1994’ten bu yana gelir dağılımındaki değişimi bilemiyoruz

, , Sende yorum yap

Türkiye büyük bir degisim içinde. Yil 2000. Biz hala 1994 yilina ait
gelir dagilimi rakamlarini kullanarak gelir dagilimindaki çarpikligi
tartisiyoruz.
Bir yil içinde ülkede üretilen mal ve hizmetlerin parasal degerine
(yaratilan katma degere veya baska anlatimla rant, ücret, faiz ve kar
toplamina) milli gelir diyoruz. Bir yila ait milli gelir rakaminin dagilimi
ise “ülkenin gelir dagilimi”ni gösteriyor.
Sayin okuyucularima gelir dagiliminin nasil hesaplandigini
anlatayim. Bir yil içinde ülkede üretilen mal ve hizmetlerin parasal
degerinin 100 lira oldugunu varsayalim.
Gene varsayalim ki, ülke nüfusu 100 kisi.
Yapacagimiz sey, ülke nüfusunu en fakir çoban Ali’den en zengin
fabrikatör Ali Beyefendi’ye kadar bir gelir siralamasina koymaktir. Yüz
kisiyi yukaridan asagiya gelir siralamasina koyduk. Karsilarina da
gelirlerini yazdik. Ikinci yapacagimiz is yüz kisilik listeyi bese ayirmak.
Yirmiserlik gruplar olusturmak. En fakir yirmilik grup… Sonra daha az
fakir yirmilik grup… Nihayet besinci ve en zengin yirmilik grup. Üçüncü
yapacagimiz is bu yirmilik gruplarin karsisindaki gelirleri toplamak.
Gruplardaki insan sayisi ayni olmasina ragmen her gruptaki insanlarin gelir
toplamlarinin farkli oldugunu görecegiz. Örnegin, ilk en fakir yirmilik
nüfus grubunun karsisina bakacagiz. Onlarin payina 5 lira düsmüs… Halbuki
en zengin 20’lik nüfusun karsisindaki gelir rakamlarini topladigimizda
görecegiz ki, en zengin yirmilik grubun payina 50 lira düsmüs… Iste
bunlari görünce baslayacagiz ahkam kesmeye… “- Sayin vatandaslar…
Görüyorsunuz… Ülkenin en fakir yüzde yirmilik nüfus grubu milli gelirin
sadece yüzde 5’ini alirken, en zengin yüzde yirmilik nüfus grubu milli
gelirin yarisini / yüzde 50’sini ele geçiriyor. Gelir dagilimi bozuk…
Adaletsiz!..”
Sayin okuyucularim dikkat buyurunuz biz burada nüfusu yüzde 20’lik
gruplara ayirdik. En zenginden en fakire 5 dilime böldük. Eger bilgi
toplama imkanimiz olsaydi en fakir yüzde 5 veya yüzde 1 nüfus dilimi ile en
zengin yüzde 5 veya yüzde 1 nüfus diliminin gelirini karsilastirma sansimiz
olabilirdi.
Türkiye’de gelir dagilimi konusundaki ilk kapsamli çalisma 1963 yili
verileriyle Devlet Planlama Teskilati (DPT) tarafindan yapildi. Daha sonra
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etüdleri Enstitüsü bu çalismalari yürüttü,
Devlet Istatistik Enstitüsü’nün (DIE) 1973 – 1974 arastirmasindan sonra
1986 yilinda Esmer, Fisek ve Kalaycioglu TÜSIAD için bir arastirma yapti.
Nihayet DIE, 1987 – 1994 yillarinda gelir dagilimi arastirmalarini
tekrarladi.
DIE’nin gelir dagilimi arastirmalari ülke çapinda gerçeklestirilen
“hane halki gelir ve tüketim harcamalari anketlerine” dayali olarak
yapiliyor. DIE Baskanligi, su günlerde 2001 yilinda bu tür bir anketi
gerçeklestirmek için çalismalar baslatti. Açik anlatimiyla bizler ancak ve
ancak 2002 yili sonralarinda veya 2003 yili baslarinda Türkiye’deki gelir
dagiliminin ne durumda oldugunu anlayabilecegiz.
Bu yazinin altinda yüzde 20’lik dilimlere göre bizim gelir dagilim
tablolarimizi göreceksiniz. 1994 yilinda en fakir yüzde 20’lik nüfus
dilimi, milli gelirin yüzde 4.9’unu alirken en zengin yüzde 20’lik nüfus
dilimi milli gelirin yüzde 54.9’unu almis. (Bu 1994 yilindaki durum
tespitidir. Gelir dagiliminin ayni sekilde bugün de 1994 yilindaki
kaliplarda kalmis olmasi imkansizdir.)
1994 yili hane halki tüketim anketi 1 Ocak – 21 Aralik 1994
tarihleri arasinda uygulandi. Bu ankete dayali “gelir dagilimi anketi” 8
Subat – 1 Mayis 1995 tarihlerinde yapildi.
1994 yili milli gelirin yüzde 6.1 düstügü, ülkenin fakirlestigi
yildir. 1994 yilinda milli gelir 132 milyar dolar, kisi basi gelir 2.184
dolar, toptan esya fiyatlari artisi yüzde 149.6 idi. Böyle bir yilda
yapilan gelir dagilimi tespitlerine dayali olarak 2000 yilinda ahkam kesmek
çok zor ve hatalidir.
Ama ne yazik ki, Türkiye’nin 2001 – 2005 yillarini planlayan
Sekizinci Bes Yillik Kalkinma Plani, 1994 gelir dagilimi rakamlari esas
alinarak hazirlandi. 1994 yili gelir dagilimi tablosuna bakilarak
Türkiye’nin bugünü yorumlandi ve yarini planlandi. Ne demisler? “Çelebi
böyle olur, bizde hesap dedigin!..”

Türkiye’de gelir dagilimi kisisel gelir dagilimi çalismalari
ve sonuçlari

Birinci % 20 nüfus Ikinci % 20 nüfus Üçüncü % 20 nüfus Dördüncü % 20 nüfus Besinci % 20 nüfus
(garibanlar) (fakirler) (alt orta direk) (üst orta direk) (zenginler)
1994 DIE (1996)
1) Türkiye 4.9 8.6 12.6 19.0 54.9
2) Kentsel 4.8 8.2 11.9 17.9 57.2
3) Kirsal 5.8 10.1 14.8 21.8 47.7
1987 DIE (1990) 5.2 9.6 14.1 21.2 49.9
1986 TÜSIAD (1987) 3.9 8.4 12.6 19.2 55.9
1978/1979
DIE kentsel(1992) 6.3 12.0 13.0 21.0 47.7
1973/1979
DIE kirsal (1979) 3.5 11.1 14.4 18.7 52.2
1973 DPT (1976) 3.5 8.0 12.5 19.5 56.5
1968 Bulutay,
Timur, Ersel (1971) 3.0 7.0 10.0 20.0 60.0
1963 T. Çavusoglu –
Y. Hamurdan (1966) 4.5 8.5 11.5 18.5 57.0
Güngör URAS^
p>

 

Sende yorum yap