Bağlı kuruluş / iştirak kredileri baş ağrıtıyor

, , Sende yorum yap

Bankalarin bagli kuruluslarina/istiraklerine kredi
vermeleri Türkiye’ye özgü bir uygulama degil. Avrupa
ülkelerinde de bu sorun var. Avrupa Birligi’nin ortak
bankacilik mevzuati da bu konu ile ilgili sinirlari belirliyor.
Avrupa Birligi mevzuatina göre bir ticari veya sinai
isletmede sermayenin ya da oy haklarinin en az yüzde 10’unu
karsilayan veya sirketin yönetimi üzerinde kontrol uygulamasina
imkan taniyan “dogrudan veya dolayli” hisseler istirak
hisseleri sayiliyor. Bu tür sirketler bankaya bagli kuruluslar
olarak kabul ediliyor.
Bir banka bir sirkete özkaynaklarinin yüzde 15’inden fazla
istirakte bulunamiyor. Toplam istirakleri özkaynaklarinin yüzde
60’ini asamiyor. Bir bankanin bir müsterisine verebilecegi
büyük kredi özkaynaklarinin yüzde 25’i ile sinirlandirilmis
durumda.

Kredilere sinirlama getiriliyor
Bizim bankacilik mevzuatimiz hazirlanirken Avrupa
Birligi’nin ölçüleri örnek alindi.
Bizde de bir banka, bir gerçek veya tüzel kisiye
özkaynaklarinin yüzde 10’undan daha büyük kredi (aval ve
kefaletler dahil) vermis ise bu kredi “büyük kredi” sayiliyor.
Aval ve kefaletler hariç, büyük kredilerin toplami,
özkaynaklarin 8 katini asamiyor.
Bir banka, bir gerçek veya tüzel kisiye dogrudan veya
dolayli olarak özkaynaklarinin yüzde 25’inden fazla kredi
veremiyor.
Bizde de bankalarin mali olmayan istirakleri,
özkaynaklarinin yüzde 15’i ile sinirlandirilmis. Istiraklerin
tümüne, özkaynaklarin yüzde 60’ini asan miktarda para
akitilamiyor. Bagli kuruluslara/istiraklere kredi
sinirlamasinda da Avrupa Birligi ölçüleri esas alinmis. Bir
istirak “büyük kredi” müsterisi gibi sinirlamaya tabi. Bir
istirake dogrudan veya dolayli olarak özkaynaklarin yüzde
25’inden fazla kredi verilemiyor. Istiraklere verilen krediler,
diger büyük banka müsterilerinin (özkaynaklarin yüzde 10’undan
daha büyük kredi kullananlarin) kredileri ile birlikte
özkaynaklarin 8 katini asamiyor.

Hedef özkaynaklarin artirilmasi
Bütün bunlari bugün neden yaziyorum?
TBMM’de kabul edilen, Cumhurbaskani’nin imzalamasi halinde
hemen yürürlüge girecek olan kanun, bankalarin sermayelerinin,
özkaynaklarinin artirilmasini hedef aliyor. Kriz nedeniyle
özkaynaklari eriyen, sifirlanan, sifirin altina inen bankalarin
özkaynaklari artirilacak.
Bir bankanin özkaynagi eriyince, eski özkaynak çizgisine
göre hesaplanan büyük krediler kanundaki siniri asmis oluyor.
Eski çizgiye göre yapilan istirakler, eski çizgiye göre
istiraklere verilen büyük krediler kanun disi oluyor.
Türkiye’de “sap ile saman” birbirine karistigindan
bankalarin tüm istirakleri ve bu istiraklere aktarilan krediler
“hortumlama” tanimi içinde gündeme gelir.
Ama su da bir gerçek ki, kötü niyet ile, politik zorlama
ile, birçok banka da istiraklerde ve istiraklere (bagli
kuruluslara) açilan kredilerde siniri asmis durumda.
Simdi sermaye artirimi, özkaynak rakaminin büyümesi,
bankalara istiraklere/bagli kuruluslara yeniden kaynak
aktarmaya kapi açmamali. Kanundaki sinirlar korunmali. Bunu
gözetecek, denetleyecek olan Bankacilik Üst Kurumu (BDDK)’dir.
Tevfik GÜNGÖR^

 

Sende yorum yap