6 BİN DOLAR

, , Sende yorum yap

Uluslararasi karsilastirmalarda saglikli sonuçlara ulasmak için farkli para birimlerini esitleyen bir sistem yaratilmistir. Satin alma gücü paritesi denen bu sonuçlara göre Türkiye 6 bin dolarlik seviyesiyle Avrupa’nin en kötülerinden biri
2001 yilinda milli gelirimiz, 148 milyar dolara düsmüstü. Bunu nüfusa bölünce, kisi basi milli gelirimiz 2 bin 160 dolar oldugu ortaya çikiyordu. Bu rakam uluslararasi karsilastirmalarda çok düsük bir rakam. Aslinda karsilastirmalarda bu rakam kullanilmiyor da, satin alma gücü paritesine göre hesaplanan milli gelir ve kisi basi gelir rakamlari kullaniliyor.
Satin alma gücü paritesine göre, 2001 yilinda Türkiye’nin milli geliri 408 milyar dolar. Kisi basi geliri de 6.012 dolardir.
Bazi kimseler, bu kisi basi 6.012 dolarlik gelir rakaminin kayit disi ekonomi dikkate alinarak hesaplanan bir rakam olarak kabul ederler. Bunun kayit disilikla ilgisi, iliskisi yok.
1 dolarin alabilecegi her ülkede farkli farklidir
1 dolarin satin alma gücü, ülkelere göre farklilik gösterir. 1 dolar her ülkede ayni büyüklükte mal ve hizmeti satin almaz. Bir ülkede 1 dolar ile zengin bir yemek yiyebilirsiniz. Bir baska ülkede 1 dolar ile gazoz bile içemezsiniz.
Uluslararasi karsilastirmalarda saglikli karsilastirmaya imkan vermek için, farkli para birimlerinin satin alma gücünü esitleyen ve gerçek fiyat ve hacim karsilastirmasina imkan saglayan bir yol aranmis ve bunun sonunda da satin alma gücü paritesi denilen sey bulunmustur.
Milli gelir uzmanlarindan, Erdogan Özötün’ün anlatimiyla, satin alma gücü paritesi belirli mal ve hizmet miktarlarinin degisik ülkelerde satin alinmasi için gereken ulusal para tutarlarinin birbirine orani demektir.
Basitlestirerek anlatayim. Bir kisinin yasamini sürdürebilmesi için, belli harcamalar yapmasi lazim. Örnegin, 50 metrekarelik bir evin kirasi, on sise süt, 20 ekmek, 5 paket sigara, 2 kilo peynir, 3 kilo et, gibi. Bu zorunlu harcama kalemleri için, ABD piyasasi esas alinarak 1000 dolarlik bir alisveris sepeti düzenleniyor.
Daha sonra Türkiye’ye geliniyor. O sepetteki mal ve hizmetler için, Türkiye’de Türk parasiyla ne kadar harcama yapilacagi hesaplaniyor. ABD’de 1000 dolar harcama gerektiren sepeti doldurmak için, 2001 yilinda Türkiye’de 439.831.000 Türk lirasi harcama yetiyor.
2001 yilinda 1 ABD dolarinin karsiligi, ortalama 1.125.149 liraydi. Amerikalinin 1000 dolara doldurdugu sepeti, Türkiye’de yasayan insan da 1000 dolar harcama ile doldurabilseydi, 1000 dolarin resmi kur karsiligi olarak cebinden 1.125.149.000 Türk lirasi çikacakti. Halbuki, Türk lirasi harcama ile 1000 dolarlik sepet, 439.831.000 Türk lirasi harcamayla doldurulabildi.
O halde, Türkiye’de bir mal ve hizmet satin alinirken, 1000 ABD dolarinin karsiligi resmi kur olan 1.125.149.000 Türk lirasi harcama gerektirmiyor. 439.831.000 Türk lirasi yetiyor. Türk lirasinin satin alma gücü, Türkiye içinde demek ki, daha yüksek.
Iste bu hesaptan yola çikarak Türk parasinin ABD dolari karsisindaki satin alma gücünün hesaplamasi yapiliyor. 2001 yilinda Türkiye’de kisi basi milli gelir Türk lirasi olarak 2.644.618.188 Türk lirasidir. Madem ki, bir kisi 439.831.000 Türk lirasi harcama ile 1000 dolarlik mal ve hizmet satin alabiliyor, bölelim bu iki rakami birbirine 6.012 rakami çikar. Demek ki, Türk lirasi olarak hesaplanan milli gelire göre, Türk parasinin satin alma gücü karsiligi dikkate alindiginda kisi basi gelirimiz, 6.012 ABD dolari karsiti bir degerdir.
Bu hesabi neye göre yapiyoruz? 1000 ABD dolarinin Amerika’daki satin alma gücüne göre yapiyoruz. Türkiye için yapilan bu hesaplamayi, baska ülkelerde gene ABD dolarina ve 1000 dolarin ABD’deki satin alma gücüne göre yapiyorlar, böyle yapinca ülkeler arasinda satin alma gücüne göre gelirlerin daha gerçekçi biçimde karsilastirilmasi sansi ortaya çikiyor.
