ABD’NİN KORKUSU ‘DEFLASYON’

, , Sende yorum yap

NEW YORK
Bu dünyada “fiyatlar artmiyor, düsüyor!..” diyerek üzülenler ve ne yapacaklarini bilemeyenler de var!.. ABD’de ekonomiden sorumlu olanlar ne yaparlar ise yapsinlar, fiyatlar artmiyor. Fiyatlardaki genel düsme egilimi ABD ekonomisinde deflasyon tehlikesine isaret ediyor. Amerikalilar on yildir deflasyondan bir türlü kurtulamayan Japon ekonomisinin durumuna bakarak telaslaniyor.
Deflasyon, ekonomide tüm mal ve hizmetlerin fiyatlarinin genel olarak gerilemeye baslamasi. Bunun “sesi” önce kulaga hos geliyor ama, “arkasi” kötü.
Çünkü fiyatlar genel olarak gerilemeye baslayinca, insanlar ve kurumlar “daha ucuza alma” bekleyisine girerek harcamayi kesiyor. Talep düsünce üreticiler önce fiyati kiriyor. Ama gene de satamayinca stoklar artiyor. Kapasite kullanimi düsüyor. Üretici ya isçi çikariyor, ya da ücretleri kisiyor. O zaman talep daha da küçülüyor. Talep küçülünce ticari ve sinai isletmelerin fon akimi bozuluyor. Borçlarini ödeyemiyorlar. Alacaklilar ve bankalar zor duruma düsüyor… Iflaslar basliyor. Böylece günden güne isler daha da kötüye gidiyor.
Korkunun dört nedeni
ABD’de deflasyondan korkulmasina neden olan gelismeler sunlar: (1) Nisan ayinda üretici fiyatlari yüzde 1.9 oraninda, gida ve enerji sektörlerinde tüketici fiyatlari yüzde 0.9 oraninda geriledi. (2) 2000’de yüzde 82.4 olan kapasite kullanim orani simdilerde yüzde 72.5’a düstü. (3) 2000’de yüzde 4 olan issizlik orani simdilerde yüzde 6 oldu. (4) Amerikalilarin önümüzdeki aylarda da tüketimi artirmayacagina ait göstergeler endise veriyor. “USA Today”de yayimlanan bir arastirmaya göre, Amerikali tüketicinin yüzde 47’si mayis – temmuz aylari arasinda harcamalarini ayni seviyede tutmayi, yüzde 34’ü daha az harcama yapmayi, sadece yüzde 19’u harcamalarini artirmayi düsünüyor. (5) Kisisel iflaslarda / borç ödemeyenlerin sayisinda artis var.
Deflasyondan korkulmasinin nedeni, gelismelerin kontrolden çikmasi. Deflasyon ile ilgili klasik reçete basittir. Faiz oranlarini indirir, piyasaya para çikarirsiniz. Insanlar ucuz kredi ile tüketimi artirir. Firmalar ucuz kredi ile yatirim yapar. Piyasaya çikan para ile fiyatlardaki gerileme durur.
Faiz 12 defa düsürüldü
Geliniz görünüz ki, ABD’de bunlarin deflasyonu önlemede etkisi olmuyor. Federal Reserve (Merkez Bankasi) faiz oranlarini son üç yilda 12 defa düsürdü. Yüzde 1.25 faiz son kirk yilin en düsük faizi. Federal hükümet bütçesi 307 milyar dolar açik verecek. Baskan Bush vergileri düsürdü. Tüketiciye harcamak için daha fazla para birakti. Fakat bu tedbirler kredi kullanmayi da, harcamayi da artirmiyor. Tüketici kredisi ucuz ama, tüketici issiz kalirsa, ücreti düser ise, bu krediyi ödeyemeyecegi korkusu ile kredi kullanmiyor. Yatirim kredisi ucuz ama, isadami piyasada talep olmadigi için yatirimi veya üretimi artirmak için kredi kullanmak istemiyor.
Bu durumda ücretliler “fiyatlar düsüyor bu ücret ile daha iyi yasariz” diyerek sevinecek yerde, “isveren zarar ettigi için ya beni isten çikaracak, ya da ücretimi kisacak” diyerek dertleniyor. Isveren ve bankalar bozulan fon akimi karsisinda ayakta kalma telasina düsüyor.

 

Sende yorum yap