Yatırım yapılıyor

, , Sende yorum yap

Türkiye’de yatirimlar durmadi. En sıkıntılı günlerde bile yatirim yapilmaya devam ediyor. Kamu oyunda abartilan bir konu, Türkiye’de bir süredir hiç yatirim yapilmadigidir. Yatirim yapilmaktadir, fakat istenen, yapilmasi gereken ölçülerde ve alanlarda yapilma-maktadir.
Türkiye’de yatirim yapilip yapilmadigi, baslica üç temel göstergeden izlenir:
Ithalatda yatirim mallarinin payi ve yatirim mallan için ödenen döviz.
– Devlet Planlama Teskilatinin yatirim tahminleri.
– Yatirim rakkamlarinin Gayri Safi Milli Hasila rakkamlanna orani.
Bu temel göstergeler yaninda yatirimlarin gidisi hakkinda
bilgi veren bazi gelismeler de vardir:
Sanayi tesis yapimi için alinan tesvik belgeleri ile, yapi izin belgeleri.
Genel olarak ülkede demir, çelik ve çimento tüketim rak-kamlari
Bilindigi gibi son yillarda demir çelik tüketimi, çimento kul-
landigi rakkamlari düsük düzeyde seyretmektedir. Sanayi tesis
izinleri ile yapi kullanim izinleri de pek cazip çizgilerde de-
Yalniz unutmamak gerekir ki. bugün insaat maliyetleri-
nin pahalliligi nedeniyle, yeni ve genisleme yatirimlarinda bina
harcamasini asgariye indirmeye dönük bir egilim mevcuttur.
Gene en saglikli gösterge, ithal mallarinin yapisidir. Acaba
toplam ithalatin ne kadari yatirim mallanna, özellikle makine
ve teçhizat alimina gitmektedir? Sadece toplam harcamalarin
orani degil, her yil makine ve teçhizat ithalatina ödenen döviz
ne seyir takip etmektedir?
ITHALATDA YATIRIM MALLARININ PAYI
(Milyon Dolar)
Yatirim Toplam Pay
Mallari Ithalat %
1972 782 1.562 50.1
1973 1.002 2.086 48.0
1974 1.287 3.777 34.6
1975 1.961 4.238 46.2
1976 2.239 5.178 43.2
1977 2.255 5.796 38.9
1978 1.589 4.599 34.6
1979 1.596 5.069 31.5
1980 1.581 7.909 20.0
1981 2.207 8.933 24.7
1982 2.323 8.842 26.6
1983 2.317 9.235 25.1
1972’lerde ithalatin % 50.1’i yatirim mallarina ayriliyordu. Fakat o tarihte ithal edilen yatirim mallarinin degeri 782 mil-yon dolardan ibaretti. 1983 yilinda ithalatda yatirim mallari-nin payi hernekadar % 25’e düsmüs ise de ithalatin büyümesi nedeniyle 2 milyar 317 milyon dolarlik yatirim mali ithal edil-
mistir 1983 yilinda yapilan bu harcama, makine ve teçhizat satislarindaki artis dikkate aiirisa bile, geçmis yillara göre azim-mayacak bir harcamadir . Bu rakkamin 2 milyar 116 milyon liralik bölümü ile Türkiye’ye makine ve teçhizat gelmistir. Bu makine ve teçhizat süs için girmez. Herhalde bir yerlerde üretime geçmis veya geçmek üzeredir. Özellikle faiz oranlarinin bu yüksek düzeyinde, makine ve teçhizatin ithal edüdikden sonra stokda bekledildigini veya atil kaldigini düsünmek dogru olmaz. Ayni egilim 1984 yilinda da devam ettigine göre, kim yatirim yapilmiyor der ise desin, Türkiye’de yatrimindevam ettigi görülmektedir. Bu yatirim nerelerde yapilmaktadir?
PPT’nin rakkamlanna göre 1983 yili fiyatlariyla, 1982 ve 1983 yillarinda yapilan sabit sermaye yatirimlari ve bunlarin özel ve kamu kesimi arasindaki bölümü söyledir:
TOPLAM SABIT SERMAYE YATIRIMLARI
(Milyar TL)
1982 1983
Toplam 2.066 2.153
Kamu 1.259 1.300
Özel 807 853
Özel sektörde projeler pek bilinmemektedir ama, genede bir seyler vardir. Tek bir mütesebbisin Eskisehir ‘dolayinda ekonomik ölçeklerde seramik, kagit, ampul konularinda kurdugu yeni tesisler ilginç örneklerden biridir. Bir çok büyüt tesis kapasite artirimi ve yenileme yatirimlari pesindedir.
Bütün bunlara ragmen yatirimlarin durdugu konusundaki inancin kaynagi nedir? Yatirimlar tamamen durmamis, fakat Gayri Safi Milli Hasila içinde yatirimlarin payi azalmistir. Asagida yillar itibariyle bu gelisme verilmektedir.
GSMH IÇINDE SABIT SERMAYE YATIRIMLARININ PAYI
(Yüzde Olarak) Toplam Özel Kamu
1973-1977 19.7 9.8 9.9
1978 21.7 11.2 10.5
1979 21.8 11.0 10.8
1980 19.5 8.6 10.9
1981 18.5 1.9 11.6
1982 18.9 7.3 11.6
1983 18.5 7.5 11.0
Türk ekonomisi büyüdükçe özel sektör yatirimlarinin
GSMH içindeki payinin % 10’dan % 7.5 gerilemesi ciddi sar-
sinti yaratabilecek etkiler göstermektedir.
Fakat yukaridaki rakkamlar ortaya koymaktadir ki,
bütün endiselere, iyimser olmayan bekleyislere rag-
men Türkiye’de yatirimlar devam etmektedir. Bu eko-
nominin batmadigini, batmiyacagini belgeleyen ciddi

 

Sende yorum yap