6 bin dolarlik satin alma gücü Avrupa ülkeleri için düsük
Zengin ülkelerde satin alma gücü paritesine göre, hesaplanan kisi basi milli gelir genelde nominal milli gelirin altinda oluyor. Örnegin, Japonya, Isveç, Isviçre, Ingiltere gibi ülkelerde fiyatlarin yüksekligi nedeniyle o ülkede yasayanlar ABD’de bir sepeti doldurmak için ödenen paradan daha fazla para ödemek zorunda kaliyorlar.
Türkiye’nin satin alma gücü paritesine göre, kisi basi milli geliri 6 bin dolar iken, satin alma gücü paritesine göre milli gelir, Avrupa ülkelerinde bu rakamin 4 kati dolayinda geziniyor.
Türk insani Avrupa’nin en fakirlerinden biri
Kisi basina gelir karsilastirmalarinda çok kere nominal kisi basi gelir ile satin alma gücü paritesine göre hesaplanmis kisi basi milli gelir rakamlari birbirine karistirilmakta, böylece yanlis sonuçlar ortaya çikmaktadir. Bu karisikligi önlemek için OECD teskilati 30 OECD ülkesinin kisi basi gelir ortalamasini 100 kabul ederek degisik ülkelerin kisi basi gelir degerlerini belirlemektedir. OECD’nin 1999 yili degerlerine göre, Türkiye’nin nominal kisi basi gelir degeri 12’dir. Fakat satin alma gücü paritesine göre kisi basi gelir degeri 26’ya yükselmektedir. Satin alma gücü paritesine göre, Türkiye’nin kisi basi gelir degeri olan bu 26 rakami Avrupa ülkelerinde en düsük degerlerden biridir. Türkiye’den daha fakir ülke olarak sadece 16 deger ile Ukrayna ve 24 deger ile Romanya görülmektedir. Rusya da Türkiye benzeri 26 deger rakamindadir.
Insanimiz fakir ama Türkiye’de yasam ucuz
Türk insani sadece nominal kisi basina gelir bakimindan degil satin alma gücü paritesine göre kisi basi gelir bakimindan da Avrupa’nin en fakirlerinden biri ama Türkiye’de yasam ucuz. Satin alma gücü dikkate alinarak her ülkenin fiyat düzeyini gösteren siralamalar yapiliyor. ‘Satin alma gücü paritesi / Döviz kuru’ hesabina ve de ABD’deki fiyat düzeyinin 100 oldugu kabulüne göre, Türkiye’deki fiyat düzeyi 2001 yilinda 39’dur.
Satin alma gücü paritesine göre milli gelir ve kisi basi gelirin nominal milli gelir ve kisi basi gelirden farki
Nominal Milli Gelir Satin Alma Gücü Paritesine Göre Milli Gelir
Merkez Bankasi Dolar Kuru GSMH (Milyar $) Kisi Basi Milli Gelir ($) SAP Paritesi ile Dolar Kuru SAP paritesi ile GSMH (Milyar $) SAP’a Göre Kisi Basi Milli Gelir ($)
1996 81.405 183.9 2.900 39.275 376.1 5.999
1997 151.865 196.9 3.080 69.926 412.3 6.469
1998 259.625 212.0 3.215 128.528 406.3 6.272
1999 423.678 187.4 2.836 197.157 392.6 5.966
2000 622.337 201.4 2.986 290.424 430.3 6.439
2001 1.125.149 146.7 2.139 439.831 412.4 6.012
Satin alma gücü paritesinin ve bu pariteye göre toplam milli gelir ile kisi basi gelirin degisimi
Satin Alma Gücüne Göre
Satin Alma Gücü Paritesiyle Dolar Kuru ($) Merkez Bankasi Dolar Kuru ($) Milli Gelir (Bin $) Kisi Basi Gelir ($)
1970 6 12 33.006 927
1971 7 15 36.810 1.007
1972 7 14 41.402 1.104
1973 8 14 45.449 1.182
1974 10 14 52.075 1.334
1975 11 14 60.960 1.523
1976 12 16 71.726 1.753
1977 14 18 79.278 1.898
1978 19 24 86.561 2.030
1979 30 31 93.679 2.152
1980 52 76 100.077 2.252
1981 68 111 115.763 2.542
1982 82 163 127.178 2.724
1983 100 225 139.476 2.914
1984 141 367 155.748 3.174
1985 209 522 168.022 3.340
1986 277 675 184.233 3.582
1987 359 857 208.404 3.965
1988 585 1.422 220.984 4.114
1989 983 2.122 231.264 4.213
1990 1.491 2.609 263.648 4.691
1991 2.280 4.172 276.325 4.822
1992 3.667 6.872 298.137 5.105
1993 5.990 10.985 330.889 5.562
1994 12.096 29.609 319.825 5.280
1995 22.334 45.845 347.560 5.638
1996 39.275 81.405 376.107 5.999
1997 69.928 151.865 412.366 6.469
1998 128.527 259.625 406.357 6.272
1999 197.157 423.678 392.676 5.966
2000 290.424 622.337 430.351 6.439
2001 439.831 1.125.149 412.459 6.012

p>

 

Sende yorum yap