9 AYDA ÜLKEYE GİREN NET DÖVİZ SADECE 291 MİLYON DOLAR

, , Sende yorum yap

2002 yilinin Eylül ayi sonu itibariyle, resmi kanallardan ülkeye giren net döviz 291 milyon dolar.
Ama, 2002 yilinin su günlerinde ülkede Türk lirasindan bol döviz var. Döviz bollugundan, döviz fiyati düsüyor. Ülkeye döviz girmedigine göre, bu dövizlerin kaynagi ne?
Acaba, bankalardaki döviz mevduat hesaplari mi bozduruluyor? Yil basinda döviz mevduat hesaplarinda 43.6 milyar dolar para vardi. Simdilerde bu rakam 45.7 milyar dolara yükseldi. Demek ki, döviz hesaplarinda çözülme yok. Üstelik bu hesaplarda artis var.
Acaba, bankalardaki döviz mevduat hesaplari mi bozduruluyor?
Yurtiçi ve yurtdisi kaynakli döviz tevdiat hesaplarinda yilbasinda 56.7 milyar dolar vardi. 13 Aralik tarihi itibariyle hesaplardaki döviz 62 milyar dolara yükseldi. Demek ki döviz hesaplarinda çözülme yok. Üstelik bu hesaplarda artis var.
Bollugun kaynagi
Simdi okuyucularim, 2002 yilinin 9 ayinda ülkeye giren dövizin 291 milyon dolar oldugunu nereden çikardigimi soracaklar.
Anlatayim: Ülkeye, resmi kaynaklardan giren/çikan döviz “ödemeler bilançosu” denilen hesaptan izlenir. Ödemeler bilançosu iki bölümden olusur.
(1) Cari islemler hesabi. Bu bölümde, olagan döviz giris/çikislari görülür. Örnegin, ithalat için döviz çikisi, ihracat için döviz girisi, faiz ödemeleri, turizm gelirleri, bu bölümden izlenir. Dikkat buyurunuz, döviz geliri, giderinden az ise, cari islemler fazlalik verir. Gider fazla ise, döviz açigi görülür. 2002 yili Eylül ayi sonunda, cari islemler hesabi 180 milyon dolar fazlalik göstermektedir.
(2) Sermaye hareketleri hesabi. Bu bölümde ise, belli bir dönemde ülkeye giren/çikan sermaye niteligindeki döviz izlenir. Yabanci sermaye yatirimi, portföy yatirimi, kisa ve uzun vadeli dis kredi, sermaye kabul edilir. Eger bunlarin toplam girisi, toplam çikisindan fazla ise, sermaye hareketleri hesabi fazlalik verir. Eger çikan kadar, içeriye para girmezse, sermaye hareketleri hesabi açik ile sonuçlanir. 2002 yili Eylül ayinda sermaye hareketleri hesabi 111 milyon dolar fazlalik verdi.
Demek ki, 2002 yilinin 9 ayinda cari islemler hesabindan, ülkede kalan net para 180 milyon dolar. Sermaye hareketleri hesabindan, ülkede kalan para 111 milyon dolar. Toplayalim iki rakami, 9 ayda ülkeye resmi kanallardan giren paranin 291 milyon dolar oldugu ortaya çikiyor.
Sayin okuyucularim, bu rakamin içinde IMF’den gelen para var, bankalarimizin yurtdisindan kullandiklari krediler var. Ama, ayni zamanda disariya ödedigimiz borç taksitleri de var. Bu rakamin içinde, ihracatçinin getirdigi para var, turizmden gelen para var. Ama, bizim diger olagan döviz harcamalarimiz ve faiz ödemelerimiz de var.
Geçen yilin ilk 9 ayinda, fazlalik degil, önemli ölçüde döviz çikisi vardi. Cari islemler hesabi 2.7 milyar dolar fazlalik vermesine karsin, sermaye hareketleri hesabi 10.5 milyar dolar açik verdiginden, 9. ay sonunda ülkeden 7.7 milyar dolarlik döviz çikisi görülüyordu. Bu bakimdan 2002 yilinin 9. ay sonundaki 291 milyon dolarlik net döviz girisi, çok olumlu bir gelisme, ama piyasadaki döviz bollugunun sebebi degil.
O halde, bu piyasadaki döviz bollugunun kaynagi nedir? Burada bir tahmin yapmaktan baska yapacak sey yok. Tahmin de su: Kriz döneminde, kisiler ve kurumlar çok büyük ölçüde döviz satin aldi. Bu dövizleri bankalara koyacak yerde, yastik altinda sakladi. 2002 yilinin basindan bu yana piyasaya çikan ve çok fazla çiktigi için de döviz fiyatini düsüren yabanci para yastik altindan ve kasalardan çikiyor. Olan biteni, baska türlü açiklamak güç.
Yilin ilk 9 ayinda giren/çikan döviz miktari
2001 2002
Cari islemler hesabi(net) 2.758 180
Sermaye hareketleri -10.553 111
1)Portföy yatirimlari -3.957 -1.260
2)Dogrudan yatirimlari 2.110 251
3)Uzun vadeli krediler(net) -878 1.979
-Ödeme -10.154 -9.397
-Kullanim 8.929 10.825
4)Kisa Vadeli krediler(net) -7.834 -859
III-Toplam(net) döviz durumu -7.795 291

 

Sende yorum yap