleyistir”. Bu hat yapilir ise, Azerbaycan petrolünü Rusya’ya
bagimli olmadan dünya pazarina ulastirabilecek. Böylece Azerbaycan
Rusya’ya ekonomik ve siyasi bagimliliktan kurtulacak.
Azerbaycan’in Hazar Denizi kiyisindaki petrol sahalarinda
aramayi sürdüren, petrol üretim imkanlarini gelistirmeye çalisan, çikan
petrolü degerlendiren uluslararasi bir konsorsiyum var. AIOC adini
tasiyan konsorsiyumun 12 ortagindan biri de yüzde 6.8 ile Türk sirketi
TPAO. AIOC konsorsiyumu, yüzde 34.1 paya sahip BP ve Amoco petrol
sirketlerince yürütülüyor. AIOC’nin yaklasik 2 milyar dolarlik
yatirimiyla gelistirilen petrol alanindan saglanan üretim halen mevcut
ve Rus topraklarindan geçen boru hatlariyla pazarlaniyor. Üretim
artisina paralel olarak bu boru hatlarinin gelistirilmesi de mümkün.
Ileride petrol sahasinda yeni imkanlarin bulunacagi, 2007
yilinda günlük üretimin 800 bin varile çikacagi, mevcut hatlarin bu
petrolü tasimaya yetmeyecegi tahminlerine dayali olarak yeni bir hat
arayisi ortaya çikmisti.
Iste bu arayisa dayali olarak gelistirilen Bakü – Ceyhan boru
hatti projesini Türkiye sahiplendi. Türkiye’nin sahiplendigi projede
boru hattinin yapimi için 2.5 milyar dolar para gerekiyor. Halbuki AIOC
konsorsiyumunu yönetenler boru hattinin en az 4.5 milyar dolara, belki
5.0 milyar dolara tamamlanabilecegini belirtiyor. Bir baska olumsuz
gelisme de, petrol sahasinin ilk tahminlerdeki ölçüde verim
saglayamayacak görünümde olmasi.
Boru hatti için harcanacak paranin büyüklügü çok önemli. Çünkü
bu para ile bunun faizi, borudan geçen petrolün fiyatini
pahalilandiracak. Büyük yatirim yapilmasi halinde petrol fiyatina
binecek yük, petrolün satisini engelleyecek.
Konsorsiyumu yönetenler 2.5 milyar dolar yatirimi bile
kaldirilamaz buluyor ve de 4.5 – 5.0 milyar dolarlik yatirimin hiç
yapilamayacagini söylüyordu. Derken petrol fiyatlari yükselmeye basladi.
Yükselen petrol fiyatlari, eskiden yapilamaz denilen yatirimlari
yapilabilir hale getirdi.
Derken Bakü – Ceyhan boru hatti konusunda AIOC konsorsiyumunu
yönetenlerin önemli bir itirazi daha ortaya çikti. Diyorlar ki, “- Biz
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’ni muhatap aliriz. Biz boru hatti için 2.5
milyar dolarlik kredi bulur, bu kadar para harcariz. Boru hatti 4.5 –
5.0 milyar dolara çikar ise, Türkiye Cumhuriyeti aradaki parayi bulur.
Öder. Ayrica üçüncü ülkelerin Azerbaycan ve Gürcistan’in riskini de
Türkiye üstlenir.”
Türkiye Cumhuriyeti hükümetleri, bu isin Türkiye’ye yillik
ekonomik getirisinin sadece ve sadece 100 milyon dolarlik tasima ücreti
oldugunu unutarak, sadece ve sadece “siyasi bekleyis” ugruna gözü
kapali olarak her sarti kabule hazir görünüyor. IMF’den 500 milyon
dolar kredi alinca dügün bayram eden Türkiye’nin, boru hatti Türk
topraklarindan geçsin diyerek 2.0 veya 2.5 milyar dolari nereden
bulacagini, nasil tasiyacagini düsünen yok.
Yazinin sonunda iki ufak hatirlatma yapmakta yarar var: Bir ara
olmaz gibi görünen Bakü – Ceyhan boru hatti projesinin, simdilerde olur
gibi görünmesinin bir nedeni dünya petrol fiyatlarindaki artis, ama bir
baska neden daha var… Hazar Denizi’nde petrol sahasinda dogalgaz
çikmaya basladi. Dogalgaz potansiyelinin büyük oldugu saniliyor.
Türkiye’nin dogalgaza ihtiyaci var. Bakü petrolü, Türkiye üzerinden
tasinirken, Bakü gazini da paralel bir hat ile Türkiye’ye getirip
satmak cazip görünüyor. Bunda hem Azerbaycan’in, hem Türkiye’nin yarari
var.
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap