Yener Dinçmen “Pancar yükünü” anlatıyor

, , Sende yorum yap

Bu sütunda 2 Nisan 1999 tarihinde “Tonu 250 dolar olan pancara 780 dolar mi ödüyoruz?” basligi altinda yayinlanan yazida Hazine Müstesari Sayin Yener Dinçmen’in Istanbul’da Bankalar Birligi tarafindan düzenlenen bir toplantida yaptigi konusmanin basina yansiyan sekline deginmistim.
Basinda Sayin Yener Dinçmen’in sunlan söyledigi seklinde haberler vardi: “Dünyadaki seker pancan fiyati 250 dolar düzeyinde. Pancarda ton basina 500 dolar zararimiz var. Yani çiftçiye ‘Pancann tarlada kalsin gübre olsun, biz ton basina 250 dolar ödeyelim’ desek ton basina 500 dolar kurtaririz.”
Bu haberler üzerine Cumhuriyet’de Çiftçi Dostu Sadullah Usumi Agabeyimizin bir yazisi yayinlandi. Sayin Usumi, Sayin Dinçmen’in rakamlarda hata yaptigina isaret ediyordu.
Yazimin sonunda konunun açikliga kavusmasi içîn Hazine-Müstesarligi’nin bir açiklama yapabilecegine isaret etmistim.
Sayin Yener Dinçmen konu ile ilgilenmis. Toplantida yaptigi konusmanin basina hatali biçimde aksettigini, haberi ya-zirlayanlann pancar fiyat ile seker fiyatini karistirmis olabileceklerini belirttikten sonra, Hazine açisindan konunun önemine deginiyor.
Türkiye’de yilda yaklasik 1.9 milyon ton seker tüketiliyor, l kilo seker 7.7 kilo pancardan çikiyor.
Demek ki, Türkiye’nin yillik pancar ihtiyaci 14-15 milyon ton arasinda. Bu yil hükümet 13 milyon ton üretim beklerken, 17.6 milyon ton alim gerçeklesti.
Ne kadar iyi… Fazlasini seker yapip dünyaya satalim.Ama olmuyor… Çünkü dünyada sekerin tonu 218 dolar, bizde 31.12.1998 tarihinde 786 dolar idi. Simdilerde 592 dolar.
Bizde seker fiyatini artiran pancar fiyatinin fazlaligi, fazla üretilen pancann tamamini seker yapip, stoklamanin maliyete bindirdigi yük. Türkiye’de 28 fabrika pancan isleyip seker yapiyor. Bunlann 25’i kamunun 3’ü özel sektörün. Türkiye Seker Fabrikalan AS yilda 2.2 milyon ton seker üretiyor. Özel sektör 535 bin ton. Toplam 2.7 milyon ton seker eder.
Su anda kamu fabrikalarinda 2 milyon ton seker stogu var. Pancara devlet 1997/1998 sezonu 4.400 lira fiyat vermisti. 1998/1999 sezonu fiyati yüzde 150 arttirildi. 11.000 lira oldu. Bu yil ise yüzde 50 zam ile fiyat 16.500 liraya çikti. Pancar fiyati 2 yilda 4 kat artinca, çiftçi pancar ekimine yöneldi. 1998 yili için Hazine’nin pancar üreticisine ödemesi gereken fatura 312 trilyon lira. Bunun dolar karsiligi 900 milyon dolar, l milyar dolara yakin.
Pancarin kilosuna bu yil Hazine’nin ödedigi 16.500 lira fiyatin ton maliyeti 60 dolar, l kilo sekerde 7.7 kilo pancar olduguna göre, l ton sekerdeki pancar maliyeti 465 dolar. Açik anlatimiyla bu pancar fiyatiyla Türkiye’de sekerin fabrika maliyetinde tonunu 500-600 dolann altina indirmenin imkani yok. Halbuki dünya da toptan satis fiyati 241 dolar. Bizim halkimiz bu sekeri tonu 600 ile 786 dolardan tüketiyor. Üretici, baginyor, çaginyor ama ya çaresizlikten ya da hayatindan memnun oldugu için her yil giderek daha fazla pancar ekiyor. Hazine’den daha fazla para bekliyor.
Aradaki faturayi Türk halki ödüyor.
Hazine Müstesan Yener Dinçmen diyor ki: (1) Pancar üretim miktanni kisitlamak gerekir. Üretilen her pancan satin almak zorunda kalan devlet gereksiz yere seker stoklan yaratiyor. (2) Pancar maliyeti dünya fiyatinin çok üzerinde olunca, Türkiye’de sekeri halk iki misli fiyatla yiyor. Pancar maliyetini düsürmek gerekir.
Yener Dinçmen’in anlatmak istedigi çarpik .üretim ve fiyat yapisi. Bu sadece pancarda degil, findikta da, bugdayda da tütünde de var…

 

Sende yorum yap