Ayşe Hanım Teyzemin parası faizde eriyor

, , Sende yorum yap

Ayse Hanim Teyzem, “Evladim” diyor, “Herkes gibi benim de
ölüm kalim param var… Bu para hastalik için lazim, saglik
için lazim… Bu paranin kendisinin enflasyon karsisinda
erimemesi lazim… Bu paranin enflasyonun üzerinde bir para
getirmesi lazim. Enflasyonun üzerinde bir para getirmesinden
vazgeçtim anasi eriyor… N’apayim?”
Ayse Hanim Teyzemi üzmek istemem. Üzmemek için yalan
yanlis seyler de söyleyemem. Açtim benim akil defterimi.
Baslica tasarruf araçlarinin cari ve reel getirisini gösteren
tabloyu Ayse Hanim Teyzemin önüne koydum. Olan biteni
anlattim. Ayse Hanim Teyzecigim dedim. Tasarrufunuzu bir yere
baglarken aylik ve yillik getirisini soracaksiniz ki, ana para
eriyor mu, enflasyonun üzerinde bir net getiri var mi. Önceden
göresiniz. Diyelim ki, tasarrufunuzu 3 aylik vade ile bankaya
mevduat hesabina yatirdiniz. Ocak – mayis ayi arasinda paraniz
5 ay bankada durdu. Bu 5 ayda bankanin size ödedigi faiz 17.8
puandir. 100 liraniz 5 ay sonra 117.8 lira olmustur. Ama bu 5
ayda da enflasyon (tüketici fiyatlari) yüzde 28.3 oraninda
artti. Sizin 100 liraniz en az 128.3 lira olsa idi, ana
paranizi enflasyona karsi korumus olurdunuz. 128.3 liranin
üzerinde bir rakama ulassa idiniz, o zaman enflasyonun
üzerinde net (reel) bir gelire de kavusabilirdiniz. Halbuki
17.8 puanlik faiz anflasyonu bile karsilamiyor. Bankadaki
paraniz (enflasyon çikarildiktan sonra) reel olarak yüzde 8.2
oraninda kaybetmis. 100 liraniz 91.8 liraya düsmüs demektir.
Ayse Hanim Teyzem isyan etti… “Olur mu evladim… Ben
parami bankada sakladigim için bu kadar mi kazik yedim?”
Anlattim. “Ayse Hanim Teyzecigim, eger bankadaki mevudat
hesabiniz alti ay vadeli ise 100 liraniz 5 ayda 88 liraya
indi, bir yillik vadeli hesap açtirdi iseniz 100 liraniz 87.5
liraya düstü. Eger bir yildir paraniz bankada mevduat
hesabinda duruyor ise 12 aylik dönemde paraniz erimis
demektir. 100 liralariniz 85 liralara kadar indi demektir…
Ayse Hanim Teyzemin akli karisti… Simdi ne yapayim? Acaba
bankadan çekip repoya mi yatirayim?
“Ayse Hanim Teyzecigim” dedim, “repoya simdilerde yüzde
50, yüzde 55 faiz veriliyor. Bu yilin enflasyonu belli degil
ama, içinde oldugumuz aylarda yillik enflasyon yüzde 55’ler
dolayinda… Demek ki, repo faizi maalesef enflasyonu bile
karsilamiyor. Repodaki para da eriyor.
Ayse Hanim Teyzem huzursuz oldu “Iyi de para nerede
erimiyor?” diye sordu. Onun kafasini karistirdigimi bilerek,
istemeden anlattim… “Maalesef tasarrufunu dolara, marka
baglayanlar, faiz almadan parayi yastik altinda saklasalar da,
tasarruflarini enflasyona karsi koruyorlar.
Ayse Hanim Teyzem büsbütün bozuldu… “Faiz düssün, faiz
düssün… Dolar çiksin… Dolar çiksin… Diyorlar… Bizim
gibi saf ve bakir insanlara, sakin paranizi dolara, marka
çevirmeyin Türk lirasinda tutup, bankaya koyun diyorlar…
Bizim para eriyor… Buhar olup gidiyor. Bu oyun kimin için
oynaniyor? Bu oyunda kim kazaniyor? Ayse Hanim Teyzem hisimla
kalkti… Giderken, “Ben yapacagimi bilirim!” diyordu. Acaba
ne yapacak dersiniz?

Baslica tasarruf araçlarinin getirisi

Mevduat (*) Mayis Mayis Ocak – Ocak – Yillik Yillik
Cari Reel mayis Cari mayis Reel Cari Reel
– Üç ay 4.1 – 1.0 17.8 – 8.2 35.2 – 11.3
– Alti ay 3.5 – 1.5 12.9 – 12.0 31.7 – 13.6
– Bir yil 3.4 – 1.6 12.3 – 12.5 28.5 – 15.7

Döviz (**) Mayis Mayis Ocak – Ocak – Yillik Yillik
Cari Reel mayis Cari mayis Reel Cari Reel
– Mark 1.1 – 3.8 65.3 28.8 78.5 17.1
– Dolar 6.0 0.9 79.5 39.9 96.2 28.7
– Döviz sepeti (***) 4.0 – 10 73.6 35.3 88.8 23.9
Altin külçe (****) 7.6 – 12.1 65.4 28.9 79.2 17.6

(*) On büyük bankanin uyguladigi faizlerin ortalamasi.
(**) Merkez Bankasi tarafindan açiklanan döviz alis
kurlari.
(***) 1 dolar arti 0.77 euro.
(****) Istanbul Altin Borsasi’ndaki kapanis fiyatlari.
Not: Reel getiri hesaplanirken, DIE’nin nisan ayi için
yüzde 5.1, ocak – mayis dönemi için yüzde 28.3 ve son bir yil
içinde yüzde 52.4 olarak açikladigi TÜFE artislari esas
alinmistir.
Kaynak: Anka Ekonomi Bülteni, 5 Haziran 2001.
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap