1 Amerikan Dolar’ı 221 virgül 81

, , Sende yorum yap

Geçen sabah Recep’in esi Raziye, kizi Emine’ye bagiriyordu: “Kizim 1 Amerikan Dolar’i 221 virgül 81 oldu hadi okula geç kaliyorsun.”
Recep sasirdi, “Hanim dedi, okula geç kalmakla 1 Amerikan Dolari’nin bilmem kaç virgül olmasinin ne ilgisi var Allahaskina?”
Raziye, “Radyo kaç aydir memleket saat ayari yerine her sabah saat sekizde dolarin kaç virgül arttigini söylüyor… O kadar alistim ki, devami yarin gibi” diye cevap verdi. Sonra ekledi, “Recep’çigim, Amerikan Dolari’nin her sabah tam sekizde degerinin mutlaka artmasi sart mi?” Önce Emine okula gitmek üzere evden ayrildi. Arkasindan Recep evden çikti. Bütün gün esinin sorusunu düsündü. Dolar 9 liraydi. 1979’da 26, sonra 47 lira oldu. Turgut Agabey 24 Ocak 1980’de çok saglam yere oturtuyorum, uzun süre kipirdamaz diye 70 liraya çikardi. 1980’den bu yana 24 Ocak kararlarinin basarisina paralel olarak hergün vir-güllü biçimde artarak 3 yilda kimseye “çaktirmadan” 47’den 220 liralara ulasti. Dolar böyle almis basini nereye gidiyordu? Recep bu isi ögrenmeye karar verdi. Telefonla bir eski dostunu aradi:
—Kardesim diye sordu, dolar 220 lira oldu. Yükselmeye devam edecek mi? Yoksa bir yerde durur mu? —Bu sistem uygulanirsa, yükselmeye devam eder… 500 lira, 1000 lira olur diye cevap verdi arkadasi… —Nedenmis o?
—Bak Recep’çigim, önce kendi kendimize Türk Lirasinin degerini düsürüp, dolari yükseltiyoruz. Dolar yükseldi diye ithalat pahalilanip, fiyatlar yükseliyor. Sonra fiyatlar yükseldi diye dolari artiriyoruz. Derken gene fiyatlar yükseliyor. Tekrar dolar ayarlaniyor. Bu böyle sürüp gidecek… —Ben bu isi anlayamadim. Dolar yükseldi diye hadi petrol yükseliyor. Bugday, ekmek niye yükselsin?
—Recep’çigim, düsünemedigin birsey var. Bugday fiyatinin içinde petrolün çok büyük payi var. Traktörün mazotu, gübre, harman makinesinin yakiti, bugdayi tasiyan kamyonun benzini, ögüten degirmenin yakiti, ekmegi pisiren, firini isitan fuel-oil hep ithal mali. Anlayacagin dolara zam yaptin mi, biraz sonra ekmege yapacaksin. Ekmek zam yedi mi fiyatlar artacak. Fiyat artti diye dolari yeniden yükselteceksin…
—Ama dolar fiyatlari hergün yükselmez ise ihracat olmaz diyorlar…
— Dogrudur. Ihracati tesvikte gerçekçi döviz kurunun önemi büyüktür. Ancak enflasyon-dolar fiyati yarisi sürerse, ayarlamadaki yanlisliklarla iç fiyatlar, dolar kurundaki ayarlamanin üzerinde artarsa, gene iç piyasa cazip hale gelir. Ihracat yapilmaz.
—Ama dolar pahalilaninca ithalat yavaslar. Döviz israfi önlenir.
—Recep’çigim, Türkiye’nin ithalati zaten darala darala sadece zorunlu mallara düstü. Dünya ölçülerine göre en az petrolü, gübreyi, sanayi girdilerini kullaniyoruz. Lüzumsuz
ithalatiz yok ki ithalat pahalilandi.
bunlari getirtmek zorundayiz. Ve de bunlar piyasaya yüksek dolar fiyatindan girdiginden fiyatlari ziplatacak. —Ama bu dolar fiyatlari hergün ayarlanmasa Tahtaka-le’de karaborsa dolar kaç liraya çikar? —Recep’cigim, Tahtakale’de karaborsa dolar fiyati kendiliginden tesekkül etmez. Tahtakale fiyati, her zaman resmi fiyatin % 20 dolayinda üzerindedir. Tahtakale’den dolar alan belli bir zümre vardir. Servet transfer etmek isteyenler, ihracat taahhütlerindeki açigi kapatmak isteyenler gibi. Bunlar her zaman resmi dolar fiyatinin bir miktar üzerinde ödeyecekler ki, Tahtakale’de dolar bulabilsinler. Onun için Tahtakale fiyati dolarin gerçek fiyati degildir. Her zaman resmi fiyatinin üzerindedir.
—Bizim Türk Liramiz dolar karsisinda ne zaman deger kaybindan kurtulacak?
—Bu sistemde enflasyon, dolar fiyati artisi yarisinin durmasi imkânsiz oldugu için, istediginin olmasi imkânsiz. —Sen simdi muhalefet yapiyorsun. Yani dolar fiyatlari sabit kalsin da serbest piyasa ekonomisinden mi vazgeçelim?
—Serbest fiyat ekonomisi uygulamak baska, dolarin fiyatini belli bir yerde muhafaza etmek baska. Dolar fiyatini gerçek bir tavana oturtursun, sonra bu gerçek tavanda kalmasini saglayacak para, kredi, ekonomi tedbirlerini, ücret politikasini uygularsin… —Gene teorik konusuyorsun.
—Recep’cigim, bunu beceren ülkeler çogunlukta. Teoriye gerek yok. Bak etrafina, baskalari ne yapiyorsa onu yap. —Bosver kardesim… Bak turgut Agabey sayesinde ne güzel alistik. Her sabah dolar kaç lira kaç virgül olmus programi var. Sonra radyoda bu programin yerine ne koyacaklar?^

 

Sende yorum yap