1998’de doların ortalama artışı yüzde 71.2

, , Sende yorum yap

KIMINE göre 1998 yilinda dolarin degeri yüzde 52
oraninda, kimine göre de yüzde 71 oraninda artti.
Kimine göre Alman markinin degeri 1998 yilinda yüzde 63
oraninda, kimine göre yüzde 70 oraninda artti.
Içinde (1) ABD dolari ile (1.5) Alman marki bulunan
“döviz sepeti”nin fiyati, 1998 yilinda kimine göre yüzde 57
oraninda, kimine göre yüzde 71 oraninda artti.
Bu rakamlarin hangisi dogru? Tamami dogru. Dogru ama,
bu rakamlarin herbiri farkli seyi ifade ediyor.
1) Döviz fiyatindaki artisi ifade etmek için en yaygin
biçimde kullanilan hesap sekli 31 Aralik’taki dolar veya mark
fiyatini bir yil öncenin 31 Aralik günündeki fiyata bölmektir.
Bu sekilde bulunan oran 1998 yili için dolarda yüzde
52.9, markta ise yüzde 63.6’lik artisi göstermektedir.
Dikkat buyurunuz. Burada artisa esas olan, yilin sadece
son günlerindeki döviz fiyatidir. Bu son gün, dolarin veya
markin degeri olagan üstü artmis veya düsmüs ise, yaniltici
sonuç verebilir.
2) Döviz fiyatinin yilin ilk günü veya son günü ne
kadar oldugu, sadece o günler için yapilacak
karsilastirmalarda önem tasir. Esas olan, “Yillik Ortalama
Döviz” fiyatidir. Bunu bulmak için dolarin, markin yil boyu
fiyatlari alt alta yazilir. Gün sayisina bölünüp, ortalama
fiyat hesaplanir.
1998 yilinda dolarin ortalama fiyati 259 bin lira,
markin ortalama fiyati 148 bin lira olmustur. Ortalama
fiyatlar 1997 yilinda dolar için 151 bin lira, mark için 86
bin lira idi.
Bu yil ortalamasi döviz fiyatlari, bir yil öncesinin
ortalama fiyatlarina bölündügünde, dolar ve mark için “Yillik
Ortalama Artis” orani ortaya çikar. 1998 yilinda yillik
ortalama döviz kuru artisi, dolarda yüzde 71.8 ve markta yüzde
70.5’tir.
Acaba 1998 yilinda Merkez Bankasi, döviz fiyatlarini
enflasyona göre ayarlayabildi mi?
Acaba Merkez Bankasi döviz kuru ayarlarken hangi
enflasyonu esas aliyor?
1) Halk için enflasyon Tüketici Fiyatlari Endeksi’ndeki
yillik ortalama artis oranidir. Bu oran 1998 yilinda yüzde
84.6’dir. Tüketici Fiyatlari Endeksi’nin içinde gida, kira,
giyim esyasi, ulasim gibi kisisel tüketim ihtiyaçlarinin
agirligi vardir. Milli paranin degeri ile iliskili bir
hesaplama, bu kisisel yasam ihtiyaçlarina baglanamayacagindan,
döviz kuru hesaplarinda Toptan Esya Fiyatlari Endeksi’nden
yararlanilmaktadir.
2) Toptan Esya Fiyatlari Endeksi’ne dayali olarak fiyat
artislarinin da iki sekilde hesaplandigi biliniyor: (a) Aralik
/ Aralik aylari arasindaki degisim, ki 1998 yilinda yüzde 54.3
oldu ve hükümet bu orani enflasyon olarak açikladi, (b) Yillik
ortalama toptan esya fiyatlari artisi, ki 1998 yilinda da bu
oran yüzde 71.8 olarak gerçeklesti.
Sayin okuyucularim, 1998 yilinda Toptan Esya Fiyatlari
Endeksi’nde yillik ortalama yüzde 71.8 oranindaki artisa karsi
Merkez Bankasi yillik ortalama hesabiyla dolarin fiyatini
yüzde 71.8, markin fiyatini yüzde 70.5 ve döviz sepetinin
fiyatini yüzde 71.2 oraninda yükseltti.
Demek ki, 1998 yilinda Merkez Bankasi döviz kurlarini
enflasyona uygun biçimde ayarlayabildi. Döviz fiyatlari
enflasyonun gerisinde kalmadi.

1998 yilinda dolar ve mark ne kadar artti?
31 Aralik/31Aralik 1998(TL.) 1997(TL.) Artis(Yüzde)
ABD dolari 313.707 205.110 52.9
Alman marki 187.230 113.440 63.6
Döviz sepeti 594.552 376.770 57.8

Yillik Ortalama
ABD dolari 259.839 151.252 71.8
Alman marki 148.278 86.973 70.5
Döviz sepeti 482.256 281.713 71.2
Kaynak: Merkez Bankasi
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap