Aktaş kavgasının esası hesaplaşmanın nasıl yapılacağı

, , Sende yorum yap

Türkiye’de kamu enerji tesislerinde üretimi TEAS (Türkiye
Elektrik Üretim ve Iletisim AS) yapar. Üretilen elektrigi sehirlerin
kapilarina kadar getirip TEDAS’a (Türkiye Elektrik Dagitim AS’ye) satar.
Sehirlerde de elektrigi kapi kapi TEDAS dagitir.
Örnek vereyim. Keban’daki santral TEAS’in. TEAS, kendine ait
hatlarla Keban’dan elektrigi Istanbul’un kapisina kadar tasiyor. Kapida
TEDAS’a teslim ediyor. TEDAS ise, sehrin sokaklarina teller d”seyerek
bu elektrigi evlere, isyerlerine ulastiriyor. Her bir abonenin kapisina
bir sayaç takiyor. Her ay elektrik parasini tahsil ediyor. Parayi TEAS
ile paylasiyor.
Simdi özellestirme çikti. Belli bölgelerde TEDAS’in yapacagi
hizmet, özel sirketlere devrediliyor. Sehrin kapasina elektrigi gene
TEAS getiriyor. Kapida TEDAS’a devrediyor. TEDAS ise, ya sehrin tamami
için, ya da bir bölümü için dagitim isini bir özel sirkete veriyor.
Buna da dagitim isinin özellestirilmesi deniliyor.
Su günlerde çok sayida “elektrik enerjisi dagitimi özellestirme
ihalesi” sonuçlandi. Bu ihalelerde dagitici sirketler TEDAS’a diyor ki,
“Kapida elektrigi TEDAS’tan devralacagiz. Mevcut hatlarla sehir içinde
dagitacagiz. Kapilardaki sayaçlari her ay okuyacagiz. TEDAS’in koydugu
fiyattan para toplayacagiz. Ama bu sehir içinde satilan her kilovat
elektrikten de hizmet ücreti olarak 0.2 cent (veya 3 cent) para
alacagiz. Bu paranin bir kismi karimiz olacak. Bir kismi ile de sehir
içi dagitim sistemini modernlestirip, elektrik kayiplarini önleyecegiz.
Bunlari yapmaz veya eksik yaparsak ceza verecegiz…”
Simdiki özellestirme anlasmalari böyle…
Ancaaaakkkk… Istanbul’un Anadolu yakasinin elektrik dagitimi
için 1989 yilinda Aktas ile yapilan anlasma böyle degil. O zamanlar
elektrik özellestirmesi yapanlar neyin ne olacagini pek iyi tahmin
edemediklerinden, TEDAS adina elektrigi dagitacak ve para toplayacak
olan Aktas’in mükellefiyetlerini açik bir sekilde kagida dökememisler.
Yeni özellestirme mukavelelerinde oldugu gibi, fatura kesilerek
satilan her bir kilovat karsiligi Aktas’in alacagi pay belirlenmemis.
Buna karsilik “mahsup sistemi” denilen bir karisik hesap sekli
benimsenmis. Aktas’in topladigi paradan belli masraflari mahsup ediyor,
kar payini mahsup ediyor, kalani TEDAS’a veriyor.
Bu durumu karisik bulan, mahsuplasma sisteminin TEDAS aleyhine
isledigini iddia eden Basbakanlik Yüksek Denetleme Kurulu hesaplara
itiraz edince, o zamanin yöneticileri “mahsuplasma isini mahkeme
çözsün” demis. Denetleme Kurulu bunun üzerine yöneticileri mahkemeye
vermis. Daha sonraki yöneticiler mahsuplasmayi kendileri yapmaya
kalkmis. Onlar da yanlis yapti diye mahkemeye verilmis.
Aktas’in esas sorunu bu mahsuplasma konusunda. Aktas’in devlet
ile anlasmazligi ve çözümü gereken konu bu… Buna ek olarak Elektrik
Mühendisleri Odasi da farkli gerekçelerle Aktas aleyhine dava açmis
durumda.
Aktas ile Enerji Bakanligi’nin arasindaki anlasmazligin çözümü
için Aktas’in topladigi paralarin nasil kullanilacagi konusundaki
belirsizligin giderilmesi gerekiyor.
Aktas anlasmazliginin, daha sonra sonuçlanan özellestirme
ihalelerini etkilemesi söz konusu degil. Çünkü daha sonraki ihalelerde,
dagitimi yapacak sirketlerin topladiklari parayi ne yapacaklari açik
sekilde mukaveleye baglanmis durumda.
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap