ABD’de bütçe fazlasının dağıtım şekli tartışılıyor

, , Sende yorum yap

NIXON’un sakiz çignerken merdivenden inemedigi, ABD’de
baskanlik koltuguna oturanlarin iki isi birden yapamadigi
söylenirdi. Simdilerde ABD baskanlik koltuguna oturanlar iki
isi degil sekiz isi birden yapiyor. Iste Clinton ortada.
Hem Monica ile hem Hillary ile mesgul oluyor. Kongre’de
davasi görülüyor. Ayni salonda dört saat sonra kendisini
yargilayan senatörlerin alkislari arasinda ABD’nin gelecek 15
yilinin bütçe esaslarini açikliyor. Clinton’in açiklamalarina
göre, bugüne kadar açik veren bütçe bundan böyle fazla
verecek. Gelecek 15 yilda bütçe fazlasi toplami 4.4 trilyon
dolara ulasacak. (Türkiye’nin milli gelir rakami olan yaklasik
200 milyar dolarin 22 kati kadar bir rakam).
Clinton bu paranin nasil kullanilacagini simdiden
belirlemis durumda. 4.4 trilyon dolarin yüzde 46’si ile
federal hükümetin 5.5 trilyon dolarlik iç borcunun bir bölümü
ödenecek. Böylece faiz oranlarinin düsmesine, ekonominin
canlanmasina, vergi gelirinin artmasina imkan saglanacak.
On bes yilda olusacak 4.4 trilyon dolar fazlanin yüzde
26’si sosyal güvenlik amaciyla, yüzde 15’i saglik
hizmetlerinin iyilestirilmesi için kullanilacak. Yüzde 11’i
ile de halka hizmet götürülecek.
IMF uzmanlari ve de yabanci danismanlar Türkiye gibi
ülkelerde sosyal güvenlik sisteminin bütçeden yardim almasinin
ne kadar kötü bir sey oldugunu tekrarlarlar.
Clinton bu görüslere karsi önümüzdeki 15 yilda sosyal
güvenlik sistemine bütçeden, mevcut ödeneklere ilaveten 2.7
trilyon dolar aktarmayi planliyor.
Clinton’in ABD sosyal güvenlik sistemini güçlendirmek
için açikladigi 2.7 trilyon dolarlik programda sunlar var:
(1) Sosyal güvenlik sisteminin gelir – gider açigini
kapatmak için bütçeden 700 milyar dolar ayrilacak. Bu imkan
ile yüksek getiri arayisinda borsada yatirim yapilacak.
(2) Gene 700 milyar dolara yakin imkan emeklilerin,
yaslilarin ve yardima muhtaç olanlarin saglik hizmetlerini
iyilestirmek için kullanilacak.
Ayrica iki yeni uygulama baslatiliyor:
(1) 65 yasinda emekli olup çalismaya devam edenler
mevcut sistemde emekli maaslarinin üçte birini alabiliyor.
Clinton’in yeni planina göre bundan sonra emekliler 65
yasindan sonra çalissalar da tüm haklarini alabilecekler.
(2) Clinton’in ilgi ile karsilanan gönüllü tasarruf
sistemi “6 koy, 4 al” esasina dayaniyor. Bu sistem, alt ve
orta gelir grubundaki isçilerin emeklilige dönük, gönüllü
tasarruflarini tesvik amacini güdüyor.
Orta ve alt gelir grubundaki isçiler, emeklilige dönük
gönüllü tasarruf yaptiklarinda federal hükümet her 600
dolarlik tasarrufa bütçeden 400 dolar katki saglayacak.
Sistem söyle isleyecek: Yillik toplam geliri 40 bin
dolarin altindakiler gönüllü tasarrufa yöneldiklerinde
isimlerine bir hesap açilacak ve bütçeden 100 dolar bagis
yapilacak. Yil boyu hesap sahibi 600 dolar biriktirdiginde,
yil sonunda bütçeden hesaba 300 dolar daha aktarilacak.
Böylece, ilk yil kendi imkanlariyla 600 dolar tasarruf
yapanlar bütçeden 400 dolarlik katki alabilecek. Sonraki
yillarda bütçe katkisi yüzde elli, yüzde elli seklinde
isleyecek.
Bu sistemin çalisan kesime emekliliklerinde
yararlanabilecekleri ek bir birikim olusturmasi bekleniyor.
Clinton’in bütçe fazlasinin kullanimiyla ilgili bu
projelerine Cumhuriyetçiler karsi geliyor. “Bütçede fazlalik
var ise, fazlaligi nasil dagitalim diye projeler üretecek
yerde, öncelikle vergiler düsürülsün” deniliyor.
Cumhuriyetçilere göre gelir vergisi oranlarinda hemen yüzde
10’luk bir kesinti mümkün.
ABD’de gelir vergisi, en yüksek gelir diliminde yüzde
39.6, en düsük gelir diliminde yüzde 15 oraninda uygulaniyor.
Yüzde 10 kesinti ile vergi oranlari yüzde 35.64’e ve yüzde
13.5’e düsecek.
Yilda 75 bin dolar geliri olan iki çocuklu bir aile
reisi halen 10.308 dolar vergi ödüyor. Gelir vergisindeki
yüzde 10’luk kesintinin vergi ödeyene kazandiracagi imkan
yilda 1.031 dolar olarak hesaplaniyor.
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap